• Thứ Hai, 19/07/2004 02:49 (GMT+7)

    Tùy biến Windows theo ý bạn

    Bạn có muốn chạy ngay một ứng dụng nào đó mỗi khi Windows khởi động? Quá dễ! Bạn chỉ cần kéo tập tin .exe của nó, hoặc shortcut ứng với tập tin đó, đến folder Startup và chọn Create Shorcut(s) Here. Về sau, mỗi khi khởi chạy Windows, chương trình này sẽ tự động chạy. Nhưng còn để quét virus, sao lưu dữ liệu, defrag ổ cứng và làm những công việc bảo dưỡng khác thì sao? Bạn không muốn phải dài cổ chờ cho những tác vụ đó hoàn thành mỗi khi khởi động máy.

    Tính năng Scheduled Tasks trong Windows có thể thực hiện các tác vụ này khi bạn không có mặt bên máy tính. Nếu hằng ngày bạn thích tắt PC để tiết kiệm điện, hãy báo cho Windows thực hiện các công việc trước khi tắt máy. Hoặc tốt hơn, bạn nên tạo một folder shutdown với nội dung có thể thay đổi tùy thích, Windows sẽ chạy các chương trình trong folder này khi tắt hệ thống.

    Thao tác này cho phép bạn can thiệp lên các ứng dụng sẽ tự động chạy trong quá trình khởi động do tự cài vào Registry. Trước hết chúng ta hãy xem xét cách bổ sung một folder Shutdown vào Windows mà không phải mua thêm bất kỳ phần mềm nào. Sau đó chúng ta sẽ xem xét cách tạo tập tin Registry có khả năng loại bỏ các mục không cần thiết mỗi khi tắt hệ thống. Ta hãy thử tạo tập tin batch cho thủ thuật này.

    Trước hết, hãy tạo cho mình một folder Shutdown. Cần chú ý, việc cho chạy các chương trình từ một folder lúc tắt hệ thống chỉ hoạt động được với Windows 2000 và XP, người sử dụng Windows 9x và Me có thể bỏ qua bước này và làm theo các hướng dẫn dưới đây để chạy các chương trình khi tắt hệ thống. Để duy trì folder Shutdown tồn tại song song cùng với folder Startup, bạn nhấn phải nút Start và nhấn Open. Nhấn đúp Programs rồi chọn File.New.Folder. Gõ Shutdown và ấn <Enter> để đặt tên cho folder đó. Ấn <Enter> lại lần nữa để mở folder và đưa vào các shortcut dẫn đến các chương trình mà bạn muốn chạy lúc đóng máy: Dùng nút phải chuột để kéo một ứng dụng từ menu hoặc cửa sổ folder bất kỳ đến folder Shutdown và chọn Create Shortcut(s) Here (trong XP)  hoặc Copy Here (trong 2000).

    Những chương trình này sẽ khởi chạy đúng vào trước lúc máy tính tắt điện, cho nên chỉ bổ sung các tiện ích và các tập tin batch nào có khả năng tự động đóng hoặc dừng công việc của chúng khi chúng kết thúc (xem hình 1). Để thực hiện việc này đối với các tiện ích bảo dưỡng, có thể bạn phải thiết lập một số dòng lệnh chuyển đổi đặc biệt; bạn đến find.pcworld.com/41270 để biết chi tiết. Và đến find.pcworld.com/41273 để tham khảo những thủ thuật thực hiện dọn dẹp đĩa tự động. Bạn cũng có thể bổ sung một tập tin batch để thực hiện sao lưu kết quả công việc của mình hoặc một shortcut để thực hiện quét virus. Bạn tra cứu phần mềm chống virus của mình để biết các dòng lệnh tùy chọn cần thiết.

    Tên của các shortcut trong folder Shutdown không được chứa bất kỳ khoảng trắng nào. Nếu bắt gặp một tên shortcut có khoảng trắng, bạn chọn nó, ấn <F2>, gõ một tên không có dấu cách và ấn <Enter>. Nếu cần, lặp lại động tác này đối với tất cả các shortcut có tên sai quy cách.

    Ngưng bảo dưỡng

     

    Hình 1: Tiết kiệm thời gian khởi chạy bằng cách tạo một folder shutdown để chạy các chương trình đã chọn bất kỳ khi nào bạn thoát Windows

    Đến đây, bạn tạo một tập tin batch để khởi chạy các ứng dụng và đóng máy tính. Chọn Start.Programs (All Programs trong XP). Accessories. Notepad. Ba dòng lệnh đầu tiên của tập tin batch sẽ khởi chạy các ứng dụng trong folder Shutdown (chỉ áp dụng với Windows 2000/XP). Trên dòng đầu tiên, bạn gõ dir /b và tiếp theo là đường dẫn đến folder Shutdown (đặt trong các dấu nháy kép nếu có chứa khoảng trắng hoặc tên folder dài). Trên cùng dòng đó, bạn gõ tiếp một bước cách và dấu lớn hơn (>) rồi tiếp theo là đường dẫn đến folder sẽ chứa tập tin batch, và cuối cùng là tên tập tin batch dùng để liệt kê các ứng dụng khi tắt hệ thống. Muốn tìm đường dẫn tập tin này, bạn chỉ cần mở folder trong Explorer và nhìn vào vùng Address. (Nếu không thấy nó ở đó, bạn nhấn Tools.Folder Options.Views.Display the full path in the address bar). Khóa chuyển đổi /b trong lệnh này làm cho nó chỉ liệt kê các tên tập tin, không có những thông tin phụ. Ví dụ, dòng thứ nhất đại khái có dạng: dir/b 'C:\Documents and Settings\Scott\Start Menu\Programs\Shutdown' > 'c:\batch\run_it.bat' (dĩ nhiên, đường dẫn của bạn có thể khác).

    Trên dòng thứ hai, bạn gõ cd /d và nhập vào đường dẫn đến thư mục có chứa folder Shutdown một lần nữa. (Khóa chuyển đổi /d chỉ để bảo đảm sự nhắc nhở chỉ đến đúng ổ đĩa). Ví dụ, dòng thứ hai trong tập tin batch đại khái có dạng: cd/d 'C:\Documents and Settings\Scott\Start Menu\Programs\Shutdown' (dĩ nhiên, đường dẫn của bạn có thể khác).

    Dòng kế tiếp sẽ khởi chạy tập tin batch. Bạn gõ lệnh có dạng: call c:\batch\run_it.bat (ở đây đường dẫn của bạn cũng có thể khác).

    Trong mọi phiên bản Windows, bạn thêm một dòng cho từng tiện ích muốn khởi chạy mà không có shortcut tương ứng trong folder Shutdown. Trong Windows 9x và Me, đây là cách duy nhất để làm cho các chương trình khởi chạy ngay trước khi Windows đóng lại. Ví dụ, bạn có thể có một dòng C:\windows\scandskw.exe c: d: /n (dĩ nhiên, các tùy chọn ứng dụng và dòng lệnh của bạn có thể khác). Nếu muốn thêm các tiện ích Windows sẽ thoát ra khi xong việc, bạn bổ sung start /w vào đầu các dòng, đặc biệt là với các tác vụ thực hiện mất thời gian. Khóa chuyển đổi /w làm cho tập tin batch tạm ngưng cho đến khi ứng dụng ngừng hẳn trước khi chuyển sang dòng kế tiếp.


    Hình 2: Một tập tin batch đơn giản là chìa khóa để chạy các chương trình rồi sau đó đóng Windows với một bước duy nhất.

    Bạn bổ sung một dòng vào tập tin batch để đóng Windows. Bạn tham khảo phần 'Thoát và khởi động lại bằng một cú nhấn chuột' - TGVT A 1/2004 (tr.102) hay đến find.pcworld.com/41282 và cuộn đến 'One-Click Exits and Reboots' để biết chi tiết. Nếu muốn dùng Windows XP hoặc 2000 để khởi chạy các ứng dụng bằng cách đưa chúng vào folder Shutdown, bạn điều chỉnh tùy chọn '-t' (timeout) để trao cho các tác vụ đủ thời gian kết thúc công việc trước khi Windows đóng lại. Bạn gõ -t, tiếp theo là một bước cách, và sau đó nhập vào số giây đồng hồ mà bạn muốn quá trình đóng Windows phải chờ. Ví dụ, lệnh -t 9999 sẽ bắt Windows phải chờ gần 3 giờ trước khi đóng. Khi thực hiện xong mọi việc, cửa sổ Notepad của bạn sẽ có dạng như hình 2.

    Bây giờ bạn chọn File.Save, chuyển đến folder đang chứa các tập tin batch, và đặt cho tập tin của bạn một tên có đuôi mở rộng .bat - ví dụ, Shutdown.bat. Tiếp theo bạn mở folder đó trong Explorer và kéo biểu tượng ứng với tập tin bạn vừa lưu đến nút trình đơn Start. Nhấn nút Start, nhấn phải lệnh mới của bạn, và chọn Rename (nếu muốn đổi tên của nó) hoặc Properties (nếu muốn tùy biến hình dáng của nó thông qua nút Change Icon ở mục Program hay Shortcut). Về sau, nếu muốn thoát khỏi Windows và tự động chạy các ứng dụng shutdown của mình, bạn chỉ cần chọn biểu tượng này trên menu Start thay vì phải chọn lệnh thông thường.

    Ngưng các ứng dụng tự động khởi chạy

    Một ứng dụng tiện lợi đối với folder Shutdown là dọn sạch những thứ vớ vẩn ngoan cố ra khỏi Registry. Nhiều ứng dụng cố duy trì toàn bộ hoặc một số module của chúng chạy trong khay hệ thống (khu vực cạnh đồng hồ) ngay cả khi bạn không dùng đến. Hầu hết các khoản mục Startup này đã được đặt ở đây ngay từ khi bạn cài đặt chương trình lần đầu tiên. Nếu chỉ thỉnh thoảng mới dùng đến chúng, bạn có thể ngăn không cho chúng khởi chạy bằng cách dùng một công cụ miễn phí thích hợp như Startup Control Panel của Mike Lin chẳng hạn. Đến find.pcworld.com/41285 để tải về chương trình này.


    Hình 3: Sao lưu các phần Registry mà bạn sẽ chỉnh sửa
     

    Chẳng may, có một số ứng dụng (chẳng hạn như Quick Time for Windows) sẽ phục hồi các lệnh khởi chạy của chúng bất kỳ khi nào bạn nâng cấp, hoặc thậm chí chỉ cần chạy ứng dụng đó. Trước khi có thể loại bỏ chúng một cách tự động, bạn phải chỉnh sửa khoá Registry liên quan. Chọn Start.Run, gõ regedit, và ấn <Enter>. Chuyển đến folder (được gọi là 'khóa' trong ngôn ngữ Registry) có chứa lệnh khởi chạy ứng dụng đó, nơi thường chứa là HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run và HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows\Current Version\Run. Ví dụ module QuickTime Task sẽ dùng đường dẫn sau.

    Với khóa đã chọn được trong khung cây bên trái, bạn chọn Registry.Export hoặc File.Export (tùy phiên bản Windows đang dùng). Chuyển đến folder sao lưu của bạn, bảo đảm Selected branch đã được điểm sáng, đặt tên cho tập tin xuất ra, và nhấn Save (xem hình 3).

    Quay lại Registry, bạn chọn lệnh Export lần nữa, nhưng lần này xác định folder để lưu giữ phiên bản đã chỉnh sửa mà bạn có thể dùng để xóa các khoản mục Startup không cần thiết. Nếu định thực hiện sự hiệu chỉnh này thông qua tập tin batch (giống như tập tin đã được mô tả trong thủ thuật trước), bạn có thể lưu giữ phiên bản này trong cùng folder với các tập tin batch. Một lần nữa, bạn xác nhận Selected branch đã được điểm sáng, gõ tên vào, và nhấn Save.

    Mở Explorer và định vị biểu tượng ứng với tập tin xuất ra mà bạn vừa lưu. Nhấn phải biểu tượng đó và chọn Edit. Đừng thay đổi bất cứ điều gì với dòng trên cùng, dòng trống kế ngay dưới, hoặc dòng đầu đề kế tiếp chỉ đường dẫn Registry nằm trong cặp dấu ngoặc vuông. Bên dưới đầu đề đó sẽ có một hay nhiều ứng dụng được liệt kê trong các dấu nháy kép. Tìm dòng tương ứng với ứng dụng có lệnh khởi động bạn muốn loại bỏ. Trên dòng này, bạn để nguyên phần nằm trước dấu bằng (=), nhưng xóa hết mọi thứ sau dấu bằng. Gõ một dấu gạch ngang ngay sau dấu bằng đó. Ví dụ, nếu bạn muốn loại bỏ khoản mục QuickTime Task, dòng này sẽ trở thành 'QuickTime Task'=-. Lặp lại những bước như vậy đối với tất cả các ứng dụng mà bạn klhông muốn khởi chạy cùng với Windows.


     

    Hình 4: Dùng dấu gạch ngang để xóa khoản mục và ngăn không cho ứng dụng tự khởi chạy.

    Cuối cùng, xóa bỏ tất cả các dòng khác bên dưới đầu đề được bao trong ngoặc vuông. Khi thực hiện xong, bạn chỉ còn lại hai đầu đề ở trên cùng (cho biết phiên bản của Registry và đường dẫn  Registry bao trong ngoặc vuông) và một dòng cho mỗi ứng dụng có cách hành xử bạn muốn thay đổi (xem hình 4). Chọn File.Save để giữ lại tập tin .reg tùy biến của bạn.

    Nhấn đúp lên biểu tượng xuất Registry và làm theo các thông báo nhắc nhở để ngăn không cho các ứng dụng không cần thiết khởi chạy cùng với Windows. Để tạo một shortcut đáp ứng một cách tự động, bạn nhấn phải bên trong folder mong muốn (chẳng hạn như folder Shutdown mà bạn đã tạo trong thủ thuật trước) và chọn New.Shortcut. Trong ô đầu tiên của Create Shortcut, bạn gõ regedit/s, tiếp theo là một bước cách và đường dẫn đến tập tin .reg đã chỉnh sửa. Nếu đã lưu tập tin trong folder C:\Windows\Batch, dòng lệnh của bạn sẽ là regedit/s 'C:\Windows\Batch\Startup Stopper.reg' (đường dẫn và tên tập tin của bạn có thể khác). Dùng các dấu nháy kép nếu đường dẫn có chứa khoảng trắng hoặc dùng có tên dài. Nhấn Next, gõ vào tên cho Shortcut, và nhấn Finish.

    Bùi Xuân Toại
    PC World Mỹ 06/2004

    ID: A0406_112