• Thứ Năm, 08/01/2004 10:09 (GMT+7)

    Phần mềm miễn phí hay có phí?

    Người đời thường nói: “Tiền nào của đấy”, nhưng bài báo lại muốn giới thiệu những ứng dụng miễn phí, đủ khả năng thay thế cho những phần mềm có phí mà bạn đang sử dụng hiện nay.

    Bạn sẽ khó tìm thấy trên web những dịch vụ miễn phí lớn, nhưng phần mềm miễn phí thì vô cùng phong phú và cũng rất tốt. Chẳng cần tốn một xu mà bạn vẫn có thể sở hữu được mọi thứ: từ bộ ứng dụng văn phòng đến trình email, trình tường lửa. Nhiều người quan niệm rằng “miễn phí” thường đi đôi với “đồ dở”; nhưng chỉ cần suy sét kỹ, bạn sẽ thấy rằng nhiều ứng dụng miễn phí như Outlook Express và ZoneAlarm đã trở nên phổ dụng và vượt trội hơn nhiều đối thủ “có phí” khác. Tuy nhiên, nhà cung cấp một số ứng dụng miễn phí cũng có những biện pháp ràng buộc người dùng. Ví dụ, một số chức năng trong trình phát truyền thông (media player) RealOne của RealNetwork chỉ dành riêng cho những người dùng có đăng ký sử dụng dịch vụ video hoặc âm thanh của họ.
    Tiến hành so sánh một số chương trình miễn phí hàng đầu với những ứng dụng có phí, thử cả những phiên bản có phí của các ứng dụng miễn phí đang được ưa thích hiện nay nhằm giúp bạn tìm ra lời đáp cho câu hỏi “Chọn phần mềm miễn phí hay có phí?”.

    Ứng dụng văn phòng StarOffice > < Office XP
    Chọn StarOffice nếu bạn chỉ thuần túy cần một trình soạn thảo văn bản, bảng tính, trình diễn mà không quan tâm đến e-mail, lịch; và sẵn sàng chấp nhận một số rắc rối liên quan đến định dạng tập tin.

    Điểm tương đồng: Writer của StarOffice (trái) giống Office XP về giao diện, cảm nhận và tính năng nhưng Word thì dễ dùng hơn.

        Chọn Office XP nếu bạn không thể chịu đựng được những nguy cơ tiềm ẩn trong định dạng tập tin; cần đến đồ thị chất lượng cao, ứng dụng quản lý thông tin và e-mail tích hợp; đặc biệt là sẵn lòng trả phí.
    Trong số các bộ ứng dụng văn phòng, Microsoft Office là “trùm” nhưng StarOffice 6 của Sun Microsystem cũng tìm được cho mình một vị thế riêng. Bản nâng cấp sắp tới của bộ miễn phí, kích thước khoảng 95MB, sẽ có trình soạn thảo văn bản Writer, trình xử lý bảng tính Calc, phần mềm trình diễn Impress, và trình đồ họa đơn giản Draw. Theo công bố của Sun thì phiên bản StarOffice 6.0 sẽ ra mắt vào tháng 6; hiện tại thì mới chỉ có phiên bản 5.2 trên web site.
    Dù StarOffice quản lý tập tin Office không tốt nhưng nó vẫn là một lựa chọn thay thế thích hợp nếu nhu cầu chỉ ở mức cơ bản và bạn cảm thấy ngán ngẩm với những đụng độ thường xuyên của XP. Thế nhưng Office XP (bản đầy đủ Pro giá 579 USD, bản nâng cấp giá 239 USD, tại Mỹ) lại dễ dùng, công cụ trực quan, và có thêm trình Outlook.

    StarOffice có hầu hết những chức năng chính của Office như kiểm tra chính tả, khả năng tính tổng tự động và đồ thị trong bảng tính, trình hướng dẫn tạo lập tài liệu trình diễn slide. Tính tích hợp có phần vượt trội hơn Office: bạn có thể chuyển đổi giữa các tài liệu Writer, Calc, Draw và Impress dễ dàng trên một danh sách các tập tin đang mở. Nhưng điều hấp dẫn người dùng Office nhất là StarOffice có thể làm việc với các định dạng tập tin của Microsoft. Tuy vậy, khả năng này vẫn chưa thật sự hoàn thiện trong phiên bản beta của StarOffice 6.0. Bạn có thể mở và đọc tài liệu Word, Excel, PowerPoint với đầy đủ định dạng và hàm chức năng; nhưng lại thiếu mất macro. StarOffice có thể xuất sang các định dạng Office nhưng trong quá trình chuyển đổi, một số thành phần (như cột) sẽ bị chuyển đổi lộn xộn; điều này sẽ gây rắc rối lớn nếu như tài liệu này được gửi đến những khách hàng quan trọng.


    Dù không đăng ký dịch vụ của RealNetworks, trình RealOne Player vẫn cho phép bạn quản lý được các tập tin truyền thông.

    Office XP vượt trội về khả năng thể hiện ảnh đồ họa. Draw chỉ tạo được hình ảnh phẳng, và Calc chỉ có đồ thị 2D nên không thể đẹp bằng đồ thị 3D trong Excel. Trình giúp đỡ trực tuyến của StarOffice thì cần chỉnh sửa thêm: các hướng dẫn thường thiếu ngữ cảnh. Ngược lại, Office XP có phần hướng dẫn từng bước và cửa sổ Task Pane chứa đựng các lệnh thông dụng. StarOffice không có tính năng Document Recovery (tự động khôi phục tài liệu) như Office nên bạn sẽ phải nhập lại toàn bộ tài liệu nếu đụng độ xảy ra trong lúc bạn đang soạn thảo.
    StarOffice không có trình e-mail và lịch như Outlook, một thiếu sót lớn khi e-mail đã trở nên quan trọng ngang với trình soạn thảo. Ngoài các chức năng e-mail cần thiết (lọc, gửi cùng lúc nhiều địa chỉ), Outlook còn tích hợp tốt với lịch và chức năng quản lý thông tin cá nhân. Các nhóm làm việc có nhu cầu chia sẻ thông tin và tập tin không thích StarOffice vì có ít công cụ cộng tác, mặc dù công cụ trên Office chưa hẳn đã hoàn hảo.

    Trình phát đa truyền thông
    RealOne > < RealOne Premium


    Miễn phí cho người dùng cá nhân, công cụ chống hacker của ZoneAlarm đủ sức bảo vệ hầu hết người dùng.

     

    Chọn trình RealOne miễn phí nếu bạn muốn một ứng dụng đa truyền thông “dễ nhìn”, có khả năng phát video, ghi nhạc số, quản lý thư viện đa truyền thông và phát được các tập tin video, âm thanh hiện có trên web.
    Đăng ký thêm RealOne Gold nếu bạn muốn có một chương trình giải trí trực tuyến mạnh và muốn xem được cả hậu cảnh của phim Survivor.
    Nhiều năm qua, một trận chiến tranh giành lĩnh vực phát video và âm thanh số đã diễn ra giữa Microsoft (với Windows Media Player) và RealNetworks. Hiện tại thì bạn cần đến cả hai chương trình miễn phí này để khai thác được mọi đặc tính ưu việt của đa truyền thông trên web. RealOne của RealNetworks (hậu duệ của RealPlayer) mới đưa thêm dịch vụ đăng ký RealOne Gold trả phí hàng tháng. Tuy nhiên, số lượng người dùng chấp nhận đóng phí hàng tháng từ nay sẽ giảm đi vì bản miễn phí đã cung cấp được khá nhiều thông tin và chương trình giải trí đáng giá.
    Dịch vụ đăng ký RealOne Gold, thay thế cho dịch vụ đăng ký GoldPass, có qui định mức nội dung tương ứng với từng loại dịch vụ mà bạn đăng ký, tương tự như thuê bao truyền hình cáp. Dịch vụ đăng ký và miễn phí đều sử dụng chung trình RealOne Player, ứng dụng cho phép xem video, nghe nhạc, trích bài hát từ CD sang tập tin nhạc số, và quản lý được toàn bộ các bộ sưu tập video và nhạc.
    Dịch vụ RealOne Gold cung cấp được một số nội dung video ấn tượng nhưng vẫn chưa tương xứng với mức phí. RealOne Gold không chỉ giới hạn ở việc cung cấp video mà còn cho phép khách hàng nghe trực tuyến buổi phát các trận đấu trong giải NBA và Major League Baseball. Bản miễn phí bị bỏ mất “best of the web”, trình đơn chuyên cập nhật, thu thập thông tin thể thao, tin tức và giải trí trên Net.

    RealOne Music là hiện thân của Musicnet thuộc RealNetworks, dịch vụ nhạc số cung cấp 80.000 bài hát từ nhiều hãng đĩa khác nhau. Tuy nhiên, bản tải về được kiểm soát khá chặt chẽ; bạn không thể ghi chúng lên CD hoặc chuyển sang các thiết bị di động khác. Để nhà cung cấp dịch vụ đảm bảo rằng bạn chỉ có thể nghe được 100 bản tải trong một tháng, bài nhạc đã được tải về sẽ chỉ sống trên đĩa cứng của bạn trọn vẹn trong tháng, sang tháng sau bạn phải bắt buộc tải lại nếu không thì đừng hòng mà nghe được bài nhạc cũ.
    Dịch vụ nhạc của RealNetworks còn cho phép khách hàng truy xuất RealOne Radio, có 48 trạm phát radio trực tuyến với phong phú các thể loại. Nhưng do các bài hát phát trực tuyến thường được ghi ở tỷ lệ bit thấp nên chất lượng âm thanh chỉ tương đương với máy thu radio AM bỏ túi. Trình miễn phí giới hạn người dùng trong danh mục các đài miễn phí và được ghép chung theo từng thể loại, nhưng có một số site đã trở nên phổ biến trong đời sống của nhiều người.
    Truyền thông trên web có đăng ký có thể sẽ trở thành làn sóng tương lai (có lẽ chỉ hiện thực khi chất lượng dịch vụ nhạc tốt hơn và nội dung video phong phú hơn), hiện tại thì bạn nên tiết kiệm và chấp nhận sử dụng những nội dung miễn phí, phong phú sẵn có của internet.

    Tường lửa ZoneAlarm > < ZoneAlarm Pro
    Chọn ZoneAlarm nếu chỉ muốn bảo vệ cho một vài PC kết nối internet, và bạn không hiểu nhiều về tường lửa và muốn tiết kiệm tiền.
    Chọn ZoneAlarm Pro trong trường hợp cần bảo vệ mạng cấp cao hoặc bạn muốn bảo vệ những PC dùng mạng riêng ảo, chia sẻ kết nối internet.
    Trong giai đoạn bảo mật được quan tâm hàng đầu, trình tường lửa, kiểm soát dòng dữ liệu vào-ra PC, đã trở nên rất thiết yếu. ZoneAlarm của Zone Labs thường nhận được giải thưởng của PC World Mỹ. Chương trình ZoneAlarm miễn phí cho cá nhân, doanh nghiệp phải đóng phí 20 USD. Công ty vừa phát hành thêm ZoneAlarm Pro, một phiên bản có nhiều tính năng mới.

    Linux hiện nay đã có giao diện giống Windows, nhiều ứng dụng miễn phí mạnh; nhưng bạn cần kiểm tra sự tương thích của phần cứng với HĐH này.

    May mắn là những tính năng trong bản miễn phí vẫn được giữ nguyên. ZoneAlarm có khả năng ngăn chặn hacker ngang với bản Pro. Bản mới có thêm những tính năng dành cho người dùng cao cấp và các thuộc tính quản lý dành cho những mạng lớn. So sánh giữa ZoneAlarm miễn phí và ZoneAlarm Pro phiên bản 2.6.362 thì thấy rằng cả hai đều có khả năng vô hiệu các cuộc tấn công qua e-mail; có thể khóa toàn bộ các hoạt động mạng chỉ bằng một nhấn chuột hoặc khi chế độ bảo vệ màn hình được bật lên; cùng có thanh công cụ Desk Band (nhóm biểu tượng giúp truy xuất nhanh đến các tính năng cấp cao hơn).
    Nhưng chỉ có bản Pro, giá 40 USD, cho phép người dùng cấp cao điều khiển được những tham số bổ sung. ZoneAlarm Pro có thể phân tích và tự điều chỉnh để bảo vệ mạng riêng ảo của công ty.
    Người quản trị mạng sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian nhờ thiết lập mã cấu hình tự động cho ZoneAlarm Pro. Đặc biệt quan trọng, phiên bản Pro cho phép bảo vệ thiết lập của tường lửa bằng mật mã, ngăn không cho nhân viên qua mặt, gây rắc rối.
    ZoneAlarm Pro không chỉ có lợi cho cấp doanh nghiệp, khả năng hỗ trợ Internet Connection Sharing (chia sẻ kết nối internet) trong Windows sẽ giúp bạn bảo vệ các máy trong mạng gia đình đang cùng chia sẻ kết nối, chỉ cần bạn cài đặt tường lửa này trên gateway. Hầu hết người dùng cá nhân đều cảm thấy hài lòng với ZoneAlarm miễn phí.

    Hệ điều hành Linux > < Windows XP
    Chọn Mandrake Linux 8.1 nếu bạn cần sự ổn định, cần một HĐH phi Windows có nhiều ứng dụng miễn phí và không phải lo lắng đến việc sửa lỗi.
    Chọn Windows XP nếu bạn cần một HĐH dễ dùng, hỗ trợ nhiều phần mềm và phần cứng; đủ thời gian và tiền bạc để đầu tư vào Windows.
    Điểm khác biệt lớn nhất: Windows XP có giá từ 99 USD đến 299 USD cho bản cài đặt trên một PC, được bảo vệ bằng Product Activation, trong khi bạn có thể dùng một CD Linux để cài cho 500 máy. Mặc dù Linux và các ứng dụng vẫn chưa thể bì kịp với Windows nhưng rõ ràng là chúng đã có nhiều cải tiến đáng kể.
    XP được đánh giá là vượt trội Windows 9x về độ ổn định, điều khiển truy xuất, và các lựa chọn cấu hình; cũng là điểm mạnh truyền thống của Linux. Thế thì biết chọn HĐH nào đây? Nếu bạn đang dùng Windows, chỉ chạy các ứng dụng gia đình và văn phòng thông thường, có phần cứng, phần mềm tương thích thì hãy chọn giải pháp nâng cấp lên XP. Linux phù hợp với giới kỹ thuật, những người có cảm tình với HĐH này, các doanh nghiệp nhỏ chú trọng đến ngân quỹ và cho cả các công ty mới bắt đầu sự nghiệp.
    Linux có thể cài đặt dễ dàng như Windows nhưng còn yếu trong khả năng tương thích phần cứng. Nhà phân phối những phiên bản Linux khác nhau có duy trì CSDL các thiết bị tương thích trên mạng. HĐH thường quản lý tốt card mạng và có nhiều trình điều khiển cho máy in. Nhưng việc cấu hình thiết bị USB và những thiết bị phụ trợ như máy ảnh số gặp khá nhiều rắc rối nghiêm trọng, giả sử rằng chúng làm việc được (dĩ nhiên, một số thiết bị trên cũng gặp vấn đề với XP).
    Hầu hết mọi ứng dụng dành cho Windows đều không thể chạy được trên Linux nhưng người dùng Linux không lo ngại thiếu phần mềm. Hiện có khoảng 60 bản phân phối kèm theo nhiều bộ ứng dụng văn phòng, trình duyệt, tường lửa, trình e-mail máy khách, ghi CD, cùng dồi dào các công cụ dành cho lập trình viên và kỹ thuật viên. StarOffice của Sun (đã đề cập trong phần Û́ng dụng văn phòng) chạy được trên Linux; và có cả ứng dụng thay thế tốt cho Adobe Photoshop. Tuy vậy, Linux không thể chạy được một số tác vụ trong Windows như chiếu phim QuickTime, và một số ứng dụng doanh nghiệp như phần mềm kế toán.
    Ổn định, mạnh mẽ và miễn phí, Linux là một trong những điểm lợi lớn của thế giới điện toán. Site www.linux.com/learn sẽ giúp bạn quyết định xem Linux có phù hợp với mình không.

    Duy Khánh
    PC World Mỹ 03/2002

    ID: A0203_52