• Thứ Ba, 15/06/2004 02:37 (GMT+7)

    Hướng dẫn cơ bản về dịch vụ chat

    Trên internet, có lẽ chỉ còn duy nhất dịch vụ chat (IM) là thoát được nạn hoành hành của đại dịch vi rút, sâu máy tính, quảng cáo thương mại... Thoạt nghĩ người ta cứ tưởng rằng loại hình dịch vụ này dành cho người 'vô công rồi nghề' nhưng thực ra nếu biết cách khai thác, sử dụng thì đây cũng là một phương tiện thông tin liên lạc trực tuyến nhanh chóng, thuận tiện, rẻ tiền, đáp ứng tốt nhu cầu trao đổi thông tin trong cuộc sống, trong công việc hàng ngày. Vậy thì sử dụng IM như thế nào, khai thác ra làm sao, cách sử dụng an toàn nhất mà ít tốn kém chính là mục đích của bài viết này.

    Giới thiệu tổng quát


    Hình 1: Gaim kết nối được nhiều dịch vụ IM khác nhau và kèm biểu tượng của từng dịch vụ vào nhóm người sử dụng cùng một dịch vụ

     

    Muốn sử dụng dịch vụ IM thì ngoài kết nối internet, chúng ta phải thực hiện thủ tục đăng ký sử dụng và tải về phần mềm khai thác IM tại một trong bốn web site cung cấp dịch vụ IM phổ biến nhất trên internet hiện nay gồm: AOL Instant Messenger (AIM), ICQ, MSN Messenger (trong Windows XP phần mềm này còn có tên là Windows Messenger), Yahoo Messenger. Địa chỉ đăng ký sử dụng, tải phần mềm IM được trình bày trong phần 'Danh sách phần mềm IM và bảo mật IM' của bài này.

    Dịch vụ IM có các chức năng trao đổi thông tin cơ bản như: hội thoại tay đôi, thảo luận nhóm bằng bàn phím; chia sẻ, dùng chung tập tin... Một số phần mềm như AIM, Windows Messenger, Yahoo Messenger còn có thêm nhiều chức năng khá hấp dẫn như đàm thoại, hội nghị truyền hình, gửi hình ảnh qua web cam, thậm chí còn có thể nhắn tin ngắn SMS đến điện thoại di động...

    Sau khi tiến hành thủ tục đăng ký sử dụng, tải về và cài đặt phần mềm IM, bạn đã có thể tự tạo chủ đề hay tham gia thảo luận các nhóm chủ đề đã có sẵn với mọi người trên mạng. Tùy chiến lược kinh doanh, mục đích cung cấp dịch vụ mà mỗi web site cung cấp dịch vụ IM có cách phân loại, tổ chức, quản lý chủ đề thảo luận riêng của mình. AIM thì chủ động xây dựng sẵn các chủ đề thảo luận về âm nhạc, phát thanh, truyền hình, giáo dục gia đình, chăm sóc sức khỏe hay hẹn hò, làm quen trên mạng... MSN thì lập trình hay phân công người quản trị từng chủ đề hội thảo một nhằm ngăn chặn, lọc bỏ các thông tin nhạy cảm, đụng chạm đến tín ngưỡng, văn hóa, chính trị... Tất cả các phần mềm IM đều cho phép người sử dụng khi tham gia vào mạng có toàn quyền kiểm soát, điều khiển, quản lý thông tin cá nh ân, hoạt động của mình như: Chấp thuận, từ chối nhận tin nhắn của một cá nhân nào đó; Kiểm soát việc hiển thị trạng thái hoạt động trong mạng; Cho phép xem/nhận tín hiệu hình ảnh từ web cam...

    Nhược điểm duy nhất của dịch vụ IM đang lưu hành hiện nay là bạn không thể từ dịch vụ nhắn tin A trao đổi tin ngắn với người đang sử dụng dịch vụ nhắn tin B. Vì vậy nếu có bạn bè trong cả 4 dịch vụ nói trên thì bạn phải đăng ký sử dụng và cài đặt cả 4 dịch vụ IM trên vào máy của mình. Cũng có một số phần mềm tiện ích cho phép sử dụng tất cả dịch vụ IM trong một phần mềm IM duy nhất, ví dụ như phần mềm Trillian Basic (miễn phí) của Cerulean Studio, tải về tại địa chỉ http://www.ceruleanstudios.com/. Trillian Basic hiện danh sách người sử dụng IM trên các giao diện dành riêng cho từng dịch vụ IM, thủ tục thao tác và chức năng cũng giống như các phần mềm IM thông thường. Nếu bạn là fan hâm mộ của phần mềm mã nguồn mở thì có thể sử dụng phần mềm Gaim, tải về tại địa chỉ http://prdownloads.sourceforge.net/gaim/gaim-0.72.exe?download. Gaim không chỉ hỗ trợ cho bốn dịch vụ IM trên mà còn hỗ trợ cho một số dịch vụ IM ít phổ biến như là Jabber, Gadu-Gadu, Zephyr IM... Giao diện của Gaim đơn giản, trực quan hơn Trillian Basic vì trên mỗi danh sách nhóm người sử dụng cùng dịch vụ IM được gán thêm biểu tượng đại diện của dịch vụ IM nên rất dễ phân biệt (Hình 1).

    Điều bất tiện khi sử dụng các tiện ích như Trillian hay Gaim là nếu như một web site cung cấp dịch vụ IM nâng cấp hay thay đổi chế độ trao đổi thông tin thì bạn không thể tiếp tục khai thác dịch vụ IM đó nữa mà phải chờ đợi người xây dựng Trillian hay Gaim nâng cấp, chỉnh sửa lại phần mềm thì mới có thể tiếp tục hoạt động trở lại. Ngoài ra, Trillian và Gaim không khai thác được các dịch vụ đa phương tiện như hội thoại, xem web cam, trao đổi tập tin... mà các nhà cung cấp dịch vụ IM xây dựng thêm để thu hút người dùng.

    An toàn thông tin khi sử dụng IM

    Bốn phần mềm IM trên có chức năng cho người sử dụng khai báo các thông tin cá nhân như: bí danh, họ tên, tuổi, giới tính, số điện thoại, địa chỉ E-mail... Mục đích của việc làm này là để mọi người cùng sử dụng hệ thống biết được bạn là ai, làm gì, ở đâu... Nhưng đây cũng là kẽ hở mà kẻ xấu lợi dụng cho các mục đích không tốt, nên tốt nhất bạn không khai báo hoặc chỉ khai báo các thông tin giả. Thủ tục chỉnh sửa các thông tin cá nhân trong phần mềm AIM, phiên bản 5.2, như sau: Chọn menu My AIM->Edit->Profile; Với ICQ Pro/Elite: Chọn menu Main->View/Change My Detail; Với MSN Messenger hay Windows Messenger: Chọn menu Tools->Options->Personal và chọn Edit Profile; Với Yahoo Messenger: Chọn menu Login->Edit My Contact Info.

    Gợi ý trên chỉ là thủ thuật che dấu thông tin cá nhân chứ không phải là biện pháp bảo mật thông tin, bất cứ ai có công cụ thích hợp đều có thể thu thập tất cả các thông tin mà bạn đang trao đổi trên mạng. Vì vậy, nếu mục đích sử dụng IM chỉ là để 'buôn dưa lê' hay giải trí, chọc ghẹo người khác lúc 'rỗi hơi, rảnh việc' thì không cần quan tâm nhiều đến vấn đề bảo vệ thông tin. Nhưng nếu sử dụng IM vào mục đích công việc để trao đổi các thông tin nhạy cảm, liên quan đến đời tư, bí mật kinh doanh hay công việc chuyên môn thì việc bị lộ, bị ăn cắp thông tin là vấn đề nghiêm trọng, vì vậy phải thực hiện các thủ tục mã hóa thông tin trên đường truyền. Ví dụ như phần mềm AIM, phiên bản 5.2.3211, có chức năng mã hóa thông tin trao đổi trên mạng bằng chữ ký điện tử do Verisign cung cấp với giá 15 USD/năm. Thủ tục thực hiện như sau: Nhấn chuột chọn menu My AIM->Edit Options->Edit Preferences, chọn Security trong mục có nhãn Category. Cuối cùng nhấn Add.


    Hình 2: Mã hóa thông tin AIM, ICQ thông qua chức năng SecureIM của Trillian.

     

    Điều đáng trách là ngoại trừ phần mềm AIM, 3 phần mềm IM còn lại đều không có chức năng mã hóa thông tin. Tiện ích Trillian có chức năng bảo mật tên là SecureIM, chức năng này hoạt động tốt trong môi trường của AIM, ICQ (tất nhiên người đối thoại với bạn cũng phải sử dụng Trillian), thủ tục thực hiện như sau: Nhấn phím bấm to nhất (hình cầu có ảnh trái đất) nằm tại góc dưới bên trái của giao diện, chọn Preferences. Trong vùng cửa sổ bên trái, di chuyển đến vùng Chatting Services, tiếp theo di chuyển và nhấn chuột chọn mục Misc trong vùng chứa thông tin cấu hình của AIM và ICQ (Hình 2). Trong vùng cửa sổ bên phải, nhấn chuột chọn tại mục có nhãn Activate SecureIM Capabilities, cuối cùng nhấn OK. Nếu sau khi chọn SecureIM mà bạn không còn trao đổi được nữa thì có thể do môi trường hoạt động của AIM, ICQ đã thay đổi hay người đang đối thoại với bạn không sử dụng Trillian nên chức năng bị vô hiệu hóa.

    Muốn đảm bảo bí mật, an toàn thông tin cho hệ thống nhưng vẫn giữ nguyên tính tự nhiên, thoải mái, tự do chọn lựa môi trường IM thì nên sử dụng phần mềm bảo mật Zone Labs' IMsecure (Hình 3).

    Danh sách phần mềm IM và bảo mật IM

    AIM,  địa chỉ tải về http://www.aim.com: Có các chức năng IM cơ bản nhưng không hỗ trợ tính năng webcam và nhắn tin SMS đến điện thoại di động, có chèn hình ảnh quảng cáo trong khi sử dụng.

     


    Hình 3: phần mềm Zone Lab's IMSecure giúp bảo mật thông tin IM.

    ICQ Lite (miễn phí) và ICQ Pro (trả tiền), địa chỉ tải về http://www.icq.com/download: Có đầy đủ chức năng IM cơ bản, nhắn tin SMS đến điện thoại di động, giao tiếp được với dịch vụ IM của AIM, không hỗ trợ tính năng hội thoại và hình ảnh.

    MSN, địa chỉ tải về http://messenger.msn.com/ (trong Windows XP là Windows Messeneger): Có đầy đủ các chức năng IM cơ bản, hỗ trợ chức năng hội thoại, hình ảnh, nhắn tin SMS đến điện thoại di động.

    Yahoo Messenger, địa chỉ tải về http://messenger.yahoo.com/: Tương tự như MSN, có chèn hình ảnh quảng cáo trong khi sử dụng.

    Gaim, địa chỉ tải về http://prdownloads.sourceforge.net/gaim/gaim-0.72.exe?download: Phần mềm mã nguồn mở, giao tiếp được với các dịch vụ IM của AIM, ICQ, MSN, Yahoo, IRC, chỉ có các chức năng IM cơ bản.

    Trillian, địa chỉ tải về http://www.ceruleanstudios.com/: Tương tự như Gaim.

    IMSecure của Zone Lab, địa chỉ tải về dùng thử http://www.zonelabs.com/store/content/catalog/products/sku_list_ims.jsp: Ngoài chức năng bảo mật thông tin IM còn có chức năng 'tường lửa', diệt virus.ÿ

    Lê Thu
    PC World Mỹ 03/2004

    ID: A0404_120