• Thứ Sáu, 16/04/2004 15:39 (GMT+7)

    Bàn phím và chuột: Sẵn sàng nghe lệnh

    Cho đến nay, rất tiếc là máy tính vẫn chưa đủ 'Thông minh' để có thể giao tiếp với con người qua giọng nói và cử chỉ. Vì vậy, chúng ta vẫn phải cần đến những bàn phím và chuột để làm việc với máy tính, để ra lệnh và nhập thông tin. Vấn đề tưởng đơn giản nhưng lại rất quan trọng trong sự tiến hóa của 'Thế giới vi tính', bởi ngay hãng phần mềm khổng lồ Microsoft lại d0i sản xuất phần cứng, và đó chỉ là... bàn phím và chuột! 

    Tại sao lại cần bàn phím và chuột?
    Bạn có thể trả lời ngay lập tức là quá đơn giản: Ta cần chúng để nhập liệu và di chuyển con trỏ trên màn hình.

    Chưa đủ! Chúng được sử dụng không chỉ đơn thuần cho việc nhập liệu, vì chức năng thứ hai của bàn phím và chuột là để điều khiển máy tính. Ví dụ khi nhấn F1 để xem thông tin trợ giúp, chúng ta đang dùng bàn phím để ra lệnh cho máy tính. Chúng ta cũng dùng bàn phím để nhập thông tin khi soạn thảo một văn bản nào đó. Tương tự như vậy, lướt con trỏ trên màn hình để chọn lệnh trên menu là động tác điều khiển máy tính, còn dùng chuột để vẽ một đường cong trong các phần mềm đồ hoạ lại là động tác nhập thông tin.

    Việc hiểu rõ mục đích sẽ giúp ta phân loại và chọn lựa dễ dàng hơn. Rồi đây người ta còn có thể bắt chuột làm thêm chức năng... điện thoại hoặc thiết bị để đọc thẻ từ, còn bàn phím thì gắn thêm... cặp loa để nghe nhạc... Thế nhưng chúng ta sẽ không bàn tới các chức năng 'bổ sung' đó. Chúng ta cũng không bàn tới các bàn phím không có phím cũng như một số loại đặc biệt chỉ xuất hiện tại các triển lãm quốc tế mà không bao giờ thấy trên thị trường.

    Hãy... đánh giá bàn phím  
    Trong thế giới máy tính, có lẽ bàn phím là thiết bị ít thay đổi nhất. Bạn có thể thấy bàn phím của những máy tính đầu tiên vào những năm 80 và bàn phím thời nay không khác nhau bao nhiêu; đồng thời chúng cũng không khác bàn phím của các máy chữ nhiều lắm.

    Đó cũng là một nguyên nhân vì sao người mua máy tính rất ít để ý đến việc chọn lựa bàn phím. Hầu như người ta chỉ lo chọn bộ xử lý cho mạnh, bộ nhớ cho nhiều, một màn hình thật lớn, tất cả những thứ đó với giá thật thấp, còn người bán đưa bàn phím nào cũng được. Quả là một sai lầm lớn, đặc biệt là với những người sẽ làm việc nhiều với máy tính. Một bàn phím tốt sẽ giúp chúng ta làm việc với máy tính được hiệu quả hơn, đỡ mệt mỏi hơn. Đó là chưa kể đến một bàn phím đẹp sẽ nâng giá trị của bộ máy tính lên rất nhiều đối với những người sành điệu.

    Vậy chúng ta cần để ý đến những gì khi chọn bàn phím?
    Thứ nhất là chất lượng của các phím. Phím bấm không được cứng quá cũng như không được mềm quá: mềm quá thì bạn sẽ khó có 'cảm giác phím' và dễ để lặp các ký tự, còn cứng quá thì... mỏi tay. Khi chọn lựa, bạn hãy gõ thử và chịu khó để ý đến cảm nhận của ngón tay. Những tiếng động nhỏ mỗi khi gõ phím cũng là yếu tố bổ sung rất tốt, giúp chúng ta nhận biết được phản ứng của bàn phím.

    Yếu tố quan trọng thứ hai: kích thước và hình dạng của một số phím chức năng như Enter, Shift trái. Đây là những phím rất hay dùng tới và rất hay bị các nhà sản xuất... tiết kiệm bằng cách thu nhỏ kích thước. Hãy mạnh dạn bỏ những bàn phím như vậy sang một bên và yêu cầu một bàn phím tốt hơn.

    Yếu tố thứ ba: các phím chức năng bổ sung. Đó là phím Windows (thường có in logo của Windows, bạn hãy dùng thử xem, đặc biệt là nhấn  cùng với phím E), các phím dùng để tắt và bật máy hoặc để đưa máy về chế độ tiết kiệm điện năng. Một số bàn phím còn có thêm các phím để điều khiển các phần mềm Multimedia; một số khác có thêm các phím dùng riêng cho việc truy cập internet.

    Sau chất lượng, số lượng và kích thước của các phím, kiểu dáng của bàn phím cũng giữ vai trò khá quan trọng, đặc biệt là đối với những người làm việc nhiều với văn bản. Bạn hãy nhìn bàn phím Natural Keyboard Pro của Microsoft: Hai nửa bàn phím tách ra như vậy để làm gì, rồi còn cả chỗ để đặt tay nữa? Và đây lại là một trong những sản phẩm rất nổi tiếng của Microsoft trên thế giới (đáng tiếc là không phải tại Việt Nam, vì giá tương đương với một đầu đọc CD-ROM). Với một bàn phím có kiểu dáng 'tự nhiên', bạn có thể gõ bàn phím nhanh hơn, đỡ mỏi tay hơn và có thể nhanh chóng đạt được khả năng gõ mà không nhìn vào bàn phím.

    Cũng như các thiết bị ngoại vi khác, bàn phím cần được kết nối vào máy tính. Đại đa số bàn phím hiện có trên thị trường đều có đầu nối PS/2. Các bàn phím cũ hơn có đầu nối AT. Hai loại này hoàn toàn tương thích và có thể chuyển đổi qua đầu nối. Sự khác biệt giữa hai loại này không nhiều và cả hai loại kết nối này đều rất dễ làm cháy cổng nếu bạn rút ra và cắm vào trong khi máy tính đang hoạt động. Bạn sẽ phải trả thêm khoảng 15 USD cho bàn phím với đầu nối khác - USB, và sẽ có bàn phím tương thích với chuẩn PC 2001, quá đắt! Nếu giá cả không là yếu tố quan trọng nhất, bạn còn có thể chọn các bàn phím không dây, rất thoải mái và tiện lợi song giá lại tới cả trăm USD.

    Chuột cơ, chuột quang, chuột 'không đuôi':chọn loại nào?
    Những 'chú' chuột mà chúng ta vẫn quen dùng hiện nay được Doug Englebert sáng chế ra từ năm 1968. Thế nhưng chỉ đến khi các hệ điều hành có giao diện đồ hoạ như MacOS của Apple, Windows của Microsoft trở nên phổ biến thì chuột mới được coi là phần không thể thiếu của máy tính cá nhân. Chuột được dùng để định vị con trỏ trên màn hình và cho phép người dùng gọi một số lệnh của phần mềm thông qua động tác nhấn phím. Chúng ta có thể phân loại chuột theo những tiêu chuẩn sau: cơ chế ghi nhận chuyển động, số lượng phím và nguyên tắc kết nối với máy tính.

    Về cơ chế ghi nhận chuyển động, phổ biến hơn cả là dùng các bộ phận cơ học để định vị. Nếu lật các chuột cơ học này, bạn sẽ thấy một viên bi. Khi bạn di chuột, viên bi này sẽ lăn theo và làm quay hai trục bên trong, một mạch điện nhỏ bên trong sẽ truyền các tín hiệu này vào máy tính và phần mềm điều khiển sẽ dịch chuyển con trỏ theo vị trí và tốc độ tương ứng. Chuột cơ học có giá rẻ nhưng độ chính xác không cao và dễ bị bẩn, dẫn đến khả năng hoạt động sẽ kém đi nhiều (nếu bạn thấy chuột của mình chạy không được tốt, hãy thử gỡ viên bi ra và lau cẩn thận cả hai trục nhựa bên trong, đa số trường hợp là do chúng  bị bẩn). Ngoài chuột cơ học rẻ tiền, giá từ vài ba USD đến trên một chục USD, còn có một số loại cao cấp hơn như chuột quang học. Loại này cần một bề mặt riêng có đánh dấu sẵn những mã đặc biệt để một thiết bị quang học bên trong chuột có thể phân biệt được vị trí và khoảng cách. Do không có các bộ phận cơ học nên loại này bền hơn. Điểm nổi bật của loại chuột này là có độ chính xác cao, đến từng điểm một, rất thích hợp cho các nhà thiết kế tạo mẫu chuyên nghiệp nhưng lại đắt và bất tiện vì đòi hỏi bề mặt đặc biệt.

    Đi xa hơn nữa, một số hãng đã sản xuất loại chuột mới với một thiết bị quang học đặc biệt, hoạt động như... một máy quay phim. Thiết bị này liên tục theo dõi chuyển động của chuột thông qua những biến đổi bề mặt mà nó nhìn thấy, sự thay đổi về toạ độ sẽ được xử lý bằng một vi mạch đặc biệt và được truyền vào máy tính. Loại này không cần đến bề mặt đặc biệt nào cả, thậm chí bạn có thể sử dụng ngay trên mặt bàn. Hãng đầu tiên cho ra đời loại sản phẩm này chính là Microsoft với IntelliMouse Explorer, giá khoảng 30-40 USD.  Hiện trên thị trường đang có bán một số chuột tương tự của Gigabyte, LogiTech, Genius và một vài hãng khác với giá  khoảng 15- 20 USD. Nói chung, khó có thể kết luận là chuột loại này tốt hơn hẳn chuột cơ học. Lau chuột cơ (có bi) vài tháng một lần cũng không phải là việc mất công lắm. Và nói rằng loại chuột quang học bền hơn thì về lý thuyết là đúng, do chuột quang học không có các bộ phận cơ học dễ hỏng. Thế nhưng chuột cơ mà tôi dùng đã ba năm vẫn thấy chạy tốt. Đấy là chưa nói đến dùng chuột để chơi các trò chơi hành động. 

    Một đặc điểm quan trọng nữa của chuột là số lượng phím điều khiển. Có các loại hai phím, ba phím; có loại đi kèm theo phím lăn. Nói chung, để điều khiển máy tính thì hai phím là đủ, chuột với ba phím hiện nay ít gặp. Đáng để  ý nhất là chuột có phím lăn, với giá chênh lệch chỉ khoảng vài USD, và bạn nên chọn loại chuột này. Với phím lăn, bạn có thể xem thông tin trên web hoặc các văn bản hết sức thuận tiện. Đa số các cửa hàng đều có sản phẩm loại này, tiêu biểu như A4 Tech, Mitsumi, LogiTech, Genius. Gần đây có thêm các mẫu chuột mới, có đến... 5 phím: 3 phím trên và 2 phím ở hai bên sườn, tuy thuận tiện hơn nhưng bạn cần một thời gian nhất định để làm quen.

    Giống như bàn phím, chuột cũng cần được kết nối vào máy tính. Trước kia là qua cổng COM, gần đây lại qua cổng PS2 hoặc USB. Với những người thích chính xác, thích khai thác triệt để những thiết bị mình đang có thì chuột PS2 hoặc USB đáng để ý hơn vì có thể tăng độ chính xác của chuột bằng cách thay đổi tần số quét của cổng lên tới 200Hz. Trong khi đó, phương pháp kết nối không dây hãy còn chưa phổ biến vì giá cao, phải dùng pin, v.v... Tất nhiên, bạn có thể tìm thấy loại này trên thị trường, nếu bạn có một màn hình thật lớn và không thích dây vướng trên bàn thì có thể mua một 'chú chuột không đuôi' như vậy.

    Chuột và bàn phím là những thứ mà hàng ngày chúng ta phải dùng để giao tiếp với máy tính. Chúng đơn giản nhưng vô cùng cần thiết và không nên bỏ qua trong khi lựa chọn máy tính. Khó có một lời khuyên nào đúng cho tất cả mọi người. Tốt hơn hết là bạn hãy thử cho đến khi cảm thấy... 'đây mới là thứ tôi cần!'.

    Thủy Tiên

     

    ID: B0204_42