• Thứ Hai, 22/08/2011 09:24 (GMT+7)

    “Internet of Things”: Cách mạng tương tác

    Song Minh
    Internet of Things (IoT) là một mạng lưới gồm các đối tượng có khả năng kết nối Internet và tác động qua lại giữa các dịch vụ web.

    Bạn hãy thử hình dung, một thế giới mà mọi thứ đều liên kết với nhau. Một thế giới, nơi mà bạn có thể thay đổi riêng những điều bạn thật sự muốn thấy, nơi chiếc máy pha cà phê có thể tự nhận biết khi nào bạn cần sửa nó, những con đường cao tốc với hình những nhân vật trong các game trên máy tính mà bạn yêu thích. Một chiếc tủ lạnh (được kết nối Internet) có thể thông báo cho bạn biết khi sữa tươi gần hết; hay có thể tập hợp các nguyên liệu có trong tủ lạnh theo công thức nấu ăn và tự động thêm các nguyên liệu cần mua vào danh sách đi chợ của bạn... 

     
    Tại Anh, trang web dịch vụ Pachube (https://pachube.com) được thành lập vào 2008 và chính thức hoạt động vào năm 2010 đã cung cấp rất nhiều dịch vụ “Internet of Things”, điển hình gồm các dịch vụ thông báo mức bức xạ, nhiệt độ, chỉ số điện, nước, chất lượng không khí, độ ẩm, thời tiết, khí carbon... cho nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Pachube kết nối con người với các thiết bị, các ứng dụng và IoT. Với dịch vụ nền tảng web, trang web này cho phép người sử dụng chia sẻ dữ liệu từ các thiết bị, hệ thống tòa nhà và môi trường từ khắp nơi trên thế giới.

    Trong tương lai không xa, những người đã từng hâm mộ bộ phim Bản báo cáo cuối cùng (Minority Report) của đạo diễn Steven Spielberg có thể tận tay sử dụng những "tuyệt chiêu" vốn chỉ có trên phim này. Phần lớn các công nghệ dành cho IoT đã có sẵn, và theo dự đoán của các nhà tương lai học (futurist), các công nghệ này sẽ trở thành hiện thực trong vòng 5 đến 10 năm tới.

    Theo một báo cáo gần đây của Amdocs, các chuyên gia dự đoán sẽ có 7 nghìn tỉ thiết bị kết nối mạng vào năm 2017, cung cấp một cuộc sống kết nối, truy cập dữ liệu, kho giải trí, truyền thông và cộng đồng qua một loạt thiết bị.

    Dù đã được hứa hẹn sẽ "kết nối cả thế giới" vào những năm 1980, nhưng những giới hạn như chi phí, kích thước và các khả năng của các chip và hạ tầng đã cản trở sự phát triển này.

    Tuy nhiên, hiện nay, 4G và IPv6 cung cấp tốc độ và không gian "siêu cao", hỗ trợ những điều kiện cần thiết để truyền thông M2M (machine to machine) trên quy mô lớn. Thêm vào đó, định luật Moore vẫn không thay đổi, các chip nhỏ hơn, giá phải chăng hơn và công nghệ phát triển với một tốc độ nhanh chưa từng có, và bạn có tất cả các thành phần cần thiết cho một sự bùng nổ M2M trên toàn cầu.

    Các nhà cung cấp dịch vụ truyền thông đang di chuyển theo hướng Tera-play, một thế hệ kết nối mới được phát triển nhằm cung cấp cho hệ sinh thái vốn phức tạp trở nên nhanh và thông minh, liên tục thay đổi để đáp ứng nhu cầu thị trường và đổi mới. Những nhà cung cấp Tera-play sẽ đảm nhiệm nhiều công việc hơn so với cách chỉ kết nối hàng tỉ người dùng này đến hàng tỉ người khác – họ sẽ là một phần của M2M, đảm bảo rằng truyền thông giữa hàng tỷ tỷ thiết bị được liền mạch và có hệ thống.

    Thay đổi thế giới

    IoT không chỉ là những máy "giao tiếp" với nhau mà còn nhiều thứ khác nữa, gồm khả năng thay đổi hoàn toàn thế giới, cả trong cuộc sống và cách chúng ta cảm nhận trong thực tế. Tuy nhiên, ngoài cung cấp lợi thế đáng kể cho nhân loại, thế giới kết nối này cũng có các rủi ro.

    Ngày nay, trong số nhiều giải pháp đang được sử dụng trong nghiệp vụ cảnh sát và cộng đồng, các máy móc tự động ngày càng thông minh hơn, vì thế một số người ch o rằng những thứ giả tưởng như Skynet (hay Terminator) không chỉ là hình ảnh tưởng tượng.

    Vậy, chính xác IoT là gì? Hội đồng - một nhóm chuyên gia cố vấn Internet of Things định nghĩa rằng: "… Một thế giới nơi mà mọi thứ có thể được tiếp cận bằng cả tín hiệu tương tự (analogue) và số (digital) - đó là cách chúng ta trình bày mối quan hệ giữa các đối tượng – cũng như các đối tượng với chính nó. Bất kỳ đối tượng nào mang thẻ RFID (RFID tag) sẽ có liên quan đến không chỉ bạn mà còn đến các đối tượng khác, các quan hệ và các giá trị trong một sơ sở dữ liệu. Trong thế giới này, bạn không còn lẻ loi, dù ở bất kỳ nơi nào". Ngoài công nghệ RFID (Radio-frequency identification), Internet of Things còn có thể sử dụng cảm biến hay smartphone.

    Một quan điểm khác lại cho rằng, IoT gồm các đối tượng thông minh có thể được điều khiển và tương tác với những đối tượng có thể đáp ứng tương tác từ xa, hay có thể làm việc độc lập nhằm cung cấp các dịch vụ và giải pháp mà không cần sự can thiệp của con người.

    Nicolas Nova, một nhà nghiên cứu tại phòng thí nghiệm và truyền thông của Viện công nghệ Thụy Sĩ và là thành viên sáng lập của hội đồng, kết luận: nói theo cách đơn giản, IoT là khi các đối tượng hàng ngày của bạn được nhận biết và có được "trí thông minh" trong thực tế vì chúng có thể giao tiếp thông tin về bản thân chúng và truy cập thông tin đã được tổng hợp bởi những thứ khác. Chẳng hạn, chiếc đồng hồ báo cho bạn thức dậy sớm để khởi hành vì nó có thể "biết" vấn đề kẹt xe, các hũ thuốc sẽ cảnh báo khi bạn quên uống thuốc...

    Dù mô tả công nghệ này như IoT, truyền thông M2M hay Tera-play, quá trình phát triển này trong công nghệ và dữ liệu, kết nối và truyền thông có một tiềm năng rất lớn.

    Luồng năng lượng mới

    Hiện nay, IoT đang trải qua giai đoạn phát triển "bộc phát" và điều này xảy ra nhờ vào một số nhân tố, trong đó gồm IPv6, 4G, chi phí, tính sẵn có của công nghệ.

    Gary Atkinson, Giám đốc tiếp thị sản phẩm nhúng của ARM cho rằng, đã có nhiều thiết bị chứng tỏ rằng có thể thu thập dữ liệu và truyền tải dữ liệu trên mạng nhưng chỉ có giá khoảng 40USD/sản phẩm. Hiện nay, chúng ta có thể nhìn thấy các bộ vi điều khiển 32-bit nền tảng ARM có giá dưới chỉ trên dưới 1USD (chỉ ở 20.000đồng). Với bộ vi điều khiển này, bạn có thể làm nhiều điều trên đó.

    Thu thập và truyền dữ liệu rẻ hơn nhiều: chỉ 50 xu cho một bộ vi điều khiển 32-bit của ARM

    ARM đã "nhanh chân" trong việc nhận ra rằng, ổ đĩa có xu hướng sử dụng các bộ vi điều khiển 32-bit là giải pháp cho những người có ý định thực hiện một số quyết định của riêng họ theo một cách tự động. Gary tin rằng, khả năng của các bộ vi điều khiển này ngày càng tăng, điều này có nghĩa là người dùng có thể làm những điều mà trước đây là bất khả. 

     
    Thu thập và truyền dữ liệu rẻ hơn nhiều: chỉ 50 xu cho một bộ vi điều khiển 32-bit của ARM
    Trong 5 năm tiếp theo, bạn sẽ thấy ngày càng có nhiều thiết bị trên thị trường. Những thách thức đang diễn ra là quản lý dữ liệu và chuyển sang IPv6 (IPv6 đã sẵn sàng và chạy với địa chỉ đã được cấp phát. IPv4 đã cạn kiệt và 2011 chỉ còn lại những địa chỉ cuối cùng).

    Axel Pawlik, Giám đốc Quản lý của RIPE NCC lý giải tại sao IPv6 cần thiết cho tương lai của IoT, với IPv6 (xem thêm bài viết "IPv6 giải tỏa vấn nạn cạn kiệt", ID:A1006_102) chúng ta sẽ có lượng địa chỉ phong phú và điều này sẽ mở ra khả năng gán địa chỉ cho mỗi thiết bị (gadget) và chip. Các giải pháp sẽ dễ dàng và đơn giản hơn, rõ ràng hơn, có thể phục hồi đến từng mục địa chỉ riêng, và phạm vi phát triển vô cùng to lớn.
    Ian Pearson, nhà tương lai học với thành tích ấn tượng tại những hãng như BT, Canon và Fujitsu cho rằng, những gì mà chúng ta thấy ở đây là chưa có tiền lệ hội tụ và phát triển nhanh chóng, không giống như bất kỳ điều gì chúng ta từng thấy trước đó. Động lực cho việc này chính là áp lực hướng đến công nghệ mới, để giúp chúng ta tạo ra những chiếc máy tính nhanh hơn, những ổ đĩa có tốc độ quay nhanh hơn....

    Tương lai...đã đến

    Tại Nhật, hãng điện tử NEC Corp đã phát các quảng cáo tương tác xác định độ tuổi và giới tính của người qua đường để thợ may có thể thiết kế những mẫu trang phục phù hợp cho họ. Trong một báo cáo gần đây được ủy quyền bởi 3M/GTG với Trung tâm nghiên cứu tương lai (Center for Future Studies) cho thấy, cuộc cách mạng quảng cáo này sẽ chiếm vị trí quan trọng tại Anh vào năm tới, và IBM đã phát triển bảng quảng cáo (billboard) có thể tùy chỉnh quảng cáo cho những người mang các thẻ nhận dạng (thường là thẻ RFID).

    Báo cáo này cũng dự đoán rằng, nhờ sự phát triển trong công nghệ nhận dạng khuôn mặt, hình thức quảng cáo này không chỉ phân tích bạn là ai, mà còn "nhận biết" tâm trạng hiện tại của bạn.

    Tuy vậy, đây không hẳn là những chiếc bảng đọc "tâm trạng". Một vài công nghệ đã xuất hiện cách đây vài năm và rất phổ biến nhưng rất khó "cảm nhận" được rằng đó là một phần của những gì gọi là xã hội tương lai. 

    Theo Nova, rất nhiều đối tượng trong nhà được kết nối nhưng bạn không cần quan tâm đến điều đó. Đồng hồ điện thông minh (smart meter) được các công ty điện lực phát triển, TV có khả năng kết nối Internet, và thậm chí cả những bộ kiểm tra sức khỏe cũng đang được các hãng hàng đầu thế giới tập trung phát triển.

    Qua các công nghệ IoT, người nông dân sử dụng các thẻ RFID để giám sát gia súc hay những thùng dầu để chạy máy phát của họ. Những điện thoại thông minh, những thiết bị định vị toàn cầu (GPS) đều là một phần của IoT.

    Trong quý 2 năm 2010, AT&T và Verizon thông báo rằng, các đối tượng không phải con người – các thiết bị kết nối với nhau – đã trực tuyến với số lượng lớn hơn các thuê bao của con người. Đấy chính là IoT, một mạng xã hội "ẩn". 

     
    Bộ nguồn thông minh: IoT cung cấp chế độ quản lý đến những chi tiết của cuộc sống.

    Theo tiến sĩ Graeme Codrington, chuyên gia thế giới về công việc mới cho rằng, nhiều hứa hẹn đã hoàn thành, mỗi mét vuông trên hành tinh bây giờ được kết nối, có thể dễ dàng tìm được bạn thông qua bản đồ số. Vì vậy, nếu nhỡ quên đường, thông qua các đối tượng vật lý, chúng ta có thể nhanh chóng biết chính xác nơi chúng ta đang đứng, nơi chúng ta muốn đến.

    Nói một cách khác, IoT có tiềm lực cả ở thế giới thực và thế giới ảo. Các thiết bị trong mạng IoT có thể kiểm soát năng lượng sử dụng và đảm bảo phân bố nguồn tài nguyên hiệu quả nhằm tăng cường tính thực tế (augmented reality - AR, xem thêm bài viết "ứng dụng di động nóng nhất 2011", ID:A1012_96).

    Pearson cho rằng các sản phẩm "hot" là những mặt nạ video (video visor) sẽ xuất hiện trong vòng 2 năm tới. Chúng là thiết bị bán trong suốt (semi-transparent) và bạn có thể mang chúng trên đường, tải và xem video trên đó, đây chính là một AR.

    Pearson cho biết thêm, với những phát triển về chip, bạn có thể "gắn" chúng vào cơ thể, theo dõi suy nghĩ và các cảm xúc của bạn. Bạn sẽ thấy một phụ nữ đi bộ lướt qua bạn trên con đường cao tốc và nếu bạn "để ý" cô ta hay ngược lại, những chiếc máy tính có thể "phát hiện" sự thu hút lẫn nhau.

    Những việc nhỏ như máy xay cà phê và bóng đèn điện sẽ được tự động hóa và hoạt động độc lập, bạn sẽ không còn phải lo về năng lượng sử dụng hay không đủ cà phê dùng trong ngày.
    Các máy sẽ tiếp tục thực hiện các công việc cơ bản, giải phóng sức lao động và làm cho cuộc sống dễ chịu hơn. Một ngày nào đó, có thể bạn sẽ nhận được văn bản cảnh báo nếu ông/bà lớn tuổi của bạn không thức dậy trong một thời gian nhất định nào đó.

     
    Cơ thể và trí nhớ: Chip có thể được gắn trên cơ thể để theo dõi những suy nghĩ của bạn
    Tiến sĩ James Bellini, một nhà tương lai học cho biết, chúng ta chuyển đến một khái niệm hoàn toàn mới, dữ liệu là tất cả, những mạng không dây là phương tiện truyền thông hiệu quả. Hãy thử tưởng tượng, cách này sẽ thay đổi cuộc sống chúng ta như thế nào: cấy ghép nano cho bệnh nhân tiểu đường, những người cần theo dõi 24/7 và thông báo khi có bất kỳ sự thay đổi về trạng thái cho bệnh nhân này trên các tấm áp phích khi người đó đang trong tàu điện ngầm. Đây là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử.

    Theo Bellini, Internet của các đối tượng (The Internet of objects) là một thay đổi thực trong lịch sử máy tính và công nghệ. Từ tất cả mọi thứ trong các hộp cho đến tất cả mọi thứ ở những nơi bạn muốn có nó – trong mọi thứ, mang tất cả đi theo bạn. Điều này sẽ là "bình thường" trong 10 đến 15 năm tới, quần áo có khả năng tính toán. Bạn sẽ trở thành "kho" dữ liệu, đó là dữ liệu tính cách của bạn, vì thế bạn có thể nhận biết các thiết bị khác có thể tương tác một cách thông minh với bạn dựa trên dữ liệu mà bạn đang truyền tải.

    Hiện nay, bạn có thể xác định được những chiếc quần hiệu Calvin Klein có phù hợp với vóc dáng của bạn hay không, hay chiếc đồng hồ Rolex đang lấp lánh trên cỗ tay của bạn là hàng giả hay hàng thật.
    Bây giờ chúng ta có các giao diện cảm ứng, nhận diện khuôn mặt, quảng cáo bằng giao tiếp...

    Nhưng những gì về quyền riêng tư và bảo mật – tất cả dữ liệu về cuộc sống và sở thích của chúng ta đã bị các máy móc và "kỹ nghệ" liên tục truy cập? 

    Các chuyên gia đã mổ xẻ vấn đề này. Một số tin rằng, bảo mật sẽ không là vấn đề, vì đó là công nghệ tiến hóa nên sẽ có các biện pháp kiểm soát và quản lý chúng. Một số khác thì không chắc chắn.
    Có một số quan ngại về cách IoT sẽ gây ảnh hưởng đến an ninh và sự riêng tư, nhưng hầu hết cảm thấy đây là một tiềm năng nhằm biến đổi cuộc sống. Và nếu các nhà tương lai học nhận định đúng đắn, trong 2 năm tới, bạn sẽ xuống phố với người hùng Gordon Freeman. Còn gì thể thú vị hơn thế!

    Tham khảo: www.techradar.com ,www.theinternetofthings.eu , www.pcworld.com.vn , pachube.com, takemetoyourleader.com , vi.wikipedia.org; www.yxine.com

    Từ khóa: Song Minh
    ID: A1107_69