• Thứ Tư, 07/01/2004 16:37 (GMT+7)

    Color space

    Định nghĩa: Hệ màu (color space) là cách thức tham chiếu đến một mô hình biểu diễn mọi màu sắc có mà một thiết bị nào đó có khả năng tạo ra như màn hình, máy in màu, phim chụp ảnh hay báo in.

    Nếu bạn qua đường căn cứ vào đèn giao thông, nhìn trời để xem có nên đem theo dù hay không. bạn đang ra những quyết định dựa trên hệ màu của riêng mình. Mắt bạn cung cấp những thông tin đó. Mắt là thiết bị rất tinh vi, nhạy cảm hơn cả phim chụp ảnh đối với số lượng màu vô hạn của quang phổ dù không tin cậy bằng. Phim có thể ghi lại những phần thấy được của phổ điện từ, trong khi đó màu sắc mà bạn thấy được lại bị ảnh hưởng bởi yếu tố văn hoá và cá nhân. Mặt khác, mô hình màu cá nhân của bạn không có chuẩn. Khi muốn mô tả màu sắc cho người khác, bạn sẽ nhận thấy rất khó khăn diễn dịch không gian màu của mình cho người đó.

    Sự mơ hồ này đã đưa Ủy Ban Quốc Tế CIE (Commission Internationale de l’Eclairage) đến việc phát triển hệ màu vào năm 1931, dựa trên dữ liệu của sắc kế, loại thiết bị có thể đo lường chính xác bước sóng ánh sáng. Dựa trên mô hình do James Maxwell đưa ra năm 1857, hệ màu của CIE dùng các màu căn bản: đỏ, lục, lam (red, green, blue - RGB). Mô hình phổ biến này còn có đặc tính bổ sung: trộn ánh sáng đỏ, lục, lam bạn sẽ có màu trắng.
    Một mô hình hệ màu phổ biến khác lại dùng ánh sáng phản xạ. Mô hình loại trừ này thu được màu trắng bằng cách loại bỏ những sắc tố phản xạ ánh sáng lam, đỏ và vàng (CMY). Trong quá trình in ấn, người ta đã bổ sung màu đen và tạo nên hệ màu CMYK. Hệ màu XYZ của CIE (biểu diễn cho R, G và B) chú trọng đến hai thành phần của màu sắc: độ màu (hue) là bước sóng chủ đạo như đỏ hay lục và sắc độ (độ tinh khiết của màu). Tuy nhiên hệ XYZ lại không tương đồng với những khác biệt màu sắc có thể nhận biết được cũng như không thể mô tả độ sáng, nghĩa là khối lượng màu trắng có thể nhận biết được trong màu sắc.

    Năm 1976, sự phát triển của hệ màu CIELAB và mô hình 3D đã đưa ra số đo về độ sáng. Hệ màu CIELAB hiện vẫn là cách thức chính xác nhất để đo lường và tạo ra màu sắc, được hỗ trợ trong máy quét, máy tính và kỹ thuật in ở những nơi in ấn cao cấp.

     
    Hướng đến mục tiêu

    Phần mềm như Photoshop của Adobe cho phép các nhà đồ hoạ chọn lựa nhiều hệ màu khác nhau, gồm RGB, CMYK hay CIELAB, tuỳ vào cách thức sử dụng tập tin. Đối với hình ảnh sẽ xuất ra máy in, nhà đồ hoạ dùng CMYK hay CIELAB để tách màu. Sở dĩ như vậy là vì hình ảnh được in ra sử dụng ánh sáng phản xạ. Mực đỏ trông có màu đỏ là vì sắc tố của nó hấp thụ ánh sáng của màu kết hợp là màu lục. Máy in dùng khả năng tách màu của phần mềm để tạo bốn bản màu riêng biệt (xem hình). Đối với những nội dung trình diễn bằng PowerPoint, nhà đồ hoạ sẽ sử dụng RGB (còn gọi là màu thật) hay CIELAB. Với ba byte cho mỗi điểm ảnh trong ảnh màu, hầu hết màn hình, ti vi và máy ảnh số có thể biểu diễn đến 16.777.216 màu. Tuy nhiên vẫn có ý kiến cho rằng hệ màu RGB không thể tạo ra một số màu, chẳng hạn màu tím.

    Đối với việc tạo màu cao cấp, hệ CMY và cả RGB cũng không thể đáp ứng đủ; cả hai hệ màu này đều có tính phụ thuộc thiết bị. Vì vậy người ta phải dùng các bảng màu cho từng loại thiết bị xuất. Hệ màu độc lập thiết bị CIELAB sẽ giải quyết được một số vấn đề. Khi tạo hình ảnh, bảng màu CIELAB được nhúng vào tập tin đồ hoạ; việc tái tạo sẽ dựa trên bảng màu này chứ không phải hệ màu dùng cho màn hình hay máy in. Tuy nhiên, có những hệ màu khác dùng cho hình ảnh tĩnh, kể cả những hệ màu có độ chính xác rất cao dùng cho hoá học và những ngành khoa học khác. Để xem video trên màn hình máy tính, hình ảnh phải được chuyển từ dạng màu analog sang video RGB số. Những thành phần phần cứng chuyên dụng trên card tăng tốc đồ hoạ và video sẽ đảm nhận công việc chuyển hệ màu này. Các tổ chức về màu đang phát triển những hệ màu mới. Tuy nhiên đối với việc chọn thiết bị xuất cho hầu hết mục đích xem, hệ màu đầu tiên tốt nhất để bạn phán xét chính là đôi mắt của bạn.


    Frame: Hệ màu SRGB

    Bất kỳ nhà thiết kế web nào cũng sẽ nói với bạn rằng hình ảnh tạo ra trên màn hình cao cấp, dùng hệ màu CIELAB phức tạp cũng sẽ không hiển thị đúng như vậy khi chuyển sang độ phân giải thấp và xem trên thiết bị cấp thấp. Để giải quyết những vấn đề này, Hewlett-Packard và Microsoft vào năm 1996 đã đưa ra hệ màu Standard RGB (SRGB), có phạm vi màu hẹp hơn hệ màu RGB thông thường.

    Hai công ty cho rằng hệ màu mới là cần thiết vì phương pháp CIELAB phải đính kèm bảng màu với hình ảnh để bảo đảm sự chính xác của màu từ thiết bị nhập sang thiết bị xuất là không cần thiết đối với hầu hết người dùng. Mặt khác, nhiều định dạng không hỗ trợ việc nhúng bảng màu. Thay vì dùng bảng màu cho thiết bị xuất như trường hợp của RGB và CMYK hay nhúng nó trong tập tin ảnh như CIELAB, SRGB đi kèm trong hệ điều hành và trình duyệt web ở dạng trình quản lý màu được xây dựng sẵn. Tuy nhiên, khi hình ảnh RGB từ máy quét cao cấp hay thiết bị khác nhập vào môi trường SRGB, một số thông tin màu sẽ bị mất. Cái mà SRGB mang lại chính là mẫu số chung nhỏ nhất cho việc xem hình ảnh trong ứng dụng nghiệp vụ và trên các website.


    Computerworld
    28/01/2002

    ID: A0205_72