• Thứ Ba, 23/03/2004 17:01 (GMT+7)

    Sử dụng phần mềm Hán Nôm

    Lượt xem 11117
    Đánh giá

    Trong TGVT - PCW A tháng 6/2003 (trang 81) chúng tôi đã có dịp giới thiệu tổng quan về phần mềm chữ Hán và chữ Nôm. Trong bài viết này mời các bạn cùng tìm hiểu về các công cụ của phần mềm Hán Nôm Huế (Han Nom 2002).

    Giao diện chính
    Bản chất cũng như hình thức của phần mềm chính là một bộ trình duyệt (browser). Cơ chế hiển thị của các tự điển trong phần mềm cũng là cơ chế browser, đây là điểm khác biệt lớn với các phần mềm từ điển hiện có như EVA300... Bạn có thể dùng ngay chính màn hình này để duyệt web hay xem các tập tin trên đĩa (xem hình 1).

    Các chức năng chính
    1- Tra nghĩa chữ Hán, Nôm
    Có nhiều cách tra:
    Tra theo mã nhập: Với chữ Hán, bạn có thể có thể tra theo mã Pinyin (tiếng Quan thoại), mã telex phiên âm Hán Việt hay mã Thương Hiệt giản (Simpe Cangjie, là kiểu gõ theo tự hình chữ). Với chữ Nôm, bạn có thể tra theo 2 cách là gõ telex theo âm quốc ngữ hay gõ mã Thương Hiệt giản chữ Nôm. Các chữ đồng mã sẽ hiển thị trong một khung nhỏ có đánh số để người dùng chọn từng chữ bằng cách nhấn con số tương ứng trên bàn phím. Tuỳ chế độ chọn Hán hay Nôm (nút chọn trên thanh công cụ) mà nghĩa Hán hay nghĩa Nôm của chữ sẽ hiển thị trong cửa sổ browser bên dưới.



    Hình 1: Giao diện dạng browser của phần mềm(a: ô nhập mã, b: ô hiển thị chữ đồng mã để chọn, c: cửa sổ phiên âm, d: cửa sổ Browser)

    Tra chữ trong ứng dụng khác: Nếu người dùng có sẵn văn bản dạng *.doc mở trong MS Word, chỉ việc tô đen chữ rồi nhấn vào biểu tượng kính lúp ở khay hệ thống, chương trình mở một cửa sổ Quick View nhỏ hiển thị nghĩa chữ. Cái hay của chương trình là có khả năng tự động nhận diện mã phồn thể BIG5, mã giản thể BG hay mã Unicode trong văn bản và hiển thị đúng chữ cần tra.

    Tra theo bộ thủ (dàn trang theo bộ thủ): Toàn bộ các chữ Hán trong bộ font BIG5 được dàn trang theo từng bộ thủ, bạn chỉ việc nhấn các liên kết lần tìm theo số nét bộ thủ tới từng bộ rồi tìm tới khu vực số nét cần tra và nhấn vào con chữ cần tra. Các chữ giản thể mã GB và chữ Nôm cũng có thể tra theo bộ nhưng phiên bản đemo chưa cung cấp khả năng này...

    Chú ý: phần tra chữ Hán đặt cơ sở trên Tự Điển Hán Việt Thiều Chửu (1942) có bổ sung, thêm vào tất cả các chữ trong bộ mã phồn thể BIG5, giản thể GB và cung cấp nhiều dữ liệu của từng chữ; phần tra chữ Nôm lấy cơ sở là cuốn Bảng tra chữ Nôm của UBKHXH (1976) (xem hình 2).

    2- Phiên âm chữ Hán



    Hình 2: Giải nghĩa chữ'quy', lưu ý là ở đây có hiển thị cả chữ giản thể và có thể tra chữ trong cửa sổ browser qua cửa sổ popup'VNH quick view'

    Phần mềm có một chức năng khá độc đáo là hỗ trợ phiên âm Hán Việt cho chữ Hán, nhận diện được cả văn bản mã giản thể lẫn phồn thể và mã unicode. Tiện ích này còn khá thô sơ, với các chữ có nhiều âm đọc, chương trình chỉ chọn âm đọc 'có vẻ' thường dùng nhất nên đôi khi phiên âm sai. Cách dùng đơn giản là tô đen văn bản rồi nhấn chuột phải vào biểu tượng kính lúp ở khay hệ thống (xem hình 3).

    3- Nhập chữ Hán, Nôm
    Thâu nhập pháp (IME) là chức năng quan trọng giúp phần mềm có tính độc lập cao, không phụ thuộc vào các phần mềm tiếng Hoa hay tiếng Việt khác (xem hình 4).

    Chọn thâu nhập pháp: Nhấn vào biểu tượng hình thái cực để mở menu popup và chọn thâu nhập pháp, số lượng các thâu nhập pháp cũng giống như trong tác vụ tra chữ.

    Nhập mã: Để điểm nháy tại văn bản cần nhập mã, các gõ phím của người dùng sẽ được bắt giữ (hook) và hiển thị thành mã nhập trong ô nhập mã. Các chữ đồng âm (đồng mã) sẽ hiển thị trong ô chọn chữ. Nhấn nút mũi tên Down/Up để lật xuống/lên từng trang nếu có nhiều hơn 10 chữ đồng mã, hoặc nhấn chuột vào các nút '<' / '>' để lật trang.



    Hình 3: Minh họa cửa sổ popup hiển thị phiên âm bài Tam tự kinh

    Xem nghĩa chữ trước khi nhập: nhấn chuột vào dãy nút đánh số 1,2...9,0 để xem nghĩa chữ tương ứng, giải nghĩa Hán hay Nôm sẽ hiển thị trong cửa sổ popup nhỏ như trong tác vụ tra nghĩa chữ ở giao diện chính. Đây là chức năng đặc biệt khiến thâu nhập pháp của Hán Nôm 2002 khác hẳn với các IME của các bộ chữ Hán Song Kiều, Windows tiếng Hoa... chỉ làm mỗi nhiệm vụ bộ gõ mà không gắn liền với tự điển tra cứu.

    Nhập chữ Hán, Nôm vào văn bản: nhấn các phím số ở dãy phím số phía trên các phím chữ (không dùng các phím số ở Num pad bên tay phải) để chọn chữ tương ứng trên thanh thâu nhập pháp, nó sẽ được chèn vào văn bản, nhớ kiểm tra điểm chèn (dấu nháy) đã nằm trên văn bản chưa.

    Nhập chữ Việt vào văn bản: Chữ Việt chính là mã nhập đang hiển thị trong ô nhập mã cũng có thể đánh thẳng vào văn bản bằng cách nhấn thanh Space. Mã của tiếng Việt nhập vào văn bản có thể chọn trong menu popup, phần mềm hiện chỉ hỗ trợ 4 mã là Unicode dựng sẵn, VNI, TCVN3 và VietWareX

    Khi cực tiểu thanh thâu nhập pháp này trả bàn phím về tiếng Anh, khi đó bạn mới có thể đánh tiếng Việt bằng ViệtKey hay Unikey, hoặc đánh chữ Hán bằng Song Kiều... (nếu có dùng đồng thời), tuy nhiên để tránh xung đột bàn phím, chắc chắn nhất là 'unload' cửa sổ của thanh thâu nhập pháp (nhấn nút 'X' ở góc trên bên phải cửa sổ).

    Các tiện ích hỗ trợ
    Biên tập lại thâu nhập pháp. Chỉnh sửa lại các thâu nhập pháp theo ý người dùng, ví dụ đưa vào một chữ mới hay định nghĩa tốc ký cho một chữ thường dùng.

    Đổi mã văn bản ra mã Unicode. Tiện ích này chỉ đổi văn bản dạng HTML, hiển thị luôn cả văn bản đã đổi mã để có thể sửa lại, nhưng còn chưa hoàn chỉnh lắm.

    Sửa phiên âm chữ Hán. Do các chữ nhiều âm được chương trình phiên âm chọn trước một âm cho là thường dùng nhất, nên muốn có các âm khác chương trình phải có khâu hiệu chỉnh phiên âm, dựa trên một tự điển dạng văn bản '*.TXT' mà người dùng có thể tự tu sửa theo ý mình.

    Bản đồ font (Unicode Character Map). Dùng để xem mã font và copy các ký tự đặc biệt không có sẵn trong thâu nhập pháp. Tiện ích này tương tự Character Map của Windows, sở dĩ cần có là vì Character Map của Win98 chưa có khả năng hiển thị chữ Unicode, với Win2000/XP thì không cần tiện ích này.

    Trang văn tuyển (Sách điện tử)



    Hình 4: Công cụ Việt Hán Nôm thâu nhập pháp

    Trong chương trình có một bộ văn tuyển các tác phẩm kinh điển của Việt Nam và Trung Quốc dưới dạng sách điện tử, nhằm giúp người dùng 'thích mà đọc, vui mà học', vừa học chữ vừa học văn phạm, vừa thưởng thức văn chương...

    Dự kiến phần mềm sẽ phát triển thêm, chẳng hạn từ điển tra ngược Việt-Hán, và có thể thêm các tự điển khác như Hoa-Anh.ÿ

    Phan Anh Dũng
    fanzung@pmail.vnn.vn

    ID: A0403_100
    Ý kiến của bạn? Ý kiến của bạn?
    Tin ngày :

Thuật ngữ