• Thứ Năm, 23/12/2010 18:14 (GMT+7)

    Adobe Flash - tương lai có còn rộng mở?

    Nguyễn Thúc Hoàng Linh
    Xu hướng đi xuống của Flash trước sự lên ngôi của HTML5 trên mọi nền tảng đang hứa hẹn tạo ra nhiều thay đổi trong giai đoạn tới. Nhưng có vẻ Adobe Flash không cam chịu thất bại.

    Nếu như trong giai đoạn vừa qua, cộng đồng hướng tới nhiều hơn các cuộc chiến “nóng” như Android – iOS hay Windows – Mac…, thì xu hướng đi xuống của Flash trước sự lên ngôi của HTML5 trên mọi nền tảng – đặc biệt là các loại điện thoại thông minh và máy tính bảng cũng hứa hẹn tạo ra nhiều thay đổi trong giai đoạn tới.

    Liệu Flash, một phần tất yếu của thế giới web trong nhiều năm qua, có tiếp tục giữ được vị thế hàng đầu của mình hay phải nhường lại thị phần cho các đối thủ đang lên như Silverlight hay HTML5?

    Nền tảng đang dần bị thu hẹp

    Hiện tại, không riêng gì “thủ phạm” Apple, Microsoft cũng đã chấm dứt việc cài sẵn Flash của Adobe trên Windows kể từ phiên bản Vista vào năm 2007. Tuy nhiên, động thái này của hãng chủ yếu nhằm tạo ra lợi thế cho nền tảng Silverlight riêng thì đúng hơn là vì các trục trặc của Flash. Windows vẫn có hỗ trợ Flash dưới dạng một điều khiển ActiveX – cho phép người dùng nhấn chuột vào một banner hay ô cửa sổ Flash để cài đặt nhanh chóng plugin cho trình duyệt. Trong khi đó, người dùng Mac sẽ phải lên website của Adobe, tải và cài đặt hoàn toàn bằng tay.

    Kỹ sư Mike Melanson của Adobe cho biết: “Ngoài việc phải giải mã dữ liệu, Flash phải chuyển các dữ liệu màu YUV sang dải RGB rồi kết hợp hình ảnh với các yếu tố khác của Flash. Sau đó nó phải hợp tác với ứng dụng hỗ trợ như trình duyệt web để trình chiếu nội dung phim cho người dùng. Nói cách khác, nó vừa phải chơi các tập tin đa phương tiện, vừa phải kết hợp phim với vô số các yếu tố đồ họa, tương tác (nút bấm, vector, bộ lọc…) khác trong khi vẫn đảm bảo cung cấp kết nối mạng, điều khiển webcam, microphone …”.

    Đây rõ ràng là lượng việc không nhỏ với một plugin trình duyệt. Cũng vì điều này mà CEO Steve Jobs của Apple trong suốt năm qua đã “gán tội” Flash là nguyên nhân chính gây ra nhiều trục trặc cho việc duyệt web trên các hệ máy Mac với thông điệp… khá quen thuộc với người dùng: “Safari unexpectedly quit”. Ông cũng cho rằng Adobe đã quá chây ì và thiếu trách nhiệm trong việc tối ưu hóa và khắc phục lỗi cho Flash. Thậm chí, mới đây cuộc khẩu chiến này còn được thêm phần khói lửa khi Apple quyết định xuất xưởng các máy Macbook Air không cài sẵn Flash với lý do để người dùng phải tự tải – đồng nghĩa với việc họ sẽ có bản cập nhật mới hơn. Đây dù có thể coi là hành động gán trách nhiệm cho Adobe và người dùng (nếu bạn muốn dùng Flash, hãy tải nó từ Adobe và chúng tôi chẳng liên quan nếu có trục trặc xảy ra!) nhưng cũng không phải không có lý.

    Bên cạnh đó, việc Apple đẩy mạnh hỗ trợ HTML5 cũng buộc Adobe phải nhanh chóng tự tìm cách cứu mình. Dù cho các mẫu thiết bị Android vẫn hỗ trợ Flash nhưng thực tế không có mẫu máy bảng hay ĐTDĐ nào thực sự đem lại cho người dùng một lợi ích nào trên nền Flash mà chủ yếu vẫn là các quảng cáo hoa mỹ từ phía nhà sản xuất. Việc bảo đảm thời lượng pin và hiệu năng xử lý vẫn là yếu tố được xem trọng hơn – đồng nghĩa với việc Flash Player thường xuyên bị bỏ qua (điển hình là trong Windows Phone 7).

    Thay vì vai trò thống trị của Flash, giờ đây thị trường plugin trình duyệt web đã có tới ba đối thủ mạnh gồm Microsoft Silverlight, chuẩn mở HTML5 và bản thân Flash. Thực tế việc đẩy mạnh HTML5 cũng là chiến thuật quen thuộc của Apple nhằm giải phóng sản phẩm của mình khỏi các chuẩn có bản quyền và hướng tới các chuẩn mở. Điều này tương tự như cách họ đã ủng hộ MP3 hay ACC khi ra mắt iPod.

    Apple quyết tậm hạ bệ Flash?

    Đáng kể hơn là việc Apple trong khi bán vô số các mẫu thiết bị có iOS (vượt xa doanh số Mac) thì không có chiếc nào trong số này hỗ trợ Flash (kể cả iPhone, iPad, iPod Touch đủ mọi phiên bản). Điều này ngay lập tức gây ra sự thay đổi không chỉ với các nhà cung cấp nội dung quảng cáo, nhà sản xuất các nội dung, thiết kế web mà thậm chí là cả với các dịch vụ streaming phim trực tuyến như YouTube. Điều này góp phần lớn trong việc hạ bệ Flash trở thành nền tảng kém quan trọng hơn trên máy tính so với chỉ 1 - 2 năm trước đây. 

    Bên cạnh đó, uy tín của Adobe cũng tổn thất khá lớn khi những thử nghiệm trên Macbook Air của Apple hay Ars Technica đều cho thấy việc bỏ Flash cho phép tăng thời lượng pin lên thêm tới… 2 tiếng. Trong khi đó toàn bộ máy Mac hiện tại cũng không được cài sẵn Flash và Apple rõ ràng có lý do để không sử dụng Flash cho iPad, bởi khi hiện diện Flash, các nội dung động trên trang web sẽ sử dụng tài nguyên máy liên tục và gây hao tổn pin một cách không cần thiết. Điều này có thể không quan trọng với máy tính để bàn nhưng lại rất thiết yếu với máy bảng di động như iPad hay các anh em của nó.

    Về phía Adobe, trong mùa hè vừa qua, hãng cũng khởi động cuộc chiến truyền thông với Apple thông qua việc tuyên bố “táo” thất bại trong việc hỗ trợ Flash trên các thiết bị iOS trong khi lại ngăn cản Adobe giới thiệu phiên bản Flash riêng cho các sản phẩm này. Bên cạnh đó, các ứng dụng tạo ra từ Flash Professional của Adobe cũng bị “cấm cửa”. Thậm chí kỳ khôi hơn, khi được báo giới hỏi về thái độ của Apple đối với Flash, CEO Apple nhanh chóng đánh lạc hướng sang... bộ nhớ flash. Ông nói: “Bộ nhớ flash? Chúng tôi thực sự hứng thú với bộ nhớ flash” rồi chuyển ngay qua các câu hỏi khác. Điều này cho thấy họ chẳng có chút hứng thú nào với một trong những công nghệ từng được xem là “cách mạng” đối với thế giới web. 

    Adobe – hứa hẹn nhiều cải tiến mới?

    Trước vô vàn khó khăn, bản thân Adobe có vẻ như chưa hề muốn bỏ cuộc. Nếu như Adobe Flash phiên bản 10.1 được hứa hẹn là sẽ cho phép tăng tốc nhiều tác vụ (chủ yếu là các tác vụ trình chiếu phim trực tuyến) bằng cách sử dụng bộ xử lý đồ họa của máy tính để hiệu năng được tốt hơn thì thậm chí phiên bản 10.2 còn được Giám đốc sản phẩm Photoshop John Nack của hãng cho biết là sẽ nhanh hơn gấp 10 lần. Phiên bản vốn đang trong giai đoạn thử nghiệm Beta này (http://labs.adobe.com/downloads/flashplayer10.html).

    Bản thân Apple dù cũng đã gỡ bỏ toàn bộ các nội dung Flash từ website của họ đồng thời chính thức hỗ trợ plugin Skyfire – cho phép chuyển các nội dung phim Flash sang HTML5 trên thiết bị di động. Mặc dù vậy, họ vẫn cố gắng hỗ trợ Adobe trong việc đem tính năng tăng tốc bằng phần cứng vào phiên bản Flash cho Mac OS X. 

    Dĩ nhiên, Flash Player 10.2 hoàn toàn có khả năng đưa Adobe trở lại và hứa hẹn cải thiện hiệu năng gấp 10 lần là một bước đầu hiệu quả. Những thử nghiệm đầu tiên đối với phiên bản Beta (kể cả trên forum của Apple Support Discussions) cũng cho thấy nhiều tín hiệu khả quan. Tuy nhiên, để cạnh tranh với các chuẩn mới, Adobe thực sự còn rất nhiều việc phải làm trước mắt.