• Thứ Ba, 16/12/2003 14:35 (GMT+7)

    Phòng ngừa sự cố hệ thống

    Người dùng tỷ phú thường tìm mua giải pháp phòng ngừa sự cố từ các công ty sản xuất PC hoặc phần mềm. Nhưng nếu chỉ là người dùng có hầu bao eo hẹp, bạn nên thực hiện các bước bảo trì dưới đây. Chúng không chỉ giúp phòng tránh các căn bệnh “cảm mạo” thường ngày mà còn giúp duy trì sự “nhanh nhẹn” cho PC của bạn.

    Biện pháp dễ dàng nhất để giữ cho PC luôn khỏe mạnh là tránh thay đổi: Lý tượng nhất là bạn đừng bao giờ bổ sung phần cứng hoặc phần mềm mới vào máy khi nó đang ở trạng thái họat động ổn định. Tuy nhiên, trong thực tế, thay đổi hệ thống là điều luôn xảy ra và không thể tránh khi nền công nghiệp máy tính liên tục cung cấp đến tận người dùng hàng loạt món “gây nghiện” chất lượng cao. Sau đây là một số quy tắc vàng đối với nâng cấp phần mềm và bảo dưỡng máy.

    Chưa hỏng thì đừng thay: Mặc dù hãng Intuit đã đưa ra Quicken 2003, nhưng nếu Quicken 98 vẫn dùng tốt thì tại sao bạn lại phải nâng cấp nhỉ.

    Giữ cho phần mềm luôn mạnh khỏe: Hệ thống hiện nay hỗ trợ tốt nền tảng 32 bit nên bạn cần loại bỏ hết các ứng dụng 16 bit; một ngoại lệ của quy tắc đầu tiên. Hầu như tất cả phần mềm xuất xưởng trong 5 năm trở lại đây đều thuộc môi trường Windows 32 bit. Để chắc chắn hơn, bạn nên tham khảo tài liệu đi kèm phần mềm hoặc trên Website của nhà sản xuất.

    Tránh nâng cấp cột mốc: Đừng mua phần mềm kết thúc bởi “.0” vì có thể phần mềm này chưa bẫy lỗi đầy đủ các tính năng mới. Nếu thật sự chưa cần dùng ngay, bạn nên tìm mua phiên bản cũ trước đó; ví dụ, chọn 2.0c hoặc 2.1 nếu 3.0 là phiên bản cuối cùng. Phiên bản cũ không những ít bị lỗi mà còn chạy nhanh hơn nhiều vì nó được thiết kế trên nền hệ thống cấu hình yếu hơn.

    Theo dõi kỹ những gì đang làm: Trước khi cài đặt phần mềm mới, bạn hãy quan sát nhanh toàn bộ hệ thống để có thể nắm rõ những thay đổi mà trình cài đặt sẽ tạo ra. Cách tốt nhất để quan sát thay đổi trong registry là dùng tiện ích miễn phí RegShot (Hình 1); tải về tại find.pcworld.com /33461. Lần lượt chạy chương trình trước và sau khi cài đặt phần mềm để thu được một báo cáo (theo dạng văn bản hoặc dạng HTML) về các biến đổi trong registry. Để quan sát thay đổi trên ổ đĩa cứng, bạn có thể tìm mua các công cụ được giới thiệu trong mục “Công cụ Windows”.

    Bão dưỡng định kỳ: Thiết lập một chế độ bảo dưỡng hệ thống thường xuyên, bao gồm cả việc dồn đĩa và kiểm tra lỗi ổ đĩa cứng. Cách đơn giản để tự động hóa công việc bảo dưỡng PC là dùng tính năng Scheduled Tasks của Windows. Bạn có thể dùng các tiện ích có sẵn trong Windows hoặc công cụ bảo dưỡng của hãng thứ ba (Bài “Công cụ để làm việc hiệu quả với máy tính”, PC World VN A 5/2002).

    Xử lý sự cố: Một số phần mềm có khả năng dự báo sự cố hoặc giúp giảm nhẹ hậu quả. Phần mềm tự động chặn các thông báo sự cố và cố gắng khắc phục trước khi hệ thống bị treo. Nếu không khắc phục được, phần mềm này sẽ cố gắng “câu giờ” để bạn kịp cất giữ các tập tin quan trọng. Ví dụ, Crash Proof, tiện ích trong bộ SystemSuite 4 của V Communications, giá 60 USD gồm đĩa CD-ROM và đĩa cứu hộ (bản tải xuống từ www.v-com.com giá 54 USD); hoặc StayAlive giá 30 USD của TFI Technology (tải bản dùng thử 30 ngày tại find.pcworld.com/33467).

          Sao lưu thường xuyên: Điều cơ bản vẫn luôn được nhắc nhở đó là bạn phải sao lưu hệ thống thường xuyên, cũng như vào thời điểm trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi quan trọng nào đối với hệ thống. Tiện ích sao lưu trong Windows 2000 và XP có một tùy chọn gọi là System State cho phép bạn sao lưu registry và các tập tin hệ thống quan trọng khác. (Hình 2).

    Nếu chỉ muốn sao lưu registry, bạn hãy tham khảo bài “Chăm sóc và bảo dưỡng registry”, PC World VN A 5/2002 và tham khảo thêm “Làm thế nào tránh thảm họa dữ liệu”, PC World VN A 6/2002 để tìm hiểu về tất cả các loại hình sao lưu.

    Đừng vội vàng: Không bao giờ cài đặt nhiều chương trình hoặc driver liên tiếp mà nên cách nhau vài ngày để dễ khoanh vùng trách nhiệm khi hệ thống xuất hiện sự cố. Tương tự, khi xóa thủ công các phần mềm hoặc tập tin trong thư mục của Windows, bạn nên sao lưu tất cả chúng lên phương tiện lưu trữ cơ động hoặc cất vào thư mục tạm. Nếu sau đó vài ngày, hệ thống vẫn ổn định thì mới xóa hẳn.

    Sử dụng trình điều khiển (driver) tốt: Điều đáng ngạc nhiên là có một số trục trặc hệ thống lại xuất phát từ driver của adapter đồ họa, card âm thanh và các phần cứng khác. Nếu không biết hãng sản xuất thiết bị, bạn có thể tìm ra bằng cách vào Device Manager của Windows, nhấn chuột phải lên My Computer và chọn Properties. Trong 9x và Me, bạn nhấn nhãn Device Manager. Trong Windows 2000 và XP, bạn nhấn nhãn Hardware, rồi nhấn nút Device Manager. Nhấn dấu cộng bên cạnh chủng loại phần cứng bất kỳ (hoặc nhấn đúp tên đó) để xem danh sách các thiết bị thuộc chủng loại đó. Nếu tên thiết bị không kèm tên nhà sản xuất, bạn nhấn phải chỉ mục đó và chọn Properties. Tên nhà sản xuất sẽ phải được liệt kê ở phần General (Hình 3). Tiếp theo, bạn dùng công cụ tìm kiếm Internet để tìm Website của nhà sản xuất và tìm driver cập nhật mới nhất cho thiết bị.

    Tuy nhiên, không nên cài đặt các driver mới một cách tùy tiện. Chỉ cập nhật các driver mới trong trường hợp PC của bạn hoạt động không bình thường. Và như thường lệ, bạn nên giữ driver cũ lại để phòng khi cần quay lại. Các hướng dẫn kèm theo driver mới sẽ cho biết những tập tin nào được nâng cấp; nếu chúng không được nâng cấp, bạn xem thủ thuật kế tiếp sau.

    Quấy rầy nhà sản xuất: Nếu PC của bạn gặp sự cố thường xuyên hơn so với trước khi thay driver, hoặc nếu tài liệu kỹ thuật của nó không giúp ích được gì, bạn nên báo cho hãng sản xuất. Và nếu thành công nhờ sự giúp đỡ của hãng, bạn cũng nên báo lại cho họ biết.

    Luôn cập nhật: Tính năng Windows Update tự động tải xuống “miếng vá” bảo mật và sửa chữa mới nhất cho hệ điều hành từ Internet. Nói chung đó là một ý tưởng tốt để duy trì các sửa chữa luôn trong tình trạng ưu việt nhất. Rất may là Windows Update cho phép bạn duyệt từng mục trước khi tải về.

    Bạn có thể tự tìm các cập nhật bằng cách chọn Start.Windows Update (Start.All Programs.Windows Update trong Windows XP). Nhưng nên để cho Windows thực hiện việc kiểm tra giúp bạn thì dễ dàng hơn. Tính năng này được cài sẵn trong Windows 2000 (Service Pack 3), Windows Me và XP. Đối với các phiên bản Windows khác có thể bạn phải tải xuống và cài đặt Microsoft Windows Critical Update Notification. (Nếu không biết chắc Windows 2000 hiện đang dùng Service Pack nào, bạn nhấn phải My Computer và chọn Properties rồi nhìn vào mô tả System ở góc phải trên cùng của hộp thoại).

    Nếu đang dùng Windows 98, 98 SE hoặc Windows 2000 (trước Service Pack 3) và không biết chắc đã có tính năng này hay chưa, bạn nhấn đúp biểu tượng Task Scheduler trong khay hệ thống (vùng góc dưới bên phải màn hình, cạnh đồng hồ). Nếu tiện ích này chưa được cài đặt, bạn sẽ không tìm thấy biểu tượng Windows Critical Update Notification trong cửa sổ Scheduled Tasks, hoặc biểu tượng Task Scheduler trong khay hệ thống.

    May mắn là tiện ích này luôn có sẵn tại windowsupdate.microsoft .com. Mặc dù trang này thỉnh thoảng có thay đổi giao diện nhưng bạn vẫn có thể thực hiện theo các bước sau: Trong khung bên trái, bạn nhấn Pick updates to install để mở rộng chủng loại. Ở dưới, bạn nhấn chuột lên phiên bản Windows đang dùng (đối với Windows 9x hoặc 2000) hoặc lên dòng chữ Critical Updates and Service Packs (đối với Windows 2000 Service Pack 2). Cuộn qua hết danh sách các cập nhật được giới thiệu ở bên phải; khi nhìn thấy Windows Critical Update Notification (9x, 2000) hoặc Windows Automatic Updating (với Windows 2000 Service Pack 2), bạn nhấn nút Add đối với chỉ mục đó. Chọn các cập nhật mà bạn muốn rồi nhấn Review and install updates. Khi đã duyệt xong, bạn nhấn Install Now.

    Nếu không thích các cảnh báo cập nhật, bạn có thể xóa thuộc tính này. Mở Control Panel, nhấn đúp Add/Remove Programs, chọn Microsoft Windows Critical Update Notification, và nhấn Add/Remove hoặc Change/ Remove.

    Với Windows Automatic Updating dùng cho Windows 2000 Service Pack 2 và 3, hoặc Windows Me, bạn tắt chế độ cập nhật tự động bằng cách mở Control Panel và nhấn đúp lên biểu tượng Automatic Updates. Chọn Notify và nhấn OK. Trong Windows XP, bạn nhấn phải My Computer trong Explorer hoặc trên Desktop và chọn Properties. Trong hộp thoại System Properties, bạn nhấn lên nhãn Automatic Updates. Xem lại để bảo đảm Keep my computer up to date đã được đánh dấu chọn (nếu XP chưa được cập nhật, có thể bạn không nhìn thấy mục này nhưng sẽ có các tùy chọn tương tự). Chọn Notify và nhấn OK (Hình 4).

    Windows Update chứa tất cả các bản sửa chữa cho Internet Explorer; xem “Các thủ thuật Internet” trong số này để biết thông tin về các vấn đề liên quan đến  cập nhật an toàn mới của IE6.

    Xuân Cường
    PC World Mỹ 5/2003

    ID: A0305_102