• Thứ Ba, 15/06/2004 02:29 (GMT+7)

    Đào tạo trực tuyến: Một số chuẩn thông dụng

    Đào tạo trực tuyến bao hàm bất kỳ hình thức dạy hay học được thực hiện với hệ thống mạng máy tính, có thể là mạng cục bộ hay Internet toàn cầu và khác rất nhiều so với cách dạy học truyền thống...
     

    Đào tạo trực tuyến (e-learning) bao hàm bất kỳ hình thức dạy hay học được thực hiện với hệ thống mạng máy tính, có thể là hệ thống mạng cục bộ (LAN) hay mạng Internet toàn cầu. Học và dạy trực tuyến khác rất nhiều so với dạng lớp học truyền thống vì hầu hết các giao tiếp được thực hiện bằng việc viết các thông điệp, vì vậy kỹ năng viết và khả năng chuyển suy nghĩ thành từ ngữ là tối cần thiết. Mặc dù không có sự nhất quán về dự đoán tương lai của đào tạo trực tuyến, hầu hết mọi người đều cho rằng những môn học trực tuyến trình bày bằng những kỹ thuật truyền thông đa phương tiện (như dạy học bằng video, trình bày bằng hình ảnh động...) sẽ trở nên thông dụng trên Internet và tích hợp với các hệ thống đào tạo truyền thống. Để hiểu được hệ thống đào tạo trực tuyến, trước tiên chúng ta xem xét những thành phần cấu thành nên hệ thống.

    Có 3 thành phần chính trong đào tạo trực tuyến, đó là: người học, hệ thống quản lý trực tuyến và nhà sản xuất sản phẩm đào tạo (ở đây là các tài liệu học tập). Người học thông qua một hệ thống quản lý để truy cập tới bài học. Nhà sản xuất là cá nhân hay tổ chức tạo ra các bài học, còn hệ thống quản lý thì quản lý người học và bài học.

    Thử tưởng tượng có hai nhà sản xuất A và B, mỗi nhà sản xuất dùng các công cụ để tạo ra các sản phẩm giáo dục. Có rất nhiều công cụ dạng này tiêu biểu như Dreamweaver, ToolBook, Trainersoft, Authorware. Giả sử nhà sản xuất A dùng công cụ X để tạo ra đối tượng 1, công cụ Y tạo ra đối tượng 2, nhà sản xuất B dùng công cụ Z tạo ra đối tượng 3, công cụ X tạo ra đối tượng 4. Làm thế nào để hệ thống quản lý có thể tập hợp một bài học thông qua việc tích hợp các đối tượng riêng biệt trên từ những nhà sản xuất khác nhau, công cụ khác nhau. Hơn nữa, chúng ta cũng có thể thay thế hệ thống này bằng một hệ thống khác mà không cần phát triển lại cũng như tổ chức lại những bài học. Muốn làm được điều đó, không còn cách nào khác, các nhà sản xuất, nhà phát triển hệ thống quản lý phải tuân thủ theo những quy định chung thống nhất hay còn gọi là các chuẩn.

    Hai mục tiêu chính của các chuẩn trong đào tạo trực tuyến là:

      Khả năng dùng lại nội dung ở tất cả các mức độ: cho phép chúng ta dùng lại không chỉ toàn bộ khóa học mà còn cả những đơn vị nhỏ hơn như các bài học, các chương, các chủ đề... Ý tưởng chính là chúng ta định nghĩa các đối tượng kiến thức để có thể dùng lại được, chia sẻ được.

      Xây dựng từ các phần dùng lại: Không nhất thiết phải xây dựng tất cả, chúng ta có thể xây dựng một chương trình học từ các khóa học của các chương trình khác, xây dựng một khóa học bằng cách tập hợp từ các chương, bài học thuộc các khóa học khác, xây dựng bài học từ các trang, xây dựng trang từ các đối tượng nhỏ hơn như các hình, các phân đoạn, hoạt cảnh...

    Một số chuẩn thông dụng

    4 dạng chuẩn chính cho đào tạo trực tuyến: chuẩn đóng gói dữ liệu, chuẩn trao đổi thông tin, chuẩn mô tả dữ liệu, chuẩn chất lượng.

     Chuẩn đóng gói dữ liệu: Làm thế nào để đóng gói từ những tập tin riêng biệt tạo nên một bài học, chương, khóa học... Hàng ngàn tập tin cần được tổ chức sao cho việc xác định được chính xác. Chuẩn đóng gói chú trọng về tổ chức dữ liệu, đảm bảo hệ thống có thể đưa khóa học nào đó vào trong nó, cũng như cho phép di chuyển một khóa học từ hệ thống này sang hệ thống khác mà không cần tạo lại.

    Một số chuẩn đóng gói dữ liệu thông dụng hiện nay:

    Chuẩn đóng gói vô cùng quan trọng cho cả nhà sản xuất và nhà phát triển hệ thống quản lý.

    Chuẩn trao đổi thông tin: Hệ thống quản lý cần khởi tạo một bài học nào đó, bài học đó cần được thông báo cho hệ thống quản lý biết trạng thái của nó. Hệ thống cần cho mô-đun bài học biết tên của người học, còn mô-đun này cần báo cáo trở lại hệ thống quản lý khi người học kết thúc bài học đó, điểm số, thời gian học... Trao đổi thông tin là yêu cầu bắt buộc đối với mọi hệ thống quản lý. Để một bài học có thể trao đổi thông tin với hệ thống quản lý, thì hệ thống quản lý và bài học phải tuân theo một chuẩn nhất định.

    Một số chuẩn trao đổi thông tin hiện nay:

    •  AICC (Avitation Industry CBT Committee)

      ADL SCORM

    Chuẩn mô tả nội dung: Cung cấp cách mô tả các đối tượng trong đào tạo trực tuyến. Chuẩn mô tả dữ liệu giúp các hệ thống quản lý dễ dàng hiểu cấu trúc tổ chức nội dung chương trình học cũng như việc tự động sắp xếp các đối tượng vào bài học, các bài học vào các chương, các chương vào các chương trình, các chương trình vào danh mục...

    Một số chuẩn mô tả nội dung hiện nay:

    •  IEEE - LTSC

    •  IMS Global Consortium

      ADL SCORM

    Về cơ bản, ba chuẩn này khá giống nhau và có thể hợp nhất làm một trong tương lai.

    Chuẩn chất lượng: Giúp người sử dụng trong việc chọn lựa sản phẩm. Chuẩn chất lượng thường được dùng trong sản xuất, thương mại, thậm chí cả trong giáo dục. Một ví dụ về chuẩn chất lượng nổi tiếng trong sản xuất là ISO 9000. Đối với đào tạo trực tuyến, chuẩn chất lượng quan tâm tới thiết kế chương trình học và khả năng tiếp cận nó của người học.

    Chuẩn về thiết kế: Chuẩn quan trọng nhất về chất lượng thiết kế trong đào tạo trực tuyến là chuẩn E-learning Courseware Certificate của tổ chức ASTD Certificate Institute. Certificate Institute xác nhận sự thích hợp của các bài học được thiết kế với tiêu chuẩn giao diện, tương thích với các hệ điều hành, công cụ và các hướng dẫn thiết kế. Xem chi tiết tại website: www.astd.org/ASTD/marketplace/ecc.

    Chuẩn về khả năng tiếp cận: chuẩn này qui định các hệ thống đào tạo phải có tính năng trợ giúp cho người thiểu năng, ví dụ mù màu hoặc điếc...

    World Wide Web Consortium có ban hành hướng dẫn cách xây dựng sản phẩm trên web với mục tiêu tất cả các trang web đều có thể được truy cập bởi người thiểu năng. Chi tiết hướng dẫn này tại website: www.w3.org/TR/WAI-WEBCONTENT/.

    Trên thực tế, các tổ chức ban hành chuẩn thường có các bộ công cụ để có thể kiểm tra mức độ hỗ trợ của hệ thống đối với chuẩn đó như thế nào. Nhà sản xuất và nhà phát triển hệ thống cũng sử dụng bộ công cụ này để kiểm tra sản phẩm của mình.

    Ngoài các dạng chuẩn kể trên, một số dạng chuẩn khác đang được nghiên cứu phát triển, ví dụ chuẩn trao đổi dữ liệu giữa các hệ thống... Các tổ chức phát triển chuẩn luôn đòi hỏi đổi mới, phát triển chuẩn sao cho chúng có thể đáp ứng những yêu cầu phức tạp, đồng thời các nhà sản xuất, nhà phát triển hệ thống quản lý có thể hiện thực hóa và người sử dụng cảm thấy thân thiện hơn với hệ thống đào tạo mới.ÿ

    Nguyễn Hữu Mẫn
    mannguyen@psv.com.vn
    Paragon Solutions

    ID: A0405_92