• Thứ Năm, 25/12/2003 10:54 (GMT+7)

    Hướng dẫn mới về dịch vụ web

    Thời kỳ sóng gió đối với các công ty “dot com” cũng không mang lại vị ngọt cho người dùng. Đây là những gì cần phải làm với Net trong thời gian tới.

    ột năm đầy thăng trầm của ngành công nghệ thông tin đã trôi qua. Thị trường tiếp tục đào thải những ý tưởng viễn vông và kế hoạch kinh doanh không hiệu quả. Với người dùng, web khác hẳn so với trước đây một năm, khó lựa chọn hơn và nhiều rủi ro hơn. Người dùng giờ đây phải đối mặt với các vấn đề bảo mật riêng tư, trả tiền cho các dịch vụ miễn phí trước đây, và thẩm định tính bền vững của các site mà mình giao dịch. Không có gì là chắc chắn nữa. Hãy nhìn xem danh sách các công ty trực tuyến bị đóng cửa: Etoys, Furniture.com, Kozmo.com, Pets.com, Quokka Sports, Webvan Zing... và nhiều tên khác nữa.

    Các dịch vụ tìm kiếm và phân loại trên internet giờ đây ưu tiên chỗ cho các công ty trực tuyến sẵn lòng trả tiền. Lĩnh vực băng thông rộng phải chuyển biến cấp bách, khi mà các nhà cung cấp dịch vụ DSL (digital subscriber line – hình thức kết nối tốc độ cao qua đường điện thoại - ND) thoi thóp, còn thị trường modem cáp đang phải củng cố.

    Người dùng cũng không đứng ngoài cuộc. Một số khách hàng của các dịch vụ chuyển tiền trực tuyến Flooz và thúc đẩy bán lẻ CyberRebate.com bị thiệt hại nghiêm trọng về tài chính – có trường hợp mất hàng ngàn đô la Mỹ – khi các công ty này đóng cửa. Một số người khác bị lôi kéo bởi những hứa hẹn hão huyền của các nhà cung cấp dịch vụ băng rộng thì đang như thuyền mắc cạn.

    Tuy nhiên, không phải tất cả mọi chuyện đều xấu, bạn vẫn có thể tận hưởng nhiều điều từ web – miễn là bạn sáng suốt xem xét mọi khía cạnh của vấn đề. Dưới đây là một số hướng dẫn giúp bạn tránh được những bất trắc của web.

     

    Cuối cùng cũng phải trả tiền

    Các dịch vụ web đăng ký vẫn tồn tại. Có 3 ngoại lệ đáng chú ý: dịch vụ thông tin chuyên biệt (như dịch vụ Consumer Reports Online), site trò chơi và vô số site “mát mẻ”. Tuy nhiên không có site nào cung cấp dịch vụ miễn phí cả.

    Những công ty mạo hiểm tìm kiếm hình thức thu nhập mới đang buộc phải thay đổi chiến lược. Những thứ trước đây miễn phí bây giờ phải trả  tiền. Mỗi site có cách thức tính tiền với khách hàng khác nhau cho các dịch vụ miễn phí trước đây. Lâu nay, nhiều site sử dụng hình thức cung cấp một phần hạn chế các dịch vụ và thông tin miễn phí, và tính phí cho phiên bản “premium” có thêm các tính năng bổ sung. Sau khi lôi cuốn khách hàng với sản phẩm miễn phí, các site hy vọng thuyết phục khách hàng chuyển sang dùng phiên bản trả tiền.

    Ví dụ, cách đây 2 năm, site lưu trữ trực tuyến FreeDrive cung cấp không gian lưu trữ 20MB miễn phí; bạn phải trả tiền để có không gian lưu trữ lớn hơn. Nhưng hiện nay FreeDrive chỉ cung cấp dịch vụ đăng ký, phí hàng tháng tới 10USD và người dùng còn phải đồng ý nhận quảng cáo gửi qua email. Các đối thủ của FreedDrive như Driveway, I_drive và My Docs Online cũng đã tạm ngưng dịch vụ miễn phí.

    Cách đây vài năm, Encyclopedia Britannica chơi nổi, cung cấp miễn phí bản rút gọn bộ bách khoa toàn thư của mình trên web site www.britannica.com. Tháng 7 vừa qua công ty đã thay đổi chính sách. Giờ đây, để truy cập bộ bách khoa toàn thư này, người dùng phải trả 8 USD/tháng hoặc 50 USD/năm.

    Một site cung cấp thông tin khác, tạp chí trực tuyến Salon.com cũng thực hiện việc đăng ký sử dụng. Site vẫn còn cung cấp một số bài báo miễn phí, nhưng để truy cập đầy đủ tất cả thông tin, người dùng phải đóng phí hàng năm 30 USD.

    Theo cả 2 công ty, nhiều người dùng miễn phí trước đây đã đăng ký đóng phí tiếp tục sử dụng và lượng truy cập site vẫn không giảm.

    Một số site lại theo đuổi chiến lược khác, đó là tính phí các dịch vụ hiện đang miễn phí trên web. Ví dụ, site www.555-1212.com tính phí các dịch vụ danh bạ điện thoại cơ quan và nhà riêng. Người dùng phải trả 10 USD cho 100 cuộc tìm kiếm. Nhiều website bưu chính lớn cung cấp dịch vụ này miễn phí.

    Người dùng web phải xử trí thế nào trước tình trạng hiện nay? Hãy thận trọng. Lưu ý tới tính chất dài hạn, nhất là vì tình trạng nhiều công ty dot-com lẳng lặng biến mất. Và nhớ đọc cẩn thận các điều khoản giao ước của dịch vụ trả phí trước khi đăng ký.

     

    Phương thức thanh toán

    Xu hướng chuyển sang dịch vụ đăng ký gây nhiều phiền toái cho người dùng. Ngay cả khi bạn sẵn lòng trả tiền, việc thiết lập đăng ký và chọn lựa hàng chục mức đăng ký là cả một cực hình.

    Ý tưởng thanh toán điện tử giá trị nhỏ (micropayment) có vẻ hợp lý nhưng có lẽ khó phát triển. Hình thức thanh toán này cho phép trả tiền theo nội dung truy cập (thường chỉ khoảng vài xu). Tiền được trừ thẳng vào tài khoản tín dụng hoặc tài khoản ghi nợ được quản lý bởi công ty cung cấp dịch vụ hoặc bởi đối tác thứ ba. Ví dụ như hệ thống thanh toán Qpass được các công ty Consumer Reports Online, The NewYork Times và The Wall Street Journal Online sử dụng. Để truy cập một bài báo cách đây vài tuần trong kho lưu trữ, bạn phải trả một số tiền nhỏ qua tài khoản Qpass của mình. Qpass giám sát tất cả các truy cập và trừ vào thẻ tín dụng của bạn hàng tháng.

    Tuy nhiên, hình thức thanh toán này lại không được các công ty cung cấp dịch vụ ưa chuộng. Nhiều nhà cung cấp thông tin trên web đã có cách thức phát hành và thu cước riêng, bất đắc dĩ lắm họ mới chuyển sang phương thức thanh toán có liên quan đến bên thứ ba.

    Công nghệ phát triển cho phép hỗ trợ hầu như mọi cấp độ thanh toán điện tử giá trị nhỏ. Vấn đề là nó không được sự ủng hộ nhiệt tình của các nhà cung cấp dịch vụ thông tin. Và điều này lại đưa chúng ta quay lại điểm xuất phát – hàng tá tài khoản với các nhà cung cấp dịch vụ khác nhau.

    Thời gian sẽ trả lời, liệu hình thức thanh toán này có được chấp nhận rộng rãi hay không.

     

    Cẩn thận với các dịch vụ web

    Nhiều dịch vụ web đột ngột ngưng hoạt động gây thiệt hại cho người dùng. Nhiều khách hàng bị mất hàng trăm thậm chí hàng ngàn đô la khi các công ty Flooz và Benz tuyên bố phá sản. Hậu quả nghiêm trọng nhất có lẽ là trường hợp của CyberRebate.com với hơn 80 triệu đô la Mỹ không đền bù được cho khoảng 200.000 khách hàng.

    Các hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng khuyến cáo người dùng nên lưu ý các biểu hiện bất thường của các nhà cung cấp dịch vụ Web, chẳng hạn như ưu đãi quá cao hay nhân sự bị cắt giảm.

     

    Phương thức tính phí theo chỗ

    Công cụ tìm kiếm, một thực thể có tuổi bằng tuổi web, đang có thay đổi đáng kể với việc một số site tìm kiếm bắt đầu tính phí các site khác nếu muốn được hiển thị trên trang kết quả. Hiện có hai phương thức phổ biến: phí đăng ký và phí theo chỗ. Phí đăng ký có nghĩa là một website trả tiền để được liệt kê trong các trang kết quả của dịch vụ tìm kiếm cho các chủ đề tương ứng. Phí theo chỗ là một site trả tiền để hiển thị ở các vị trí trên cùng của trang kết quả.

    Overture Service (trước đây là GoTo.com) cung cấp dịch vụ cho hàng ngàn dịch vụ tìm kiếm khác, hoàn toàn dựa trên phương thức tính phí theo chỗ. Overture công khai chính sách của mình - kế bên mỗi liệt kê trên trang kết quả đều có liệt kê số tiền mà site liên kết trả cho Overture mỗi khi người dùng nhấp chuột vào liên kết.

    Những dịch vụ tìm kiếm khác, như AltaVista, LookSmart và Lycos ít thẳng thắn hơn trong việc thông báo rõ cho người dùng liên kết nào có trả tiền, liên kết nào không. Họ gán cho các site trả tiền như là liên kết được bảo trợ – hay thậm chí mơ hồ hơn – là liệt kê được đánh giá cao.

    Phương thức phí theo chỗ hữu ích cho người dùng trong một số tìm kiếm thông tin hoặc dịch vụ nhất định nào đó, như tìm kiếm thông tin giao dịch chẳng hạn. Ví dụ, tìm kiếm từ khóa “motorcycle insurance” (bảo hiểm xe) với AltVista, LookSmart và Overture cho kết quả hiển thị ưu tiên liên kết có trả tiền của các công ty có cung cấp dịch vụ hoặc chuyên về bảo hiểm xe. Trong khi kết quả trả về của Yahoo cho danh sách các công ty bảo hiểm trộn lẫn các trang hỏi-đáp về xe và cả site của các tay chơi xe.

    Nhược điểm chính của phương thức phí theo chỗ là nhiều khi bạn phải vất vả lướt qua hàng loạt liên kết thương mại trước khi đến được site có nội dung cần thiết.

    Các hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng đề nghị dịch vụ tìm kiếm nên đánh dấu phân biệt rõ ràng liên kết trả tiền và không trả tiền. Nên nhớ rằng liên kết có trả tiền không phải luôn luôn cho thông tin thích hợp cần tìm.

     

    Dịch vụ băng rộng thu hẹp

    Sự tuột dốc của nền kinh tế kỹ thuật cao cũng có tác động đến số lượng và giá cả dịch vụ kết nối internet băng rộng.

    Từ nhiều năm nay, DSL đã được đánh giá có nhiều ưu điểm hơn so với modem cáp, như tốc độ bảo đảm hơn và tính bảo mật tốt hơn. Đáng tiếc, ngành công nghiệp DSL đang gặp khó khăn bởi sự biến động của tình trạng kinh tế trong những tháng gần đây. Năm qua, nhiều nhà cung cấp dịch vụ DSL đã bị phá sản; không loại trừ cả công ty lớn.

    Một số nhà cung cấp dịch vụ DSL buộc tội các công ty điện thoại chèn ép công việc làm ăn của họ. Tuy có sự can thiệp của pháp luật buộc các công ty điện thoại phải cung cấp các đường điện thoại thuê riêng và các dịch vụ kèm theo cho các nhà cung cấp dịch vụ DSL thứ ba, thế nhưng mọi chuyện không đơn giản. Các công ty điện thoại luôn tìm cách  gây khó khăn và lăm le nhảy vào cạnh tranh trong lĩnh vực DSL.

    Tình trạng này cũng đã ảnh hưởng bất lợi đến khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ: hỗ trợ khách hàng yếu kém, và về lâu dài, việc thiếu cạnh tranh có thể làm cho giá cả cao hơn, dịch vụ kém hơn, ít có khuyến mãi hơn.

    Tình trạng khó khăn của DSL làm giảm đi khả năng cạnh tranh với modem cáp, điều này càng làm cho vấn đề tồi tệ hơn. Việc nâng giá đáng kể gần đây (lên tới 25%) của nhiều nhà cung cấp dịch vụ modem cáp lớn có thể coi là hệ quả của tình trạng trên.

    Ngành công nghiệp cáp có thể sẽ có những sự sát nhập. Đại gia Comcast đã tính mua AT&T Broadband vào mùa hè qua, và người ta đồn AOL Time Warner đang có kế hoạch  thương thảo. Một công ty nắm quyền kiểm soát một số lượng lớn thuê bao truy cập băng rộng có thể bị mua lại hoặc đóng cửa – đây quả là tin xấu cho người dùng (theo thông tin mới nhất, Comcast đã đánh bại AOL giành được AT&T Broadband bằng 72 tỷ USD).

    Vậy số phận của khách hàng băng rộng sẽ đi về đâu? Buộc phải lựa chọn trong số ít ỏi các nhà cung cấp dịch vụ DSL, dịch vụ modem cáp hợp nhất hoặc dịch vụ kết nối vệ tinh. Đối với người dùng, việc có nhiều công ty nhỏ để lựa chọn không quan trọng bằng việc có thể chọn được dịch vụ cần thiết từ số ít nhà cung cấp dịch vụ cạnh tranh và tin cậy. Có thể lấy thí dụ từ thị trường điện thoại đường dài, từ hàng ngàn công ty nhỏ dần dần sát nhập lại còn 3 công ty lớn và một số công ty hạng nhì. Đây có thể là điều đang diễn ra với ngành công nghiệp băng rộng.

     

    Vượt qua cơn bão khủng hoảng

    Thực tế kinh tế khốc liệt đầy đau xót, nhưng nhiều nhà phân tích tin rằng nói chung đây lại là liều thuốc tốt cho web. Việc sụp đổ các công ty dot-com là quá trình loại bỏ cần thiết. Chỉ những site sử dụng hiệu quả sức mạnh của web mới tồn tại.

    Những ngày tốt đẹp trước đây của web sẽ không trở lại. Nhưng web mới sẽ có cơ cấu vững chắc hơn, với nền tảng kinh tế nội tại chắc chắn hơn. Điều đó có nghĩa là bạn phải trả tiền hoặc nhận nhiều quảng cáo hơn. Bản thân web sẽ vẫn ổn thoả. Web chỉ mới có 11 năm tuổi, nó đang tiếp tục trưởng thành.

     

    Thanh Phong

    PC World Mỹ 01/2002

     

    ID: A0201_52