• Thứ Năm, 08/01/2004 10:40 (GMT+7)

    Bus USB làm cho PC chạy dễ hơn và nhanh hơn

    Nhiều thứ tốt dần theo thời gian. Máy tính cũng vậy. Hàng ngày bị cuốn hút bởi các quảng cáo về những hệ thống mới nhanh hơn và rẻ hơn, nhiều đến nỗi làm bạn dễ quên đi những cải tiến hữu ích thực sự, như Universal Serial Bus (USB) chẳng hạn.
    USB là cách kết nối các thiết bị vào PC của bạn. Nó nhanh, đơn giản, và tốt hơn cổng song song (parallel) và nối tiếp (serial) đến mức có thể xem các cổng này như là những loại đồ thời trung cổ. Qua xem xét tất cả những trục trặc đối với cổng song song và nối tiếp, nhiều bạn vẫn chưa nhận biết USB vĩ đại như thế nào. Dưới đây là giới thiệu sơ lược về lý do tại sao bạn sẽ phải gắn bó với USB.

    Hình 1. Việc tháo lắp các thiết bị USB sẽ dễ dàng khi dùng một hub USB như thiết bị bốn cổng này.

    Dễ sử dụng: USB hoạt động tốt hơn. Muốn phần cứng làm việc được với cổng song song hay cổng nối tiếp, bạn thường phải cấu hình phức tạp. USB tránh được tranh chấp trong cài đặt và sắp xếp IRQ cũng như các tài nguyên khác. Một IRQ sẽ được dùng chung cho tất cả các bộ phận phần cứng gắn một cổng USB. Những thiết bị ngoại vi USB ít có vấn đề về tương thích hơn so với những ngoại vi dùng cổng song song hoặc nối tiếp.

    Tốc độ cao: Một bộ điều khiển USB 1.1 truyền dữ liệu với tốc độ đến 12 Mbps, tức là khoảng bốn lần nhanh hơn so với cổng song song nhanh nhất và 100 lần nhanh hơn so với cổng nối tiếp nhanh nhất. Tốc độ này không ảnh hưởng đến hoạt động của chuột hay joystick, nhưng nó tạo ra một sự khác biệt rất lớn đối với máy in, máy quét, và các thiết bị ngoại vi khác có yêu cầu trao đổi dữ liệu lớn.

    Tính tương thích: Tất cả các thiết bị USB đều có thể thay nóng, nghĩa là bạn có thể cắm một bộ phận phần cứng vào PC, hoặc rút nó ra khỏi PC trong khi hệ thống đang chạy. Hệ điều hành sẽ tự động nhận biết và lập cấu hình cho các thiết bị USB mới.

    Hỗ trợ đối với các phần cứng cũ: Trước đây nhiều thiết bị ngoại vi không có kết nối USB, nhưng hiện nay hầu như thiết bị vào/ra nào cũng có một phiên bản USB. Ngay các thiết bị cũ không có USB cũng có thể dùng một bộ adapter để biến các thiết bị song song, nối  tiếp, và thiết bị khác thành USB. Belkin và SIIG là hai hãng chuyên sản xuất các bộ adapter như vậy.

    Một cổng, nhiều thiết bị: Nhờ sử dụng bộ điều khiển USB, theo lý thuyết, một cổng USB có thể hỗ trợ cho 127 thiết bị khác nhau. Tuy nhiên trong thực tế, không mấy khi bạn sử dụng quá mười thiết bị ngoại vi cùng một lúc. Tất cả các thiết bị nối với bộ điều khiển USB 1.1 phải chia sẻ băng thông 12 Mbps của nó. Nếu cần chạy nhiều thiết bị tiêu tốn hơn 12 Mbps, bạn có thể dùng một card adapter PCI để bổ sung thêm bộ điều khiển USB vào PC. Có loại card adapter PCI chuẩn USB 1.1 (39 USD) và chuẩn USB 2.0 (59 USD).

    Dễ kết nối: Nếu đã có lúc bạn muốn kết nối theo chuỗi hai thiết bị với nhau – một máy in và một ổ đĩa Zip chẳng hạn – thì bạn đã biết cơn ác mộng đó như thế nào. USB cho phép bất kỳ thiết bị nào cũng có thể nối với thiết bị USB khác có hub lắp đặt sẵn. Nhờ vậy,  bạn không phải chui xuống dưới gầm bàn mò tới tận mặt sau PC để kết nối thiết bị ngoại vi.
    Một số bàn phím và màn hình có lắp sẵn hub kết nối với một hay hai cổng USB. Nếu chưa có sẵn như vậy, bạn nên cân nhắc để mua hub USB đặt  trên bàn. Loại hub dành riêng này thường có hai, bốn, hoặc nhiều cổng USB. Hub USB 2.0 bốn cổng có giá khoảng 22 USD (hình 1). Nếu hub của bạn nối nhiều thiết bị USB vào PC, bạn phải bảo đảm đủ điện để chạy tất cả chúng. Máy in cũng như nhiều thiết bị tương tự khác có riêng dây nguồn điện của mình, nhưng chuột, bàn phím, modem, và một số thiết bị khác thì lấy điện từ kết nối USB. Nếu các thiết bị này yêu cầu nhiều điện hơn khả năng cung cấp của cổng USB, toàn bộ bus có thể bị đóng. Khi xảy ra điều này, Windows sẽ hiển thị biểu tượng cảnh báo bên cạnh mục Universal Serial Bus Controller trong Device Manager. Rất may, bạn có thể tránh những trục trặc về điện bằng cách dùng đúng loại hub USB.
    Hub USB được cấp điện từ bus sẽ lấy điện từ đầu cắm USB đang gắn vào máy và đưa ra tối đa 100 mA cho mỗi cổng. Loại hub tự cấp điện sẽ lấy điện của riêng mình, còn trong trường hợp hub lắp sẵn trong PC sẽ lấy điện từ PC. Chúng cung cấp đến 500 mA cho mỗi cổng. Bàn phím, chuột, cũng như các thiết bị USB công suất nhỏ khác chỉ dùng từ 25 đến 40 mA và chạy tốt với cổng 100 mA của loại hub được cấp điện từ bus. Các thiết bị yêu cầu điện nhiều hơn đòi hỏi phải có hub tự cấp điện.
    Nếu mua hub tự cấp điện, bạn phải tính toán để cung cấp đủ 500 mA cho từng cổng – có một số hub không đủ khả năng này. Để kiểm tra, bạn chia trị số tổng ampe danh định của hub (tìm trong tài liệu kỹ thuật của nó, hoặc ghi trên bộ nguồn) cho số cổng. Ví dụ, một hub bốn cổng sẽ phải cung cấp ít nhất 500 mA cho mỗi cổng, hoặc 2 ampe tổng cộng.

    Nếu PC của bạn cài với Windows 98 hoặc mới hơn, thì hầu như chắc chắn có các cổng USB hoạt động. Tại mặt sau PC, bạn sẽ thấy hai cửa sổ hẹp hình chữ nhật. Nếu hệ thống của bạn là loại cũ không có USB, thì một card adapter sẽ giúp bạn có được tính năng USB (việc dùng USB trên hệ thống đang chạy Windows 95 dễ bị trục trặc. Nếu phải dùng, bạn nên xem xét để nâng cấp hệ điều hành).
    Hiện nay nhiều thiết bị ngoại vi PC đã hỗ trợ chuẩn USB 2.0. Thiết bị USB 2.0 có thể chạy nhanh hơn gấp 40 lần so với thiết bị theo chuẩn USB 1.1. Tốc độ truyền dữ liệu nhanh nhất của USB 2.0 là 480 Mbps, nhanh hơn so với các cổng IEEE 1394 (FireWire) thường để chạy ổ đĩa cứng, camera số, và ổ đĩa CD-RW (hình 2).
    Các sản phẩm USB 2.0 đều có khả năng tương thích ngược, cho nên bạn có thể dùng các thiết bị USB cũ trong máy PC được trang bị USB 2.0. Vậy có điều gì khó khăn sẽ xảy ra? Các sản phẩm USB 2.0 có giá hơi đắt hơn. Đồng thời hiện nay việc chọn lựa thiết bị USB 2.0 cũng bị hạn chế, và yêu cầu phải có PC đã được trang bị USB 2.0 mới có thể chạy được chúng.
    Bạn chú ý tìm các bo mạch chủ và hệ thống được chế tạo theo chuẩn USB 2.0, chúng sẽ có mặt trên thị trường vào khoảng mùa xuân này. Bạn có thể bổ sung chức năng USB 2.0 vào hệ thống của mình bằng cách dùng một trong các bộ adapter đã trình bày trên. Tuy nhiên trước khi mua một sản phẩm USB 2.0, bạn phải tìm hiểu để chắc chắn có sẵn driver USB cho hệ điều hành của bạn. Hiện tại, driver USB dùng cho Windows XP vẫn chưa có, còn driver dùng cho Windows 98 và Me không phải lúc nào cũng kèm theo các sản phẩm USB.

    Card AGP cũ trong khe AGP mới
    Tôi vừa có một máy PC Pentium III cũ thiếu card đồ họa. Tôi đã mở máy để bổ sung card AGP 2X lấy từ máy tính trước đây của tôi. Tuy nhiên khe cắm AGP trong PC P-III dài hơn nhiều so với khe cắm trong hệ thống cũ. Có thể bổ sung card đồ họa cũ của tôi vào khe AGP của máy tính mới hay không?
    Bạn có thể bổ sung được, nhưng trước khi cắm card AGP cũ vào bo mạch chủ mới, bạn phải bảo đảm card AGP và bo mạch chủ tương thích với nhau.
    Có ba loại khe cắm AGP khác nhau: khe AGP 1.0 1X/2X ban đầu, khe AGP 2.0 2X/4X, và khe AGP Pro. Phiên bản 1X/2X ngắn nhất, và có thể phân biệt với phiên bản 4X bởi một gờ ngăn cách nhỏ chia khe cắm thành hai phần. Khe 4X cũng có thêm một số chân ở một đầu.
    Theo bạn mô tả, có lẽ PC của bạn có khe cắm loại AGP Pro. Khe loại này có một phần kéo dài bổ sung thêm vào đầu cuối của khe 4X mà không có các chân thêm. Tuy khe cắm AGP Pro được thiết kế để dùng cho loại card đồ họa cao cấp giá trên 1000 USD, chúng cũng thường được tìm thấy trên các bo mạch chủ trong PC thông thường.
    Vì khe AGP Pro có khả năng tương thích ngược, nên các loại card AGP 1X/2X hoặc 2X/4X đều làm việc được với khe này. Nhưng phải cẩn thận khi cắm card 1X/2X để tránh cắm nhầm nó vào đoạn kéo dài của AGP Pro. Thông thường đoạn nối dài này bao giờ cũng có một nắp che để đề phòng cắm nhầm, nhưng có thể nắp che đó đã bị rơi mất.
    Đồng thời bạn cũng phải bảo đảm card đồ họa và bo mạch chủ có cùng điện áp làm việc. Chuẩn kỹ thuật AGP 1.0 hoạt động ở 3,3V, còn AGP 2.0 hoạt động ở 1,5V. Nếu card đồ họa cũ của bạn hoạt động ở 3,3V, bạn phải có bo mạch chủ hỗ trợ AGP 3,3V. Ngược lại, card chạy ở 1,5V đòi hỏi khe AGP tương ứng.
    Rất may, nhiều loại board mạch chính được trang bị khe AGP “đa năng” hỗ trợ cả hai mức điện áp, và nhiều loại card đồ họa mới nhất cũng hỗ trợ cả hai mức điện áp này. Tuy nhiên không phải tất cả đều như vậy. Một số bo mạch chủ đang lưu hành chỉ chạy ở 1,5V và không hỗ trợ card 3,3V cũ. Bạn phải hỏi nơi cung cấp bo mạch chủ và card đồ họa để xác định chính xác những yêu cầu của các thiết bị phần cứng.

    Bùi Xuân Toại
    PC World Mỹ 3/2002

    Sử dụng cache một cách khôn ngoan
    Khi có đoạn dữ liệu thường được truy cập, PC lưu giữ đoạn thông tin này trong bộ nhớ nhanh, gọi là cache, vì có thể truy cập dữ liệu ở đó nhanh hơn ở ổ đĩa cứng. Việc lưu giữ đúng dung lượng dữ liệu trong cache sẽ tăng tốc độ hoạt động của PC. Cacheman của Outer Technologies giá 10 USD là một tiện ích rất tốt, thuộc phần mềm shareware, cho phép bạn theo dõi dễ dàng việc sử dụng bộ nhớ và kiểm soát cài đặt cache. Bạn có thể đến find.pcworld.com/17641 để tải xuống tiện ích này.

    ID: A0203_85