• Thứ Năm, 08/01/2004 09:09 (GMT+7)

    Những siêu bí mật của Windows

    Bạn có biết ẩn dưới vẻ ngoài hiền lành của Windows là một hệ điều hành rất mạnh mẽ. Nếu giải phóng được sức mạnh tiềm tàng của Windows, bạn sẽ làm việc hiệu quả hơn rất nhiều dù đang dùng XP hay những phiên bản trước. Nhiều tùy chọn cấu hình Windows cho phép bạn vượt qua hạn chế của giao diện thông thường và cải biến hệ điều hành theo phong cách làm việc của mình. Những bí quyết sau sẽ giúp bạn thay đổi Windows tùy thích, cải thiện tính năng quản lý file và nâng cao hiệu suất hệ thống.

     

    Năng lực quản lý file

    Bạn chẳng cần phải có nhãn quan thấu thị của tia X mới có thể nhìn vào bên trong một file của Windows dù không cần mở file. XP còn có thêm nhiều công cụ và kỹ thuật giúp bạn nhận diện file và xác định nội dung của chúng. Bạn vẫn phải mất thời gian để sắp xếp file, nhưng nếu biết mọi bí quyết của Windows, công việc này sẽ đỡ vất vả và nhàm chán.

     

    Xem chi tiết.

    Nếu xem Details (chi tiết) trong cửa sổ Explorer hay cửa sổ folder (chọn View.Details), có khả năng là bạn không có được tất cả thông tin. Hiện nay, nhiều dạng file chứa nhiều dữ liệu khác ngoài các thông tin mặc định như Name (tên), Size (kích cỡ), Type (loại file) và Date Modified (ngày chỉnh sửa) đã có trong những phiên bản trước của Windows. Chẳng hạn, các file nhạc MP3 có thể bao gồm tên của album, nghệ sĩ, độ dài bản nhạc, v.v... Các file Word, Excel và Microsoft Office cũng chứa các thông tin như tiêu đề, tác giả và chủ đề.
    Bạn có thể xem hầu hết thông tin này trong cửa sổ Explorer và cửa sổ folder mà không phải mở các file hoặc xem hộp thoại Properties của chúng. Muốn xem mọi chi tiết, chọn View.Choose Details (trong Windows XP) hay View.Choose Columns (trong Windows Me và 2000). Đánh dấu chọn các mục thích hợp cho các file đang lưu trong folder hiện hành rồi nhấn OK. Muốn tùy biến nhanh tại chỗ, nhấn phím phải vào bất cứ tiêu đề cột nào trên danh sách các file rồi chọn loại dữ kiện muốn xem hoặc “giấu” đi (hình 1). Không phải mọi loại dữ kiện đều xuất hiện trong trình đơn nội dung này, nhưng nếu không thấy loại dữ kiện muốn tìm, hãy chọn More... ở dưới cùng trình đơn để mở hộp thoại Choose Details.

    Thủ thuật:
    Muốn tùy biến thông tin trong Explorer đối với tài liệu Word hay Excel, nhấn chuột phải lên file đó trong Explorer rồi chọn Properties (hay <Alt>-nhấn  đúp vào biểu tượng file). Nhấn thẻ Summary rồi đưa vào hoặc điều chỉnh thông tin liệt kê ở đó. Bạn có thể dùng thẻ Customs để đưa vào nhiều thông tin hơn nữa, nhưng không phải mọi loại thông tin đều có thể xem trong View của Explorer.

     

    Tổ chức các cột thông tin.

    Sau khi đã đưa mọi loại dữ kiện vào kiểu hiển thị Details của cửa sổ folder, bạn có thể phải cuộn màn hình tới lui mới xem được hết tất cả các tiêu đề. Hãy làm theo các bước sau để dễ dàng kiểm soát các cột thông tin.

    Kéo tiêu đề cột  sang trái hay phải để sắp xếp thứ tự các cột.

    Kéo lề phải  của tiêu đề cột sang trái hay phải để thay đổi kích cỡ.

    Nhấn đúp lề phải của tiêu đề cột để đổi kích thước cột bằng chiều dài của dữ kiện dài nhất trong cột đó. Đặt con trỏ chọn khung văn bản (document pane), giữ <Ctrl> đồng thời nhấn <NumPad Plus> (phím dấu cộng ở dãy phím số) để đổi kích thước tất cả các cột cùng một lúc.

    Muốn áp dụng các thủ thuật này, bạn có thể phải “giấu” đi một số dữ kiện. Trong Windows 9x, bạn giấu các dữ kiện bằng cách kéo rìa bên phải của tiêu đề cột sang bên trái cho đến khi cột đó biến mất. Kéo về bên phải hoặc nhấn <Ctrl>-<NumPad Plus> để khôi phục lại cột đã bị giấu.

     

    Xem kiểu Tile (xếp chồng).

    Nếu bạn từng thích kiểu hiển thị Large Icons (biểu tượng lớn) trong các phiên bản trước của Windows Explorer, chắc chắn bạn sẽ khoái Tiles, kiểu hiển thị biểu tượng “khổng lồ” trong Windows XP. Muốn thấy các biểu tượng, chọn View.Tiles (Lưu ý rằng trong Explorer của Windows XP, kiểu hiển thị Large Icons đã được đổi tên thành “Icons”).

    Tiles là nỗ lực để đơn giản hóa XP, nhưng bù lại, chất lượng không thể không bị ảnh hưởng. Chẳng hạn, phía bên trái mỗi “viên ngói” là tóm tắt thông tin về file đó nhưng chỉ đặc thù cho loại file đó mà thôi. Một số thông tin này không hiển thị mặc định trong kiểu Details. Kiểu hiển thị Tiles thích hợp nhất nếu folder của bạn chỉ chứa một vài file hoặc nếu bạn muốn cho mỗi file một biểu tượng riêng để dễ phân biệt. Kiểu này đặc biệt hay đối với các folder chứa các file biểu tượng (.ico) và con trỏ (.cur) (hình 2).

     

    Bố trí các hình thu nhỏ thành hàng.

    Đối với những folder chỉ chứa một số ít file đồ họa, Windows XP có kiểu hiển thị Filmstrip; mặc dù có chữ “Film” nhưng kiểu này chẳng có liên quan gì đến các file video. Chọn View.Filmstrip để xem trước file đã chọn ở phần trên của khung Explorer bên phải, cùng với các thumbnail của các file khác trong folder đó chạy thành một dải dọc phần dưới của khung bên phải.

    Bên dưới hình ảnh đang được xem trước, ta có các nút “xem hình trước” (forward) và “xem hình sau” (backward), và hai nút dùng để xoay nghiêng hình qua phải hoặc trái. Cẩn thận: Ngay khi bạn xoay xong, file ảnh đó sẽ thực sự được lưu trong tình trạng xoay (hình 3). Điều này ít quan trọng nếu đó là dạng file ảnh không nén như .bmp (bitmap) hay dạng file ảnh nén không mất thông tin như .gif. Nhưng nếu là file .jpg hay dạng file ảnh nén bị mất thông tin thì mỗi lần xoay sẽ làm giảm chất lượng ảnh.Nếu không nhìn thấy tùy chọn Filmstrip trong trình đơn View, hãy chọn View.Customize This Folder, nhấn  thẻ Customize, chọn Photo Album trong danh sách ở phía trên rồi nhấn OK.

     

    Kiểu hiển thị Thumbnail mới.

    Kiểu hiển thị Thumbnail trong XP có một phát triển mới. Nếu một folder chứa những file ảnh được lưu bằng định dạng web thông thường như .gif, .png hay .jpg, XP sẽ tạo một biểu tượng cho folder, biểu tượng này hiển thị tối đa bốn hình ảnh mà folder đó chứa, đồng thời cho bạn xem qua nội dung của folder đó. Muốn xem một ảnh duy nhất, nhấn chuột phải vào biểu tượng folder, chọn Properties rồi nhấn  thẻ Customize. Hoặc mở folder đó, nhấn chuột phải vào vùng trống trên cửa sổ, chọn Customize This Folder (bạn cũng có thể chọn Customize This Folder trên trình đơn View). Nhấn  thẻ Customize, rồi trong “Folder pictures” chọn Choose Picture. Chọn ảnh mà bạn muốn xem trong phần thumbnail (xem thủ thuật dưới đây) rồi nhấn Open. Nếu ảnh hiển thị vừa ý bạn, nhấn OK. Nếu không, nhấn Choose Picture lần nữa để chọn ảnh khác, hoặc chọn Restore Default để xóa ảnh đó khỏi thumbnail của folder.

     

    Thủ thuật:

    Bạn không cần phải cuộn lên xuống suốt danh sách file để tìm được file ảnh muốn xem trong thumbnail. Thay vào đó, hãy thiết lập hộp thoại Browse (xuất hiện khi bạn chọn Choose Picture) để hiển thị thumbnail. Nhấn vào biểu tượng View ở góc xa bên phải của trình đơn thả “Look in” rồi chọn Thumbnails. Nếu chật chỗ quá, hãy kéo bất cứ mép nào của hộp thoại để làm cho nó lớn hơn. Đáng tiếc, Windows lại không ghi nhớ các thiết lập này cho lần sau.

     

    Sắp xếp thứ tự.

    Khi chọn View.Details trong Explorer, bạn có thể sắp xếp thông tin hiển thị bằng cách nhấn vào tiêu đề cột (Name, Size, Type hay tương tự) để liệt kê các file theo dữ kiện đó. Nhấn tiêu đề cột lần nữa để trả lại trật tự cũ. Windows Me và 2000 có thêm một mũi tên bé xíu ở cột mà bạn đã chọn làm tiêu chí xếp thứ tự: Mũi tên chỉ lên biểu thị thứ tự từ dưới lên; chỉ xuống biểu thị thứ tự từ trên xuống. Windows XP lại còn hay hơn, nó tô sáng tiêu đề cột hay toàn bộ cột được chọn, nên nhìn vào là bạn biết ngay các file đang được sắp xếp theo tiêu chí nào.

     

    Sắp xếp folder.

    Muốn xếp thứ tự biểu tượng file và folder trong các kiểu hiển thị phím khác của Explorer ngoài Details, nhấn phím phải bên trong folder rồi chọn Arrange Icon by - hoặc chọn View.Arrange Icons by - rồi chọn một tiêu chí sắp xếp. Tuy nhiên muốn biết cách xếp thứ tự hiện hành thì bạn phải tự suy luận. Trong Windows XP, các tiêu chí sắp xếp khả dĩ được liệt kê trong trình đơn “Arrange Icons by” thay đổi tùy theo thiết lập trong hộp thoại Choose Details.

     

    Tự sắp xếp bằng tay.

    Muốn sắp xếp file trong một folder bằng tay, chọn bất cứ kiểu hiển thị nào ngoại trừ List hay Details, sau đó kéo và thả các file (hay cả nhóm file, bằng cách nhấn <Ctrl> đồng thời nhấn từng file) để sắp xếp chúng theo cách bạn muốn. Muốn giữ các file cho ngay hàng thẳng lối, nhấn trình đơn View hoặc nhấn đúp trong folder rồi chọn Arrange Icons by.Auto Arrange (với điều kiện bạn chưa đánh dấu chọn nó).

     Hiển thị theo nhóm. Có nhiều cách mới để xem nội dung folder trong Windows XP, cách hữu ích nhất có thể là tùy chọn “Show in Groups” (hiển thị theo nhóm) trên trình đơn con “Arrange Icons by”. Chọn View.Arrange Icons by, hay nhấn đúp trong folder rồi chọn Arrange Icons by.Show in Groups. Windows sẽ sắp các biểu tượng theo nhóm lôgic dựa trên tiêu chí xếp thứ tự bạn đã chọn. Chẳng hạn, nếu các file được xếp theo tên, các nhóm sẽ dựa theo thứ tự chữ cái. Nếu xếp theo ngày, các nhóm sẽ dựa theo những tên như “Yesterday” (hôm qua), “Last week” (tuần trước), “Last month” (tháng trước) và “Earlier This Year” (đầu năm nay). Sắp theo kích thước sẽ cho những nhóm tên là “Tiny” (“nhỏ”), “Medium” (vừa), “Large” (lớn), v.v... Đây chẳng phải là cách tân gì ghê gớm, nhưng nếu bạn có một số file thật lớn thì chia chúng ra thành từng nhóm theo những cách này quản lý sẽ đơn giản hơn. Nếu bạn không thích thì chỉ việc chọn lệnh này lần nữa để cho nó “nghỉ”.

     

    Nén trong tích tắc.
    Nén các file bitmap và những file lớn khác trước khi gửi kèm e-mail hoặc lưu là tính năng mới rất được hoan nghênh của Windows Me và XP. Muốn nén file hay folder, nhấn phím phải trong folder hoặc trên desktop rồi chọn New.Compressed (zipped) Folder. Kéo các file vào folder này để nén chúng vào file .zip. Nếu hầu hết các file đều nằm trong cùng một folder, chỉ cần chọn các file hay folder con, nhấn phím phải vào những cái đã chọn rồi chọn Send To.Compressed (Zipped) Folder. Windows sẽ tạo một folder nén mới mang tên file đầu tiên, trong folder này có tất cả các file và/hoặc folder con đã chọn. Muốn thêm file mới vào hoặc xóa bớt file khỏi folder nén, bạn chỉ cần kéo và thả như bất kỳ folder nào khác. Hiển nhiên, bạn có thể đổi tên folder nén bằng cách tô sáng, nhấn lần nữa (chậm thôi, kẻo Windows lại mở nó ra) rồi nhập tên mới, hoặc nhấn phải rồi chọn Rename.

    Trong Windows Me, có thể bạn cần phải cài đặt tùy chọn nén từ đĩa CD Windows Me. Nhấn đúp Add/Remove Programs, nhấn thẻ Windows Setup, chọn System Tools rồi nhấn Details. Đánh dấu chọn Compressed Folders, nhấn OK vào những ô cần thiết rồi cứ việc làm theo các hộp thoại hướng dẫn.

     

    Giải nén chớp nhoáng.
    Bạn có thể giải nén file bằng cách kéo chúng ra khỏi folder nén rồi thả vào nơi nào bạn muốn. Nhưng nếu cần giải nén tất cả các file nén từ một folder nén trong Windows XP, chỉ cần nhấn chuột phải rồi kéo folder đó tới chỗ bạn muốn và chọn Extract Here.

    Muốn đưa các file giải nén vào một folder mới, bạn nhấn phím phải và kéo các file như đã nói trên (chỉ với XP), hoặc nhấn  phím phải và kéo folder nén đến folder mới rồi chọn Extract để kích hoạt Extract Wizard (trong Me) hay Extraction Wizard (trong XP). Dùng trình Wizard thì nhanh hơn là nhấn phím phải và kéo. Chỉ cần nhấn <Enter> một lần (trong Me) hoặc hai lần (trong XP), chờ cho giải nén xong rồi nhấn <Enter> lần nữa.

    ID: A0204_66