• Thứ Ba, 16/12/2003 14:48 (GMT+7)

    Tăng tốc... không tốn tiền


    Thủ thuật và công cụ giúp bạn nâng cấp PC miễn phí
    Bạn cho rằng không thứ gì thật sự miễn phí? Windows có sẵn nhiều tiện ích và các thiết lập cho phép cải thiện tốc độ PC. Bên cạnh đó, internet còn có các công cụ “cho không” giúp chiếc PC của bạn mạnh mẽ hơn.
    Ở đây chúng ta không đề cập đến các bộ máy mạnh, card đồ họa tích hợp trên bo mạch Celeron không thể sánh với card đồ họa riêng trong các ứng dụng đồ họa hay các game 3D mới nhất. Nhưng nếu bạn cẩn thận tối ưu hóa các thành phần trong PC của mình, bạn sẽ thấy tốc độ máy tăng lên rõ rệt. Những hướng dẫn sau đây giúp tối ưu hóa ổ cứng, thiết lập bộ nhớ, các tùy chọn cho ổ CD-R và CD-RW, màn hình và kết nối mạng.
    Bên cạnh đó, chúng tôi sẽ giới thiệu vài phần mềm miễn phí, phần mềm dùng thử giúp “tăng ga” cho pc.


    “làm tươi” bộ nhớ
    Khi bạn chạy cùng lúc nhiều ứng dụng và các tập tin dữ liệu vượt quá bộ nhớ của máy tính, máy chắc chắn sẽ chạy rất “rùa”. Lý do đơn giản là thiếu bộ nhớ RAM. PC cần bộ nhớ RAM để xử lí các dòng lệnh chương trình và dữ liệu, nếu thiếu nó sẽ dùng đến tập tin tráo đổi (swap file) trên ổ cứng có tốc độ truy cập chậm hơn nhiều. Do đó, bạn phải giải phóng bộ nhớ RAM trước khi thực hiện tác vụ mới. Khi các tác vụ trước đó cần lệnh hay dữ liệu, lúc này đang nằm trong tập tin tráo đổi, máy tính sẽ lưu nội dung khác trên RAM vào tập tin tráo đổi (tập tin nhớ - paging file, trong Windows 2000/ XP) và lấy dữ liệu được lưu trước đó ở tập tin tráo đổi về lại vùng nhớ vừa được giải phóng của RAM. Thời gian PC lưu và lấy dữ liệu trong tập tin tráo đổi càng nhiều, máy tính chạy càng chậm. Đó là lí do tại sao nâng dung lượng RAM sẽ cải thiện tốc độ PC. Thêm bộ nhớ tất nhiên phải tốn tiền. Nhưng sau đây là cách miễn phí giúp bạn cải thiện bộ nhớ.


    Hình 1: tối ưu hoá hệ thống bằng cách đặt lại thiết lập bộ nhớ ảo.

    Tác động đến tập tin tráo đổi: Dồn dữ liệu trên tập tin tráo đổi sẽ cải thiện được tốc độ nhưng công cụ Disk Defragmenter của Windows không làm việc với tập tin tráo đổi vì tập tin này luôn luôn phải dùng đến. Tuy nhiên có cách giải quyết khác đơn giản hơn là tạm thời xóa tập tin tráo đổi trước khi dồn ổ đĩa. Trong Windows 98 và Me, nhấn chuột phải vào My Computer, chọn Properties và nhấn vào nút Virtual Memory ở mục Performance trong System Properties, sau đó chọn Disable virtual memory (Not recommended) như hình 1.
    Nếu máy dùng hết RAM và bạn thiết lập Disable virtual memory (không dùng bộ nhớ ảo - tập tin tráo đổi) thì máy có thể bị treo. Vì vậy đừng chạy bất kỳ chương trình nào trong khi dồn đĩa. Và bạn phải đảm bảo bỏ chọn tính năng này khi đã dồn đĩa xong.
    Một mẹo khác để tăng tốc cho bộ nhớ ảo là định kích thước cố định cho tập tin tráo đổi. Theo mặc định, Windows thu nhỏ hay mở rộng kích thước tập tin tráo đổi tùy theo nhu cầu. Bằng cách cố định kích thước tập tin, bạn sẽ loại được thứ rắc rối này của Windows. Bạn quay trở lại thiết lập Virtual Memory và nhập vào cùng một giá trị trong hộp Minimum và Maximum (dung lượng đề nghị là 384MB). Nếu bạn có ổ cứng thứ hai, nên đặt tập tin tráo đổi trên ổ cứng đó và tăng dung lượng tập tin lên.
    Để tìm các thiết lập bộ nhớ ảo, bạn nhấn chuột phải vào My Computer, chọn Properties, và chọn thẻ Advanced. Trong Windows 2000, nhấn nút Performance Options. Trong XP, nhấn nút Settings và chọn nút Advanced trong thẻ Performance Options, bạn sẽ thấy dung lượng tập tin tráo đổi. Để thay đổi, nhấn nút Change, ở hộp nhập Initial size và Maximum size, bạn gõ 384 và chọn Set, sau đó nhấn OK ba lần.
    Bỏ các chương trình tự chạy không cần thiết lúc khởi động: Trong Windows XP, Me và 9x, người dùng có thể giải phóng bộ nhớ bằng cách bỏ những ứng dụng không cần thiết tự chạy khi Windows khởi động. Để tìm xem có bao nhiêu chương trình như vậy trên hệ thống, bạn vào Start•Run, gõ msconfig và nhấn <Enter>, máy sẽ đến mục System Configuration Utility. Nhấn vào thẻ Startup để xem danh sách tất cả các chương trình chạy tự động khi Windows khởi động (hình 2).


    Hình 2: tăng tốc khởi động Windows và giải phóng bộ nhớ bằng cách loại bỏ các chương trình chạy tự động.

    Để cấm chương trình tự chạy khi khởi động, bạn bỏ chọn ngay ô vuông bên cạnh tên chương trình. Nếu bạn không chắc phần mềm đó là gì thì hãy quan sát tên đường dẫn bên cạnh. Thông tin này sẽ cho bạn biết chính xác tập tin chương trình đó nằm ở đâu.
    Đối với người dùng Windows 2000, cũng có điều khiển để quản lí các ứng dụng chạy tự động. Chọn Start•Settings•Taskbar & Task Menu, chọn thẻ Advanced, nhấn nút Advanced, nhấn đúp Programs trong cửa sổ Explorer và sau đó mở thư mục Startup để xem, thêm hay xóa các shortcut chạy chương trình khi Windows khởi động.
    Tìm các vết nứt: Các phần mềm viết cẩu thả có thể độc chiếm cả bộ nhớ ngay cả khi nó không chạy. Bạn có thể phát hiện các phần mềm này bằng cách dùng công cụ System Monitor của Windows hay phần mềm FreeMem, công cụ quản lí bộ nhớ miễn phí có thể tải về từ find.pcworld.com/30220.
    Cẩn thận phân phối bộ nhớ cache: Windows dành một ít bộ nhớ gọi là cache để làm bộ đệm cho ổ cứng, ổ CD-ROM và các thiết bị lưu trữ khác. Giảm bộ nhớ cache đối với các thiết bị ít sử dụng như CD-ROM sẽ tăng bộ nhớ cho RAM. Nếu tăng kích thước bộ nhớ đệm cho các thiết bị thì thiết bị đó sẽ chạy nhanh hơn.
    Để tìm thông số cân bằng PC hoạt động tốt nhất, bạn nên tải về phần mềm Cacheman 5 theo địa chỉ find.pcworld.com/30221. Đây là công cụ xuất sắc để thống nhất các thiết lập bộ nhớ và cache trên Windows.

     Giữ đĩa gọn gàng
    Một đĩa cứng gọn gàng là một đĩa cứng tốt. Bạn nên chạy định kì chương trình Disk Defragmenter của Windows để tăng tốc cho ổ cứng, đặc biệt nếu các chương trình thường truy cập đến ổ cứng. Tuy vậy, dồn các đĩa cứng có dung lượng rất lớn như ngày nay có thể phải mất thời gian khá lâu. Bạn nên chạy chương trình này trong lúc bạn không dùng đến PC. Trong hầu hết các phiên bản của Windows, ta có thể kích hoạt chương trình Disk Defragmenter bằng cách mở My Computer, nhấn chuột phải vào ổ đĩa, chọn Properties, chọn thẻ Tools, và nhấn Defragment now.


    Hình 4: đảm bảo điều khiển bus được chọn để ổ CD-R/CD-RW chạy hết tốc độ.

    Một phương pháp hữu hiệu khác để giữ ổ cứng gọn gàng là gỡ bỏ tất cả các tập tin và các phầm mềm cũ không còn dùng đến nữa. Đầu tiên là gỡ bỏ các chương trình phần mềm. Đối với những chương trình thiếu công cụ gỡ cài đặt, bạn sử dụng Add/Remove trong Control Panel. Nếu xóa bằng cách khác có thể bạn bỏ sót các tập tin của chương trình hay  các thiết lập Registry và sẽ gặp rắc rối sau này.
    Phần mềm Tweak UI của Microsoft là công cụ không thể thiếu để loại bỏ các hình động phiền toái, những âm thanh không ích lợi gì và các tính năng nội bộ của Windows ngốn hết bộ nhớ máy tính của bạn. Bạn hãy đến find.pcworld.com/31613 để tải về bản Tweak UI tương ứng với HĐH mình đang dùng (Tweak UI cho XP nằm gần cuối trang).

    Đọc đĩa tốt hơn
    Nếu bạn không thể sử dụng ổ CD-RW hay ổ CD-R ở tốc độ tốt nhất, thì có nghĩa PC của bạn không tạo cho ổ CD dòng dữ liệu liên tục. Sau đây là vài đề xuất.
    Tắt các chương trình khác: Trước khi ghi CD, bạn nên tắt phần mềm diệt virus, screensaver hay các chương trình khác đang sử dụng tài nguyên trên máy. Nếu máy bạn có nối mạng, nên thoát khỏi mạng trước khi ghi đĩa hay ít nhất phải bỏ chọn File and Frint Sharing trong Network Properties. Trong Windows 200 và XP, bạn nhấn chuột phải vào My Network Places, chọn Properties, chọn Advanced.Advanced Settings trên menu và bỏ chọn File and Printer Sharing for Microsoft Networks. Trong Windows 98 và Me, nhấn chuột phải vào Network Neighborhood  hay My Network Places (tùy phiên bản Windows) và chọn Properties. Chọn thẻ Configuration, chọn File and Print Sharing, và bỏ chọn cả hai tùy chọn trên.
    Kiểm tra điều khiển bus: Nhiều ổ ghi CD-RW hỗ trợ điều khiển bus (bus mastering), đây là công nghệ tạo ra đường truyền dữ liệu nhanh để ghi CD. Nếu dùng Windows 2000 hay XP thì điều khiển bus có mặc định trong hệ thống của bạn. Nếu dùng Windows 9x hay Me, có thể điều khiển bus không mặc định. Bạn nhấn chuột phải vào My Computer, chọn Properties, vào mục Device Manager, nhấn đúp vào ổ CD-RW và ở mục Settings, kiểm tra xem hộp DMA có đánh dấu chọn chưa, nếu đánh dấu, điều khiển bus được thiết lập.
    Mua đúng CD: Một số loại đĩa CD-RW và CD-R hoạt động tốt hơn với các loại ổ cụ thể. Một CD có thể ghi ở tốc độ 8X ở ổ ghi này nhưng chỉ ghi tốc độ 4X ở ổ ghi khác. Bạn nên kiểm tra các khuyến cáo của nhà sản xuất ổ CD-RW để chọn đĩa ghi thích hợp.

     

    Cải Thiện Góc Nhìn
    Với máy tính, hình ảnh trên màn hình rất quan trọng. Hình ảnh mờ nhạt hay chập chờn sẽ làm cho bạn nhức đầu và bực bội. Sau đây là vài mẹo nhỏ để cải thiện hình ảnh trên máy.
    Lấy đúng tập tin DirectX: Ngay sau khi mua card đồ họa mới, cách tốt nhất để cải thiện hình ảnh đồ họa cũng như các ứng dụng đa phương tiện khác là lấy driver DirectX mới nhất. Bạn có thể vào find.pcworld.com/30222 để tìm và tải về.

    Giảm màu: Bạn còn có thể tăng tốc cho đồ họa bằng cách giảm độ sâu màu của hệ thống, đây là số màu mà card đồ họa có thể hiển thị. Nhấn chuột phải vào desktop, nhấn Properties và chọn mục Settings. Giảm thiết lập “Color quality” từ “True color (32-bit color)” xuống “High Color (16-bit color)”. Bạn sẽ thấy khả năng xử lý đồ họa nhanh hơn chút ít và hình ảnh cũng khá tốt có thể chấp nhận được. Thậm chí, bạn có thể chọn giá trị thấp hơn “256 colors (8-bir color)” nhưng hình ảnh sẽ không khả quan mấy.
    Phân phối lại bộ nhớ: Nếu hệ thống của bạn có tích hợp card đồ họa trên bo mạch chính, có nghĩa là đồ họa và các chức năng tính toán khác của hệ thống đều dùng chung bộ nhớ chính trên hệ thống. Bạn có thể cải thiện tốc độ đồ họa bằng cách dành nhiều bộ nhớ hệ thống hơn cho đồ họa. Bạn kiểm tra CMOS của mình để biết có thể phân phối lại bộ nhớ được không. Để vào CMOS, bạn nhấn <F1>, <ESC> hay một phím nào đó mà màn hình lúc khởi động gợi ý trước lúc Windows khởi động.
    Cân chỉnh màn hình: Đừng sợ mày mò các nút chỉnh màn hình để xem thiết lập nào ưng ý nhất. Tuy nhiên, chú ý là màn hình sáng quá sẽ làm bạn chói và dễ mỏi mắt. Bạn cũng nên thường xuyên dùng nút khử từ, nhất là nếu dùng trong thời gian dài, khử từ có thể làm cho hình ảnh sắc nét hơn.

     

    Kết Nối Nhanh Hơn


    Hình 5: TweakMaster tăng tốc truy cập internet bằng cách thay đổi thiết lập Windows Registry quan trọng.

    Có bao giờ bạn nhận được email hứa hẹn có thể nhân đôi tốc độ truy cập internet? Đáng nghi lắm vì những lời mời mọc như vậy cũng cùng dạng với các quảng cáo sản phẩm giảm giá, điều trị mọc tóc hay giải phẫu thẩm mỹ... Thông thường, để tăng tốc cho truy cập mạng, bạn cần phải có cấu hình máy mạnh hơn. Tuy nhiên, bạn còn có thể tăng tốc kết nối mạng mà không phải đầu tư gì nhiều bằng cách tối ưu hóa modem và thiết lập mạng.
    Học làm chuyên gia máy tính: Windows Registry chứa vô số các thiết lập điều khiển dữ liệu nhận và gửi trong PC. Hầu hết các thiết lập này không nên thay đổi. Tuy vậy, hai trong số đó là thiết lập MaxMTU và Receive Window (RWIN) đáng cho bạn mày mò. Thiết lập mặc định của MaxMTU là 1500, đây là mức độ thích hợp cho cáp truyền tốc độ cao hay kết nối DSL. Tuy nhiên, nếu bạn sử dụng modem quay số, bạn nên hạ thấp giá trị này xuống còn 576. Để biết thiết lập Registry tốt nhất và các chi tiết kĩ thuật liên quan, hãy tham khảo hướng dẫn Navas Cable Modem/DSL Tuning Guide ở địa chỉ find.pcworld.com/30223 và Tweak Tester II hướng dẫn về DSL ở địa chỉ find.pcworld.com/30224.
    Nếu cảm thấy hơi “phiêu lưu”, bạn có thể dùng tiện ích Registry Editor của Windows để thay đổi thiết lập. Nhưng lưu ý, thiết lập thủ công như vậy có thể mất thời gian và gây nguy hiểm cho hệ thống. Cách an toàn và dễ dàng hơn là dùng TweakMaster giá 20 USD của Hagel Technologies, đây là tiện ích giúp bạn thay đổi MaxMTU, RWIN và các thiết lập khác (hình 5). Có thể đến địa chỉ find.pcworld .com/30225 để tải về bản dùng thử.


    Hình 6: tải tập tin về nhanh hơn bằng cách chỉnh kích thước bộ nhớ đệm của modem.

    “Lên dây” cho modem: Bạn có thể điều khiển modem của mình bằng cách thay đổi chuỗi thiết lập ban đầu của Windows. Một số modem cần có chuỗi thiết lập riêng để kích hoạt các tính năng đặc biệt và tối ưu hóa tốc độ. Nếu bạn đã cài trình điều khiển mới nhất cho modem thì không cần phải bận tâm về chuỗi thiết lập này, nó sẽ tự động cập nhật.
    Để kiểm tra phiên bản của trình điều khiển và chuỗi thiết lập ban đầu trong Windows 98 và Me, bạn nhấn chuột phải vào My Computer, chọn Properties và vào mục Device Manager. Để vào Device Manager trong Windows 2000 và XP, chọn thẻ Hardware và nhấn Device Manager. Sau đó nhấn đúp vào Modem (98/Me) hay Modems (XP/2000) và nhấn đúp vào mục của modem của bạn. Bạn sẽ thấy số phiên bản ở mục Driver của hộp Properties của modem, và chuỗi thiết lập ban đầu trong hộp Extra Settings ở mục Advanced (XP/2000) hay ở phần Advanced trong mục Connection (98/Me).
    Rút ngắn thời gian quay số: Bạn có thể rút ngắn thời gian quay số đến ISP bằng cách thêm chuỗi ats11=50 vào hộp Extra Settings, rút ngắn xung quay số xuống còn 50 mili giây.
    Tăng giới hạn tốc độ: Vẫn trong hộp thoại Modem Properties, bạn kiểm tra thiết lập Maximum Port Speed (tốc độ cổng truyền tối đa) trong thẻ Modem. Số quá nhỏ sẽ giới hạn tốc độ dòng dữ liệu tới PC và làm chậm tốc độ kết nối. Nếu Maximum Port Speed chưa thiết lập đến 115200, bạn hãy thử chỉ số này và quan sát tốc độ thay đổi của PC.
    Bạn còn có thể thử trên kích thước bộ nhớ đệm của modem khi nhận và truyền dữ liệu. Bạn chọn nút Advanced trong mục Connection (98/Me) hay mục Advanced (2000/XP), đặt giá trị nhận và truyền tối đa (lần lượt là 14 và 16), sau đó thoát ra và kiểm nghiệm thiết lập tối ưu của mình (hình 6).
    Tăng tốc cho web: Có khá nhiều dịch vụ tăng tốc cho web. Để chọn một thứ thích hợp, bạn đọc bài “Tăng tốc kết nối quay số” trong số báo này.
    Lê Duy
    PC World Mỹ 01/2003

    Driver - trình điều khiển thiết bị


    Hình 3: Driver Detective cho biết trình điều khiển thiết bị nào cần cập nhật.

    Chạy PC với trình điều khiển cũ chẳng khác nào chạy một chiếc xe với vỏ xe đã mòn. Bạn có thể đi được đến nơi mình muốn nhưng chuyến đi rõ ràng khá là hồi hộp và bạn có thể gặp hỏng hóc dọc đường. Khi tung sản phẩm ra thị trường, các nhà sản xuất phần cứng thường kèm theo trình điều khiển tương ứng nhưng trình điều khiển này rồi cũng nhanh chóng bị lỗi thời. Vậy làm thế nào để tìm và cài đặt trình điều khiển mới nhất?
    Phải biết chính xác xuất xứ và tên của phần cứng: Bạn có thể tải về trình điều khiển mới nhất cho phần cứng PC của mình ở website của nhà sản xuất hay tìm ở website DriversHQ.com. Bạn phải biết chính xác số hiệu của sản phẩm và phiên bản trình điều khiển hiện có trước khi tìm bản nâng cấp.
    Bạn có thể biết hai thông tin này trong Device Manager bằng cách nhấn đúp vào danh sách các thành phần và chọn thẻ Driver. Hoặc có thể tải về và chạy phần mềm tiện ích miễn phí Driver Detective của DriverHQ.com (xem hình 3), bạn có thể tới địa chỉ find.pcworld.com/30226 để tải về.
    Bỏ phiên bản cũ: Nếu bạn thay một chiếc card, bạn phải gỡ bỏ trình điều khiển cũ trước khi gắn card mới vào. Mở Device Manager, chọn thiết bị cũ và nhấn nút Remove. Đối với card đồ họa, bạn không thể gỡ bỏ trình điều khiển của nó. Bạn phải đổi trình điều khiển thành trình điều khiển Windows VGA chuẩn trước khi thay thế.
    Đảm bảo làm đúng chỉ dẫn: Đọc tất cả tài liệu về thiết bị ngoại vi và theo chỉ dẫn. Nếu trình điểu khiển mới có sẵn trong chương trình cài đặt thì hãy dùng nó. Ngoài ra, cài đặt các trình điều khiển thông qua mục Driver trong Device Manager hay dùng tiện ích Add new Hardware của Windows trong Control Panel.
    Đừng ngại hỏi: Đôi khi tài liệu hướng dẫn cho thiết bị thiếu hay không đầy đủ. Nếu nghi ngờ, bạn gọi điện cho bộ phận kĩ thuật ở nơi bán sản phẩm trước khi cài đặt. Có thể điều này đỡ tốn thời gian cho bạn về sau.
    Không bao giờ được cắt ngang quá trình cài đặt: Nếu bạn đổi ý cài đặt trình điều khiển mới hay bạn cho rằng mình làm sai trong quá trình cài đặt và muốn bắt đầu lại, bạn phải đợi đến lúc quá trình này kết thúc rồi mới gõ bỏ và làm lại. Cắt ngang quá trình cài đặt có thể ảnh hưởng đến các tập tin hệ thống quan trọng và đôi khi phải cài lại Windows.

    ID: A0301_72