• Thứ Hai, 06/12/2004 12:41 (GMT+7)

    Tải sách, nhạc và phim không vi phạm bản quyền


    "Tri thức là tài sản của nhân loại", không chỉ là một câu khẩu hiệu suông, đây là một ước muốn cống hiến chung cho nhân loại của rất nhiều văn nghệ sĩ, trí thức. Họ mong muốn tác phẩm nghệ thuật, công trình nghiên cứu của mình đến được nhiều người sử dụng miễn phí hay chỉ cần tuân thủ một số điều kiện như không được tự tiện sửa đổi hay sao chép cho người khác theo quy định của luật bản quyền Creative Commons (xem thêm thông tin tại địa chỉ www.creativecommons.org).

    Trên Internet có rất nhiều nguồn cung cấp sách, tài liệu, nhạc, phim... để mọi người tải về sử dụng cho mục đích cá nhân. Tiêu biểu như Internet Archive, thư viện điện tử hình thành từ dự án Million Book và Gutenberg, cung cấp hơn 20.000 quyển sách (số hoá) miễn phí. Nơi tham khảo và tải về sách cùng các tác phẩm nghệ thuật miễn phí khác phải kể đến là Ibiblio.org và Digital Book Index (www.digitalbookindex.com) với số lượng lên đến hơn 100.000.

    Riêng tại Việt Nam cũng đã có một số website tổ chức thu thập, phổ biến sách điện tử cho người dùng trong nước, nhất là các website của thư viện các trường đại học. Muốn tham khảo sách về tất cả các loại hình nghệ thuật, khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, bạn có thể truy cập các trang web Thư Viện Điện Tử Elib của công ty VDC (ebooks.vdcmedia.com) hay Mạng Nhà Sách Việt Nam (www.nhasachvn.com). Sách chuyên ngành, sách về khoa học kỹ thuật, CNTT thì truy cập thư viện điện tử của các ĐH như: ĐH Khoa Học Tự Nhiên TP.HCM (www.glib.hcmuns.edu.vn), Khoa Công nghệ Thông tin thuộc ĐH Khoa Học Tự Nhiên TP.HCM (www.selab.hcmuns.edu.vn/Elib/Elib_v.aspx), ĐH Duy Tân (www.dtu.edu.vn/ebook/index.php), thư viện điện tử của Trung Tâm Phát Triển CNTT của ĐH quốc gia TP.HCM (cn2.vnuit.edu.vn/ebook/),...


    Hình 1: Đọc, tô đậm và đánh dấu một trang sách điện tử bằng tiện ích đọc sách miễn phí EReader của Palm Digital Media.

     

    Hầu hết sách điện tử cung cấp trên Internet được lưu trữ dưới dạng tập tin text bình thường (plain-text) nhưng cũng có khá nhiều sách được lưu dưới dạng PDF hay LizardTech (xem thêm mục "Tiện ích khai thác thông tin thư viện điện tử" trong bài này). Với các sách lưu trữ dưới dạng văn bản thì rất đơn giản, bạn có thể xem bằng phần mềm soạn thảo văn bản NotePad có sẵn trong Windows. Với các loại định dạng khác thì bạn cần cài đặt phần mềm đọc sách tương ứng. Các định dạng đặc biệt (khác với plain-text) cho phép người đọc có thể đọc sách trên các thiết bị điện tử khác nhau (máy tính, máy tính cầm tay, máy tính bảng...); thực hiện những thao tác như ghi đậm các câu hay, đánh dấu trang sách còn đọc dở... Ví dụ như tiện ích đọc sách điện tử EReader của Digital Media (hình 1). May mắn là hầu hết các phần mềm đọc sách điện tử đều được cung cấp miễn phí trên mạng.

     

     

    CÔNG CỤ ĐỌC SÁCH ĐIÊN TỬ VÀ CHUYỂN ĐỔI MÃ HÓA ÂM THANH MIỄN PHÍ

     

     

    DjVu Browser Plug-in: đọc sách điện tử trình bày bằng định dạng LizardTech, tích hợp được với các trình duyệt Internet Explorer hay Mozilla/Netscape. (Tải về sử dụng tại www.lizardtech.com)
    EReader: đọc sách điện tử trình bày theo định dạng do Palm Digital Media xây dựng, có phiên bản cho nhiều hệ điều hành và thiết bị máy tính khác nhau. (Tải về sử dụng tại www.palmdigitalmedia.com)
    FLAC Frontend: Tiện ích chuyển đổi mã hóa âm thanh cho tập tin dạng .flac, hỗ trợ chức năng kéo-thả. (Tải về sử dụng tại địa chỉ members.home.nl/w.speek/flac.htm).
    MKWACT: Tiện ích chuyển đổi mã hóa âm thanh cho tập tin dạng .shn, hỗ trợ chức năng kéo-thả. (Tải về sử dụng tại home.att.net/~mkw/mkwact)

    Bên cạnh các tác phẩm văn học, nghệ thuật, hiện nay rất nhiều ca sĩ, nhạc sĩ cũng đã đưa lên Internet các album âm nhạc sắp phát hành để thăm dò phản ứng của người nghe. Nhiều ban nhạc trẻ còn cho phép các fan (người hâm mộ) quay phim, ghi đĩa các buổi trình diễn ngoài trời của họ rồi chia sẻ trên Internet.

    Để đảm bảo chất lượng âm thanh và hình ảnh, hầu hết các tập tin âm thanh, phim ảnh đều sử dụng các chuẩn nén dữ liệu như .flac (Free Lossless Audio Codec) hay .shn (Shorten) thay vì sử dụng chuẩn MP3, MPEG như thông thường. Muốn thưởng thức âm thanh, phim ảnh phát hành theo các chuẩn này bạn cần sử dụng các công cụ chuyển đổi miễn phí như FLAC Frontend cho tập tin có phần mở rộng là .flac; mkwACT (MKW Audio Compression Tool) tập tin có phần mở rộng là .shn. Bạn tham khảo bài "Tiết kiệm thời gian tải phần mềm trên Internet" - TGVT A 8/2004 (trang 118) để biết cách tối ưu quá trình tải tập tin có dung lượng lớn trên Internet.

    Lê Thu
    PC World Mỹ 11/2004

     

    ID: A0411_136