• Thứ Tư, 29/12/2004 17:31 (GMT+7)

    Hồi sinh một PC ngưng hoạt động


    Trong lúc Windows còn hoạt động, bạn có thể chạy tiện ích chẩn đoán hỏng hóc như RegRepair của Easy Desk Software (30USD, thử miễn phí, tại find.pcworld.com/44052) hay dùng System Restore để khôi phục hệ thống hoặc xấu nhất là cài đặt lại hệ điều hành. Nhưng biện pháp này khó lòng thực hiện được khi Windows không khởi động?

    Nếu may mắn, bạn có thể chỉ cần gắn chặt lại các đầu cáp nối là xong, nhưng với những sự cố phức tạp như hỏng CPU, bo mạch chủ, bạn sẽ phải tốn khá nhiều tiền bạc và thời gian. Nhưng trước khi bắt tay sửa chữa, bạn phải tìm cho ra căn nguyên của sự cố. Sau đây là một số cách chẩn đoán nhanh, hiệu quả.

    Tìm kiếm nguyên nhân

    Nếu bật PC mà không thấy "động tĩnh" gì như không đèn báo, không tiếng bíp, không tiếng click, không tiếng vo vo, màn hình không nhấp nháy,... thì có lẽ nguồn điện chưa vào. Nhưng trước khi kết luận lỗi do bộ nguồn, bạn hãy cố kiểm tra đèn LED nhỏ trên bo mạch và lắng nghe tiếng quạt nguồn.

    Nếu không tìm thấy tia hy vọng mới, bạn nên bắt đầu tiến hành kiểm tra đầu cắm tất cả cáp điện. Kiểm tra vị trí nút chỉnh độ sáng và độ tương phản trên màn hình để chúng không nằm ở mức cao nhất và thấp nhất. Bạn cũng cần kiểm tra kỹ UPS, cầu dao ngắt điện, cầu chì.

    Sau khi kiểm tra xong bên ngoài thùng máy mà PC vẫn chưa phục hồi, bạn cần tháo tất cả cáp, mở thùng máy và kiểm tra độ chắc chắn các mối nối cáp bên trong. Để tĩnh điện trên cơ thể không phá hỏng linh kiện, bạn nhớ đeo vòng khử tĩnh điện (giá dưới 15USD) hoặc tự tiếp mass bằng cách chạm vào ống nước kim loại, đèn, hoặc một vật đang tiếp đất.

    Nếu nguồn điện được cấp đến máy tính có thông qua hộp đấu nối trung gian, bạn cần siết chặt các mối nối. Vì một mối nối xấu, lỏng có thể gây mất điện đột ngột và có thể làm hư các thiết bị quan trọng như đĩa cứng. Để chẩn đoán tình trạng hoạt động của bộ nguồn, bạn có thể dùng thiết bị chuyên dụng như ATX Power Supply Tester của hãng PC Power And Cooling (www.pcpowerandcooling.com).

    Nếu nhận thấy bộ nguồn cung cấp không chạy hoặc chạy không bình thường, bạn nên thay mới. Bộ nguồn cung cấp điện rẻ hơn rất nhiều so với một hệ thống mới. Bộ nguồn 250W loại tốt có giá dưới 50USD. Bất kỳ ai có một chút kỹ năng cơ khí đều có thể lắp đặt được: tháo tất cả đường dây điện nối đến linh kiện, mở vít, lấy bộ nguồn ra và thực hiện ngược lại để gắn bộ nguồn mới. Nhớ ngắt điện toàn bộ hệ thống!

    Bộ nguồn mới phải đủ công suất! Khi gắn thêm ổ đĩa cứng, card chức năng, hoặc card đồ họa, công suất tiêu thụ điện năng của hệ thống cũng tăng lên và có thể trở nên quá tải với bộ nguồn cũ. Hãy truy cập find.pcworld.com/44056 để tham khảo cách tính công suất tiêu thụ của máy tính.

    Nhờ POST viện trợ

    Nếu máy tính được cấp đủ điện mà vẫn không khởi động thì bạn hãy chú ý đọc các thông điệp do hệ thống gửi. Quan sát kỹ trình kiểm tra phần cứng trước khởi động cũng giúp ích cho việc tìm nguyên nhân. Quá trình Power On Self Test (POST) thường báo lỗi bằng tiếng bip (khi phát hiện lỗi card đồ họa) hoặc thông điệp trên màn hình.

    Thông báo lỗi và mã tiếng bip trong quá trình POST thay đổi tùy hãng sản xuất nên bạn cần tham khảo web site của nhà sản xuất để biết rõ nội dung hoặc tham khảo bảng "Thông báo lỗi khởi động".

    Một số thông báo lỗi trình bày rõ nguồn gốc của sự cố, như "Fixed disk failure" (đĩa cố định bị hỏng) hoặc "CMOS battery failed" (pin CMOS hỏng). Nhưng cũng có nhiều thông báo lỗi rất tối nghĩa. Trường hợp không hiểu, bạn ghi lại thông báo đó và trao đổi với nhân viên kỹ thuật sửa chữa thì sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian, thậm chí cả tiền bạc.

    Sau khi POST kết thúc, bạn vẫn cần quan sát xem còn thông báo nào khác không. Bạn nên đặc biệt để ý đến thiết bị cuối cùng được kích hoạt trước khi máy bị treo. Đấy có thể là nguyên nhân sự cố. Khi thông báo lướt qua nhanh đến mức không đọc kịp, bạn có thể dừng chúng lại bằng cách nhấn <Pause> hoặc <Break> trên bàn phím; và ấn phím bất kỳ sau khi đọc xong để quá trình khởi động tiếp tục thực thi.

    Bạn cũng có thể sử dụng một tiện ích chẩn đoán không cần Windows như #1 - TuffTes của #1- PC Diagnostic. Chỉ cần cho đĩa chứa tiện ích này vào ổ đĩa mềm và khởi động lại hệ thống, chương trình sẽ kiểm tra bộ nhớ và các bộ phận phần cứng. Bạn có thể truy cập find.pcworld.com/44060 để tải xuống phiên bản dùng thử miễn phí của #1 - TuffTest-Lite (giá 10USD); phiên bản Pro giá 30USD.

    Bạn có thể tạm xem ổ đĩa cứng như là tác nhân gây bệnh và khởi động PC bằng ổ đĩa mềm hoặc ổ đĩa quang của máy. Để thực hiện điều này, bạn vào chương trình PC Setup và thay đổi cài đặt Boot Order (tên gọi chính xác có thể khác) sao cho ổ đĩa mềm và/hoặc ổ đĩa quang được liệt kê trên ổ đĩa cứng trong trình tự khởi động (boot order). Truy cập vào chương trình PC Setup bằng cách ấn phím thích hợp (thường là <Delete> hoặc <F1>) khi máy tính khởi chạy. Nếu màn hình hiển thị không báo cho biết cách truy cập Setup, bạn nên xem lại tài liệu hướng dẫn sử dụng máy để biết thủ tục chính xác.

      THÔNG BÁO LỖI KHỞI ĐỘNG  
      Thông báo lỗi     Ý nghĩa     Giải pháp  
      K/B Interface Error
    A20 Line
    8042 Gate Memory Error
        Đầu nối bàn phím trên bo mạch chủ không tốt
    Không nhận ra bàn phím
        Nếu đầu nối này không lỏng, có thể bạn phải thay bo mạch chủ.  
      Keyboard is locked out-Unlock the key     Một phím trên bàn phím bị kẹt     Gỡ kẹt hoặc làm sạch các phím.  
      CMOS Checksum error
    CMOS information invalid
    Realtime clock failure
        Bạn có một pin CMOS bị hỏng hoặc dữ liệu BIOS/CMOS bị hỏng     Cho chạy CMOS setup, hoặc thay pin CMOS.  
      HDD Controller Failure     PC của bạn không truy xuất được ổ đĩa cứng     Kiểm tra cáp nối ổ đĩa cứng với bo mạch chủ.  
      Fixed disk failure
    C: DRIVE FAILURE
    Primary master hard disk fail
        Đây có thể là một hỏng nặng trong đĩa cứng     Tháo ổ đĩa cứng, lắp nó vào một hệ thống khác như là ổ đĩa thứ hai và cho chạy chương trình chẩn đoán hỏng hóc.  
      No boot sector on hard-disk drive     PC của bạn không tìm thấy sector khởi động trên ổ đĩa cứng     Bảo đảm các cài đặt CMOS của ổ đĩa đó là chính xác. Lắp ổ đĩa đó sang một hệ thống khác và cho chạy tiện ích chẩn đoán hỏng hóc.  
      Memory address line failure at xxxx     Một RAM của bạn bị lỗi     Tháo ra rồi lắp lại từng thanh nhớ.  


    Công việc thực chất

    Cố định tên chữ đã gán cho ổ đĩa DVD của bạn thông qua tiện ích Disk Management trong Windows XP và 2000.
     

    Khi đã xác định được ổ đĩa cứng hoàn toàn khỏe mạnh, bạn tháo ra rồi lắp lại tất cả các đầu nối điện, card mở rộng, dây cáp ổ đĩa cứng và thanh RAM bên trong vỏ máy. Phải bảo đảm từng cáp và card được kết nối tốt.

    Nếu máy vẫn hỏng, bạn tháo tất cả các bộ phận ra khỏi hệ thống trừ bo mạch chủ, bàn phím và card đồ họa. Nếu máy tính khởi động lại không trục trặc thì chắc chắn một trong các bộ phận đã tháo là thủ phạm. Lắp lại lần lượt từng bộ phận vào hệ thống cho đến khi trục trặc xuất hiện trở lại. Sau đó bạn chỉ việc thay thế hoặc sửa chữa (nhiều khả năng là phải thay) bộ phận thủ phạm này.

    Nếu trục trặc tái diễn sau khi tháo tất cả linh kiện mở rộng thì nhiều khả năng card đồ họa hay bo mạch chủ gặp vấn đề. Để kiểm tra card đồ họa, bạn lắp card đồ họa trên vào một PC đang chạy khác để kiểm tra xem nó còn hoạt động không.
    Bộ phận nghi ngờ cuối cùng là bo mạch chủ. Bạn có thể thay thế nhưng giải pháp mua máy tính mới thông thường hiệu quả hơn. Bạn có thể xem tại website find.pcworld.com/44070 để có nhiều thông tin trong việc so sánh lợi hại giữa sửa chữa và thay thế bo mạch chủ (bài "Cần nguyên một PC mới hay chỉ bo mạch chủ mới", TGVT A 7/2004).

    Chữ cái nhảy bậc

        ĐỒNG HÀNH CÙNG CÁC CON SỐ  
        Nếu phải thường xuyên nhập các con số trên laptop, chắc chắn bạn gặp phải nhiều khó khăn với cách bố trí phím số trên bàn phím hiện nay. Thiết kế này làm rối cách sắp xếp phím và yêu cầu bạn phải ấn phím chức năng để tắt/mở trạng thái chế độ keypad. Thiết bị Pocket Keypad Calculator giá 39USD của Kensington (www.kensington.com) cho phép bạn có được một bàn phím đầy đủ ngay cả khi làm việc di động. Thiết bị nhỏ gọn này có thể gấp đôi lại như một calculator bình thường, và cáp USB của nó tự động rút lại khi không dùng đến.  

    Tôi đang dùng ổ đĩa DVD và bộ nhớ USB để sao lưu. Mới đây, tôi bổ sung thêm ổ đĩa cứng thứ hai có phân vùng đĩa, nên tên ổ đĩa có phần xáo trộn, buộc tôi phải cấu hình lại phần mềm sao lưu. Có cách nào duy trì các tên ổ đĩa như cũ để tiện việc sao lưu không?

    Windows luôn gán tên chữ cái cho ổ đĩa cứng trước, bắt đầu là C, rồi đến các thiết bị khác. Tên được gán lần lượt theo thứ tự tăng lên nên những thiết bị không phải đĩa cứng phải lấy chữ cái thật xa để không gây tranh chấp khi gắn thêm ổ đĩa cứng mới hoặc bổ sung phân vùng đĩa cứng.

    Vì thế khi đặt tên cho ổ đĩa DVD, bộ nhớ USB, hoặc bất kỳ một thiết bị lưu trữ cố định nào khác, bạn nên gán cho nó một trong các chữ cái từ M đến Z. Trong Windows XP và 2000, bạn mở Control Panel, nhấn Performance and Maintenance trong chế độ duyệt Category, và nhấn Administrative Tools.Computer Management.Storage.Disk Management. Nhấn phải ổ đĩa muốn đổi tên, chọn Change Drive Letter and Paths rồi chọn tên chữ cái mới (xem hình).

    Trong Windows 98 và Me bạn mở control Panel, nhấn System.Device Manager, và nhấn đúp lên ổ đĩa có tên chữ bạn muốn thay đổi. Trong phần Reserved Drive Letters dưới nhãn Settings, bạn đặt cả 'Start Drive Letter' lẫn 'End Drive Letter' trùng với chữ mà bạn thích.


    Minh Xuân
    PC World Mỹ 12/2004

    ID: A0412_141