• Thứ Hai, 31/03/2014 08:31 (GMT+7)

    Hiểu và ứng dụng Histograms trong nhiếp ảnh

    quỳnh lâm
    Bằng cách đọc hiểu và ứng dụng Histograms, các tay máy sẽ có được những bức ảnh phơi sáng tốt nhất và nhanh nhất.

    Histograms là gì
    Tuy có khá nhiều khái niệm, nhưng tựu trung, Histograms là một biểu đồ thể hiện số lượng điểm ảnh và mức độ sáng tối của ảnh chụp. Trong biểu đồ ánh sáng dạng thanh được “đóng khung” trong một khung hình chữ nhật này, giá trị ánh sáng được biểu thị theo dạng 2 chiều - trong đó chiều ngang thể hiện cường độ ánh sáng, chiều dọc biểu thị số lượng điểm ảnh có độ sáng tương ứng với giá trị ở chiều ngang của biểu đồ.
    Theo quy ước, thang ánh sáng chiều ngang của Histograms được chia thành 256 cấp độ liên tục. Giá trị 0 ở rìa trái biểu đồ tương ứng với màu đen/vùng tối nhất, vùng tâm biểu đồ tương ứng cho sắc độ xám 18% (midtones), đại diện cho khu vực ánh sáng trung bình (mid-tone); và sát rìa phải biểu đồ là màu trắng/vùng sáng nhất, tương ứng với giá trị 255. Đôi khi, trong nhiếp ảnh số, thang ánh sáng của Histograms còn được phân chia lại chỉ còn 3, 4 hay 5 vùng chính như hình trên nhằm giản lược bớt sự phức tạp cho người dùng.

    Biểu đồ ánh sáng Histogram được chia thành các vùng từ tối nhất ở rìa trái cho đến sáng nhất ở rìa phải.

    Các kênh màu trong Histogram
    Biểu đồ ánh sáng thường biểu diễn thông tin của 3 màu cơ bản trong hệ màu RGB (Red, Green, Blue) và thường được gọi là RGB Histograms. Điều này có thể dễ dàng nhận biết khi quan sát biểu đồ ở trên. Bạn sẽ nhận thấy Histogram này bao gồm nhiều biểu đồ ánh sáng chồng lên nhau, phân biệt bằng các màu sắc khác nhau. Trong số các sắc màu này, 3 sắc đỏ, xanh dương và xanh lá đại diện cho các kênh màu tương ứng trong hệ màu RGB. Riêng phần biểu đồ màu xám là biểu đồ chung cho 3 kênh màu RGB. Các phần màu tía, màu vàng và màu lam dùng để biểu thị những vùng ảnh trong đó 2 trong số các kênh màu chồng lên nhau.
     

    Histograms là một công cụ không thể thiếu trong việc xử lý ảnh hậu kỳ bằng các phần mềm chỉnh sửa ảnh. Hãy nhớ rằng khi chụp ảnh với định dạng JPEG, việc xử lý ảnh dư/thiếu sáng khó hơn nhiều so với định dạng RAW.


    Histograms và độ chi tiết ảnh chụp
    Nếu một phần biểu diễn tông màu của biểu đồ “dính” sát vào một hoặc 2 cạnh trái/phải, điều này chỉ ra rằng hình ảnh đang mất dần độ chi tiết do quá thiếu hay thừa sáng. Giới nhiếp ảnh thường mô tả tình trạng này bằng thuật ngữ “clipping” - tạm dịch là mất độ chi tiết ảnh chụp. Clipping cũng có 2 dạng: Highlight clipping gây nên tình trạng ảnh mất chi tiết do quá sáng (quá trắng). Trong trường hợp này biểu đồ đo sáng dính sát vào cạnh phải của biểu đồ. Ngược lại, khi biểu đồ đo sáng dính sát vào cạnh trái gây nên tình trạng các vùng tối trên ảnh trở nên tối, đen hoàn toàn và mất chi tiết gọi là Shadow clipping.

    Shadow clipping (ảnh trên) thường được dùng để chỉ báo ảnh mất chi tiết do quá tối. Ngược lại, Highlight clipping ám chỉ ảnh mất chi tiết do quá sáng.


    Người dùng có thể khắc phục cả 2 tình trạng mất chi tiết kể trên bằng cách thay đổi thiết lập độ phơi sáng của ảnh chụp. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc nhiều vào môi trường chụp ảnh. Đơn cử, các cảnh chụp có mặt trời thường sẽ rất sáng nên tình trạng Highlight clipping sẽ rất dễ xảy ra.
    Ngày nay, Histogram được tích hợp sẵn trên phần lớn các máy ảnh DSLR, một vài mẫu máy ảnh compact và còn là một công cụ không thể thiếu trong các phần mềm xử lý ảnh số. Một số mẫu DSLR còn hỗ trợ hiển thị Histogram ở chế độ Live ngay trên màn hình LCD với những thay đổi cập nhật tức thì theo thời gian thực. Người dùng có thể phát hiện sớm tình trạng mất chi tiết ảnh chụp do quá sáng hay quá tối để nhanh chóng bù trừ phơi sáng kịp thời. Ví dụ, để tránh tình trạng mất chi tiết ảnh chụp vì quá tối, bạn có thể tăng giá trị phơi sáng thêm khoảng từ +0.3 đến +0.7 stop; hay giảm giá trị phơi sáng -0.3 đến -0.7 stop cho ảnh chụp mất chi tiết vì quá sáng. Nếu thường sử dụng chế độ chụp ảnh Manual, chỉ cần thay đổi ISO, khẩu hay tốc độ sao cho phù hợp.
     

    Histogram và độ phơi sáng
    Đối với một số người, Histograms được xem như là một biểu đồ đại diện cho mức độ phơi sáng của ảnh chụp. Ngay cả một số ít nhiếp ảnh gia cũng ước lượng độ sáng của ảnh chụp hoàn toàn dựa vào Histograms và gán cho các biểu đồ ánh sáng này những giá trị tốt hay xấu. Thông thường một Histograms được cho là tốt thường biểu diễn các tông màu theo hình dáng một ngọn núi rộng có chân trải đều từ 2 cạnh, phần đỉnh lớn tập trung ở phần giữa của biểu đồ và ít hoặc không có thêm “đỉnh” nào khác sát về phía 2 cạnh trái/phải của biểu đồ. Ngược lại, một Histogram tệ sẽ có các “đỉnh” dính sát vào một, hai hoặc cả 2 cạnh của biểu đồ. Như vậy, Histogram đầu tiên trong bài viết này sẽ có khuynh hướng thiếu sáng vì các tông màu dồn khá nhiều về cạnh trái của biểu đồ.

    Histograms cho thấy ảnh hơi thiếu sáng do các tông màu tập trung phần lớn ở bên trái biểu đồ.

    Như đã nói ở trên, một biểu đồ ánh sáng tốt biểu diễn hầu hết các tông màu tập trung ở phần giữa của biểu đồ và cho thấy ảnh chụp được phơi sáng đúng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như ảnh chụp cặp hoa tai bên cạnh, Histograms lại cho thấy phần lớn tông màu dồn về cạnh phải của biểu đồ, nhưng không dính hẳn vào cạnh phải, nhưng hình ảnh vẫn rõ đẹp, màu sắc tốt và không bị mất chi tiết.
    Trong trường hợp này, nếu chỉ cứng nhắc dựa vào duy nhất công cụ Histograms trên máy ảnh, bạn có thể cho rằng thiết lập phơi sáng của bức ảnh trên là sai vì gần như không có bất kỳ “dấu hiệu” nào cho thấy chi tiết vùng tối (shadow) hay vùng xám (mid-tone). Tuy nhiên, khi nhìn kỹ hơn vào biểu đồ, vùng sáng (highlight) ở mép phải của biểu đồ không hề bị mất chi tiết vì vẫn còn khoảng trống nhỏ. Và nếu cố gắng thay đổi mức độ phơi sáng để dồn các tông màu về tâm biểu đồ, kết quả là bạn sẽ có một bức ảnh thiếu sáng trầm trọng.

    Histograms với tông màu dồn về phía cạnh phải của biểu đồ.

    Như vậy, Histograms không thật sự có ý nghĩa quan trọng trong việc ước lượng độ sáng của hình ảnh. Phơi sáng chuẩn nhất phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có cả môi trường chụp và sự quan sát của người cầm máy. Histograms đơn thuần chỉ cho thấy một lượng màu sắc trong số nhiều mức độ sáng của một bức ảnh. Histogram cũng có thể được dùng để xem ảnh chụp tại một thiết lập phơi sáng nhất định có bị mất chi tiết hay không. Và không có Histogram nào là tiêu chuẩn cho việc đo sáng chuẩn xác và ngược lại.
     

    Hầu hết các model DSLR hiện nay đều có tính năng “Highlight warning” giúp cảnh báo các vùng sáng có nguy cơ bị mất chi tiết (highlight clipping). Một khi cài đặt tính năng này, các vùng dư sáng trên ảnh chụp sẽ nhấp nháy liên tục trên màn hình khi xem lại ảnh. Để sử dụng tính năng này, người dùng trước hết phải kích hoạt từ menu cài đặt máy. Với các model Canon, người dùng chỉ cần nhấn nút Display hay Info (tùy theo model) cho đến khi các vùng dư sáng hiển thị nhấp nháy trên màn hình. Riêng các model Nikon, bạn có thể sử dụng 2 nút chức năng lên/xuống trên bánh xe điều hướng 4 chiều ở mặt sau máy để tùy chọn hiển thị tính năng này.

     

    Kết luận
    Việc quan sát Histograms của ảnh chụp ngay sau mỗi lần bấm máy có thể giúp kiểm tra nhanh các vùng sáng và tối của ảnh có bị mất chi tiết hay không. Tuy nhiên, việc sử dụng Histogram không khiến người cầm máy trông chuyên nghiệp hơn. Quan trọng là hiểu và ứng dụng đúng Histograms trong nhiếp ảnh để có những khuôn hình ưng ý.
     

    PC World VN, 03/2014

    ID: A1403_74