• Thứ Sáu, 03/06/2005 16:46 (GMT+7)

    UBL: niềm hy vọng cho thương mại điện tử

    Universal Business Language (UBL) hứa hẹn đem đến sự thống nhất cho thế giới XML hỗn độn, tạo “tiếng nói chung” cho thương mại điện tử.

    “TIẾNG NÓI CHUNG” CHO THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
    Kể từ khi phát minh ra thương mại điện tử (TMĐT), các tổ chức chuẩn đã nỗ lực tìm kiếm một ngôn ngữ chung cho giao dịch TMĐT. Không may, những nỗ lực đầu tiên như EDI (Electronic Data Interchange) gặp trở ngại do phức tạp và chi phí cao.
    Gần đây nhất, XML (eXtensible Markup Language) và Internet được xem như là những ứng cử viên tiếp bước EDI. Tuy nhiên, do chủ chương “mở” nên XML bị phân thành nhiều lược đồ khác nhau, mặc dù các lược đồ này tương thích với nhau về mặt kỹ thuật nhưng chúng không tạo nên được “tiếng nói chung” cho giao dịch TMĐT.
    Hiện có 4 lược đồ XML được sử dụng phổ biến: cXML (commerce XML) được dùng cho việc nhận và hoàn tất đơn hàng tự động do Ariba Inc và Sterling Commerce và một số công ty khác đi tiên phong. xCBL (XML Common Business Library) do Veo Systems (Commerce One Operations đã mua lại) phát triển với sự hỗ trợ của Phòng thương mại của Chính Phủ Mỹ, được khách hàng của Commerce One Operations và các nhà cung cấp sử dụng rộng rãi. Trong khi RosettaNet và OAGIS (Open Application Group Integration Specification) là hai chuẩn phát triển dùng cho giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.
    Việc tạo một ngôn ngữ thương mại XML chung không đơn giản. Hầu hết doanh nghiệp lớn đều đã có sẵn cơ sở hạ tầng điện tử với đầu tư tiền bạc và thời gian đáng kể nên rất miễn cưỡng trong việc thay đổi. Hơn nữa, mỗi công ty có những yêu cầu khác nhau trong việc trao đổi thông tin theo một qui trình kinh doanh đặc thù, như thu mua hay cung cấp hàng. Một ngôn ngữ thương mại chuẩn phải đạt được sự cân bằng: thích ứng với những nhu cầu cụ thể của một công ty trong khi vẫn đảm bảo đủ tổng quát để các công ty thuộc nhiều ngành nghề có thể “giao tiếp” với nhau.
    UBL, một dự án đầy tham vọng của tổ chức OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards), có ý nghĩa chính xác như tên gọi Universal Business Language (ngôn ngữ kinh doanh chung): chuẩn chung cho giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp. UBL tổng hợp những tính năng tốt nhất của các thư viện tài liệu kinh doanh XML hiện có. Nó được xây dựng trên xCBL và được chỉnh sửa để có thể làm việc với các chuẩn XML hiện đang được sử dụng rộng rãi khác, với EDI và các thành phần lõi của ebXML (electronic business XML). Kết quả đạt được là một tập lược đồ tài liệu thương mại XML chuẩn dùng chung cho mọi doanh nghiệp, cả doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như doanh nghiệp lớn.

    THƯ VIỆN, ĐỊNH DẠNG VÀ NGỮ CẢNH
    Thành quả đầu tiên của UBL là tập các “thành phần thông tin thương mại” (như địa chỉ, giá . . .) có thể tái sử dụng, được dùng kết hợp để tạo các lược đồ TMĐT, đây là thư viện thành phần lõi của UBL. Thư viện lõi này được thiết kế có xem xét đến các thư viện thương mại XML đã được phát triển nhằm đảm bảo thỏa mãn những yêu cầu cơ bản chung cho tất cả các ngành nghề chính. Các thành phần thư viện của UBL vẫn có thể được mở rộng cho từng ngành nghề cụ thể, tuy nhiên việc xem xét ngay từ đầu đảm bảo thư viện lõi có tính “bao quát” và đủ linh động để cho phép việc mở rộng theo từng tình huống cụ thể.
    Từ thư viện lõi, các định dạng tài liệu XML đặc thù sẽ được thiết kế cho các qui trình nghiệp vụ khác nhau. Thư viện lõi giúp cho việc thiết kế tài liệu thương mại trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, việc tạo các định dạng tài liệu mới gần như chỉ là gắn các thành phần có sẵn lại với nhau chứ không phải tạo mới toàn bộ tài liệu. Cũng như thư viện lõi, đặc tả tài liệu chuẩn bao gồm nhiều định nghĩa lược đồ XML cụ thể. Việc đặt nền tảng toàn bộ lược đồ tài liệu UBL trên cùng thư viện thành phần thông tin lõi giúp tăng tối đa lượng thông tin có thể chia sẻ, tái sử dụng giữa các công ty và ứng dụng.
    Do tài liệu UBL được thiết kế cho ứng dụng tổng quát nên cần có một phương pháp xác định cách thức khai triển hay mở rộng tài liệu này theo đặc thù của đối tác giao dịch. UBL đưa ra phương thức mở rộng có cấu trúc dựa trên các tham số thương mại nhất định như ngành nghề và lĩnh vực hoạt động của đối tác giao dịch; những thông tin này giúp xác định ngữ cảnh nghiệp vụ của từng giao dịch. Thông số ngữ cảnh được áp dụng vào định dạng chuẩn để tạo định dạng mới theo một thiết lập giao dịch cho trước. Vì định dạng theo ngữ cảnh cụ thể dựa trên các thành phần chuẩn, khả năng “giao tiếp” được bảo đảm trong khi vẫn đáp ứng các yêu cầu của mỗi bên trong một giao dịch cụ thể.
    Phương thức mở rộng này còn có một ưu điểm quan trọng. Với việc diễn tả thông tin qui trình nghiệp vụ như là siêu dữ liệu (metadata), cơ chế ngữ cảnh UBL cho phép một doanh nghiệp gửi tài liệu giao dịch đến qui trình nghiệp vụ của đối tác mà không buộc phải lộ bất kỳ thông tin nào về qui trình riêng của mình.

    LỘ TRÌNH CHO UBL
    Mục tiêu dài hạn của UBL là một chuẩn chung cho TMĐT. Tuy nhiên UBL tiến đến mục tiêu tham vọng này bằng cách cung cấp cho doanh nghiệp ở mọi cấp độ một lộ trình chuyển đổi dần chứ không yêu cầu thay đổi ngay toàn bộ cơ sở hạ tầng kinh doanh, nhằm giúp cho doanh nghiệp đạt được lợi ích tối đa (hoàn vốn đầu tư) với sự gián đoạn kinh doanh tối thiểu.
    Giai đoạn 1: Tài liệu thương mại cơ bản
    Một thư viện lõi tối thiểu và tập các lược đồ liên quan cho tài liệu thương mại thông dụng nhất sẽ được nhanh chóng đưa ra để khơi mào cho sự chuyển đổi sang UBL. Bằng cách cung cấp một cơ sở chuẩn cho việc mở rộng, thư viện này sẽ tạo ra những lợi ích thật sự so với các thư viện thương mại hiện có.
    Giai đoạn 2: Dạng biểu giao dịch
    Các dạng biểu dẫn xuất từ thư viện lõi dùng cho những trường hợp cụ thể, đặc biệt với các ngành công nghiệp then chốt, sẽ được tạo ra dùng phương pháp mở rộng UBL và bổ sung vào tập dạng biểu ban đầu. Một số công ty lớn sẽ dùng phương pháp ngữ cảnh để tạo các dạng biểu mở rộng của riêng mình, nhưng đa phần các công ty sẽ sử dụng tập các lược đồ được tạo với các qui tắc ngữ cảnh chuẩn.
    Giai đoạn 3: Chỉnh sửa
    Sử dụng phương thức mở rộng theo ngữ cảnh, các tập đoàn lớn và các công ty đầu ngành sẽ thiết kế và đưa ra những thư viện với các dạng biểu mở rộng chuyên biệt. Các công ty nhỏ hơn sẽ chỉnh sửa các dạng biểu này cho phù hợp với nhu cầu kinh doanh của mình.
    Giai đoạn 4: Phát sinh lược đồ
    Khả năng “giao tiếp” và tự động hoàn toàn cho qui trình nghiệp vụ sẽ đạt được khi mà qui tắc ngữ cảnh được xác định cho tất cả tình huống kinh doanh thực tế và định dạng thích hợp cho tổ hợp bất kỳ, các dẫn xuất ngữ cảnh có thể được sinh ra theo nhu cầu.

    UBL + ebXML THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

    Một trong những nỗ lực quan trọng nhất nhằm tạo một nền tảng chung cho TMĐT là EBXML (electronic business XML), một sáng kiến chung của United Nations Centre for Trade Facilitation and Electronic Business (UN/CEFACT – Tổ chức xúc tiến thương mại và kinh doanh điện tử của Liên Hiệp Quốc) và OASIS, được phê chuẩn vào tháng 5/2001. Chuẩn ebXML tập trung vào việc mô hình qui trình kinh doanh, định nghĩa thành phần lõi, và tạo đặc tả cơ sở hạ tầng thiết yếu, xác định phương thức thực hiện giao dịch an toàn trên Internet. ebXML không đưa ra lược đồ XML và phương thức mã hóa cụ thể cho tài liệu giao dịch. UBL bổ sung cho ebXML bằng cách cung cấp phương thức mã hóa chuẩn cho thành phần thông tin thương mại, tập trung giải quyết định dạng tài liệu dùng cho giao dịch TMĐT.

    Cả hai ebXML và UBL đều đặt nền tảng cho ứng dụng TMĐT dựa trên EDI. Giống như HTML+HTTP cho phép đưa lên Internet đủ dạng thông tin, UBL+ebXML sẽ cho phép doanh nghiệp thuộc mọi ngành nghề tiến hành giao dịch TMĐT.
    UBL được thiết kế rất chặt chẽ, tận dụng có chọn lọc ưu điểm của các chuẩn khác; khuyến khích phát triển, áp dụng, phân phối rộng rãi trong khi vẫn trung thành với chủ trương miễn phí. Còn nhiều việc phải làm để đạt được mục tiêu của UBL, nhưng nhiều khả năng UBL sẽ trở thành định dạng thống trị dùng cho thương mại điện tử khi hoàn tất vào cuối năm nay.

    Tài liệu tham khảo
     UBL: The Next Step for Global
     E-Commerce
     • Thinking XML: Universal Business Language
     • UBL Raising E-Com Hopes


    Thanh Phong

     

    ID: A0308_0