• Thứ Năm, 19/05/2005 08:06 (GMT+7)

    Trẻ hóa Windows

    Máy tính của bạn trở nên chậm chạp, Windows chạy ì ạch. Đã đến lúc bạn cần ra tay khôi phục lại sự nhanh nhẹn vốn có của Windows. Việc cài đặt mới hoàn toàn Windows có thể giải quyết triệt để các trục trặc tích lũy dần trong quá trình sử dụng, nhưng cũng có những giải pháp khác giúp “hồi sức” Windows nhanh chóng hơn...

    Máy tính của bạn trở nên chậm chạp, Windows chạy ì ạch. Đó chính là những dấu hiệu của sự lão hóa. Đã đến lúc bạn cần ra tay khôi phục lại sự nhanh nhẹn vốn có của Windows.
    Việc cài đặt mới hoàn toàn Windows có thể giải quyết triệt để các trục trặc tích lũy dần trong quá trình sử dụng, nhưng cũng có những giải pháp khác giúp “hồi sức” Windows nhanh chóng hơn.

    Hồi sức cho Windows

    Trong trường hợp Windows gặp trục trặc nhưng chưa đến mức “ngã quỵ” thì bạn không cần thiết phải cài đặt lại Windows mà chỉ phải thực hiện tinh chỉnh vài thứ. Trên thực tế, những lỗi phát sinh trong quá trình khởi động Windows đều có thể được khắc phục dễ dàng. (Nếu hỏng hóc xảy ra trước khi Windows khởi động, hãy làm theo các hướng dẫn được đề cập trong bài “5 phút - thế là xong” - TGVT A tháng 01/2005, t.84).

    Tinh giảm các ứng dụng tự khởi động

    Bạn sẽ ngạc nhiên khi biết số lượng các chương trình được nạp tự động khi Windows khởi động và hoạt động “ẩn” trong suốt quá trình hệ điều hành làm việc. Người dùng rất khó nhận biết được sự hiện diện này vì hầu hết biểu tượng của các chương trình này không hề xuất hiện trên khay hệ thống. Tất cả chương trình này đều chiếm bộ nhớ và những tài nguyên khác của máy, thậm chí có thể gây xung đột với một số chương trình khác.

    Để liệt kê danh sách các chương trình khởi động cùng với Windows, bạn vào Start.Run, gõ vào msconfig và nhấn OK để mở cửa sổ System Configuration Utility. Do trong Windows 2000 không có tính năng này nên bạn cần dùng đến tiện ích bổ sung Startup Control Panel miễn phí của hãng Mike Lin (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 46260). Trong giao diện System Configuration Utility, chọn nhãn Startup (hình 1), bỏ chọn chương trình mà bạn không muốn nạp trong quá trình khởi động.

    Hình 1: Kiểm soát các ứng dụng được nạp trong quá trình khởi động Windows bằng tiện ích System Configuration Utility.

    HĐH Windows 2000 không cần nạp một chương trình nào trong quá trình khởi động, còn Windows XP chỉ cần duy nhất một. Nếu không sử dụng Microsoft Messenger, hãy bỏ “msmsgs”. Tuy nhiên việc làm này có thể phát sinh vài trục trặc với Outlook, Internet Explorer hoặc các phần mềm khác của Microsoft.

    Ngược lại, Windows 98 (hay Win Me) lại yêu cầu nạp một số chương trình trong quá trình khởi động hệ thống. Vì vậy, đừng bỏ những chương trình như LoadPowerProfile, SystemTray, ScanRegistry, PCHealth và TaskMonitor kể cả khi các tên này xuất hiện hai lần vì có thể chương trình được dùng cho một quá trình khác trong lúc khởi động Windows. Nếu bạn cần đến tính năng Scheduled Tasks của Windows thì đừng bỏ Scheduler Agent. Bạn có thể chọn Start.Program.Accessories.System Tools.Scheduler Task để xem những chương trình nào đang sử dụng tính năng này. Với Win Me, bạn nên nhớ giữ lại StateMgr.

    Với các chương trình nạp tự động khác, bạn cần kiểm tra để quyết định có giữ lại hay không. Bạn có thể đoán được ứng dụng đã đăng ký vào danh sách tự khởi động bằng cách đọc thông tin ở cột Command của nhãn Startup. Ví dụ, nếu thấy tập tin chương trình thuộc thư mục Roxio, gần như chắc chắn đó là chương trình Roxio. Ngoài ra, bạn cũng có thể sử dụng những dịch vụ tìm kiếm như Google chẳng hạn để tìm ra nguồn của những chương trình này. Đưa vào từ khóa là tên tập tin, chắc chắn bạn sẽ tìm thấy manh mối.

    Hãy giữ lại tất cả chương trình liên quan đến ứng dụng tường lửa (firewall) và chống virus để đảm bảo chúng luôn hoạt động bảo vệ hệ thống. Mặt khác, một số ứng dụng tự động đặt biểu tượng trên khay hệ thống để dễ dàng khởi động thay vì phải kích hoạt từ Start, việc này gây lãng phí tài nguyên hệ thống, do đó hãy loại bỏ chúng.

    Đôi khi bạn phải cân nhắc: nếu một tiện ích giúp cải thiện Windows, nó đáng được nạp. Nhưng nếu hệ thống hoạt động không ổn định, hãy thử vô hiệu tiện ích đó – ít nhất là tạm thời – để tìm hiểu xem có phải là nguyên nhân hay không.
     
    Một số chương trình có khả năng xuất hiện lại trong danh sách tự khởi động dù bạn đã bỏ nó. Nguyên nhân là do những chương trình này có khả năng tự chỉnh sửa lại các thiết lập về mặc định (những phiên bản cũ của chương trình nghe nhạc Real Networks là một ví dụ điển hình). Để khắc phục tình trạng này, bạn hãy khởi động ứng dụng đó, kiểm tra các menu và bỏ tùy chọn “Load at startup”.

    Trường hợp không tìm thấy tùy chọn này, hãy thử kiểm tra thêm thông tin tại trang web của nhà sản xuất hoặc liên hệ bộ phận hỗ trợ kỹ thuật. Nếu vẫn tiếp tục không có giải pháp để tắt tính năng này cũng như không có nhiều lý do để bạn sử dụng chương trình đó nữa, hãy gỡ bỏ chúng khỏi hệ thống.

    Loại bỏ những ứng dụng không cần thiết


     

    Hình 2: Gỡ cài đặt những chương trình không còn sử dụng.

    Những ứng dụng không dùng đến có thể làm xáo trộn và giảm hiệu suất của Windows. Hãy gỡ cài đặt (uninstall) các chương trình đó ra khỏi hệ thống càng sớm càng tốt, dù việc này không phải đơn giản.

    Đa số các chương trình đều có sẵn thủ tục gỡ cài đặt nhưng không thể gỡ bỏ hoàn toàn mọi thứ đã cài vào hệ thống. Các nhà phát triển phần mềm đều muốn phần mềm của họ được sử dụng, vì vậy những thủ tục gỡ bỏ cài đặt thường được tạo một cách miễn cưỡng.

    Dù vậy sử dụng thủ tục gỡ cài đặt có sẵn của chương trình vẫn là sự lựa chọn tốt nhất. Nếu không tìm thấy thủ tục đó, hãy chọn Start.Control Panel.Add or Remove Programs (trong Windows XP) hoặc Start.Settings.Control Panel.Add/Remove Programs (các phiên bản Windows khác). Tìm chương trình muốn gỡ bỏ trong danh sách Currently installed programs hoặc Install/Uninstall (trong Windows 98). Nhấn Add/Remove hoặc Change/Remove (hình 2) và thực hiện theo hướng dẫn.

    Tuy nhiên, bạn vẫn chưa hoàn toàn gỡ bỏ chương trình khỏi hệ thống. Hãy mở cửa sổ System Configuration Utility để xem liệu tập tin tự khởi động của ứng dụng đó đã thật sự được xóa chưa? Nếu tập tin đó vẫn còn, bạn vô hiệu hóa chúng (xem mục “ Tinh giảm các ứng dụng tự khởi động”). Kế đến, mở cửa sổ Windows Explorer, tìm và xóa thư mục chứa ứng dụng đó trong “C:\Program Files” (nếu ứng dụng được cài đặt vào thư mục này). Và nếu biểu tượng của ứng dụng trên vẫn còn trong trình đơn Start, nhấn phải chuột lên biểu tượng đó và chọn Delete.

    Để chỉ định lại chương trình dùng để mở các tập tin liên quan thay thế cho chương trình vừa bị gỡ bỏ, mở Windows Explorer, chọn Tools.Folder Options (trong Windows 98 là View.Folder Options), sau đó nhấn vào nhãn File Types. Trong mục Registered file types, kiểm tra phần mở rộng tập tin của chương trình đã gỡ bỏ. Nếu tìm thấy, nhấn Change và chọn chương trình thay thế để mở dạng tập tin đó. Ví dụ: nếu đã gỡ bỏ một phần mềm biên tập ảnh, bạn có thể chỉ định lại tiện ích Paint của Windows để mở những tập tin có phần mở rộng .bmp hoặc chọn Delete để yêu cầu Windows nhắc nhở người dùng chọn chương trình mở các tập tin định dạng này vào những lần sau.

    Ngoài ra, bạn cũng cần xóa sạch những thông tin của chương trình này được lưu trong Windows Registry (xem mục “Dọn dẹp Registry”).

    Phòng chống Spyware

    Bạn nên thường xuyên kiểm tra các phần mềm gián điệp (spyware) nhiễm vào hệ thống, nhất là khi Windows hoạt động một cách khác thường.

    Thực tế, không có một phần mềm nào thật sự hiệu quả vì thế bạn nên kết hợp sử dụng nhiều chương trình với nhau. Trong số những phần mềm miễn phí thì Ad-Aware (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42748) và Spybot Search & Destroy (www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42746) được đánh giá có khả năng phát hiện và quét phần mềm gián điệp tốt nhất. Bạn nên tải về các bản cập nhật mới nhất trước khi tiến hành kiểm tra toàn bộ hệ thống.

    Bạn cũng có thể tham khảo website SpywareGuide (www.spywareguide.com, hình 3), nơi cung cấp nhiều thông tin hữu ích với cơ sở dữ liệu hơn 800 phần mềm gián điệp hoặc đọc thêm các hướng dẫn để phát hiện và phòng chống phần mềm gián điệp tại find.pcworld.com/46320.

                                                 Hình 3. Tham khảo thông tin về spyware trên website của SpywareGuide.

    Cập nhật trình điều khiển


     

    Hình 4. Chọn Update Driver trong hộp thoại Properties để cập nhật trình điều khiển thiết bị.

    Một biện pháp hữu dụng để Windows luôn hoạt động suôn sẻ là thường xuyên kiểm tra và cập nhật các trình điều khiển thiết bị. Những phần mềm này sẽ giúp Windows làm việc tốt hơn với các thiết bị phần cứng trên hệ thống.

    Nếu máy tính của bạn vẫn đang làm việc tốt thì không có lý do gì để cập nhật các trình điều khiển. Tuy nhiên nếu máy gặp trục trặc, việc này có thể giúp bạn khắc phục vấn đề. Trước hết, hãy mở cửa sổ Device Manager bằng cách nhấn phải chuột lên biểu tượng My Computer và chọn Properties. Tiếp đến trong Windows XP, bạn chọn nhãn Hardware và nhấn nút Device Manager (với Windows 98, chọn Device Manager).

    Tìm các liệt kê được đánh dấu hỏi màu vàng hoặc dấu chấm than màu đỏ. Dấu hỏi thông báo cho bạn biết Windows đang sử dụng trình điều khiển cơ bản cho thiết bị đó thay vì sử dụng trình điều khiển chuyên biệt. Dấu chấm than thông báo thiết bị đó không còn hoạt động trong Windows. Thông thường, trình điều khiển của card đồ họa, card âm thanh và máy in cần được cập nhật thường xuyên trong khi trình điều khiển của những thiết bị hiển thị dưới các mục Computer, Disk drives, Floppy disk drives và Keyboards hiếm khi cần phải cập nhật.

    Để cập nhật trình điều khiển, hãy nhấn đúp vào thiết bị tương ứng. Chọn Driver.Update Driver trong hộp thoại Properties (hình 4). Tính năng Hardware Update Wizard sẽ tự động tìm kiếm và cập nhật nếu tìm thấy trình điều khiển thích hợp trên đĩa cứng hay website Windows Update của Microsoft. Nếu không tìm thấy trình điều khiển cần thiết, hãy thử tìm một phiên bản mới tại website của nhà sản xuất hoặc dùng các website tìm kiếm với từ khóa là tên đầy đủ của sản phẩm và thêm từ khóa “driver”. Khi tìm thấy bản cập nhật, bạn phải chắc chắn rằng nó tương thích với phiên bản Windows đang sử dụng. Tải trình điều khiển đó về máy và kích hoạt nó.

    Cũng có thể việc cập nhật một trình điều khiển mới làm mọi thứ trở nên tồi tệ hơn. Tuy nhiên với Windows XP, bằng cách chọn Roll Back Driver từ nhãn Driver của hộp thoại Properties sẽ giúp bạn khôi phục lại trình điều khiển cũ. Trong trường hợp đang sử dụng Windows 98, Me và 2000, do không có tùy chọn trên nên bạn phải thay thế bằng trình điều khiển cơ bản cho đến khi nhà sản xuất cung cấp bản sửa lỗi mới.

    Dọn dẹp Registry

    Cứ mỗi lần cài đặt phần mềm, thay đổi thiết bị phần cứng hoặc tải xuống thứ gì đó từ Internet, bạn đều tác động đến cơ sở dữ liệu hệ thống điều khiển mọi hoạt động của Windows. Đó chính là Registry. Việc dọn dẹp Registry sẽ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ thống. Trước khi bắt đầu, bạn cần đảm bảo có thể phục hồi Registry trở lại trạng thái cũ nhằm đề phòng trường hợp xảy ra sai sót. Windows 98, Me, XP (ngoại trừ Windows 2000) đều có tính năng tự động sao lưu Registry tuy nhiên lại không có tính năng mở rộng như tự sao lưu trước khi người dùng thực hiện việc cài đặt hoặc thay đổi cấu hình máy. Với dữ liệu cá nhân, bạn có thể sao lưu vào một phân vùng đĩa cứng khác để đề phòng sự cố nhưng điều này không thể thực hiện với Registry. Nếu ổ cứng của bạn bị hỏng, việc phục hồi Registry cũng trở nên vô dụng với một phiên bản Windows hoàn toàn mới.

    Trong Windows XP và Me, bạn có thể sử dụng tiện ích System Restore để sao lưu Registry bằng cách chọn Start.All Programs.Accessories.System Tools.System Restore.Create a restore point và thực hiện theo các hướng dẫn trên màn hình. Để sao lưu Registry trong Windows 98, bạn hãy nhấn Start.Run, gõ vào scanreg và nhấn OK. Nếu không có thông báo lỗi nào xuất hiện thì nhấn Yes và OK để tiếp tục.

    Windows 2000 không được tích hợp tính năng sao lưu Registry, vì thế bạn phải sử dụng phần mềm của một hãng thứ ba như Emergency Recovery Utility NT, một tiện ích miễn phí của hãng Lars Hederer (
    www.pcworld.com.vn, Download, ID: 42636).

    Thay vì sử dụng tiện ích chỉnh sửa Registry có sẵn của Windows, sẽ dễ dàng và an toàn hơn khi tinh chỉnh Registry với tiện ích Reg Organizer giá 30USD của hãng ChemTable Software (www.chemtable.com). Các khóa Registry được hiển thị trực quan, rõ ràng với những thông tin như loại tập tin, chương trình liên quan... Thậm chí bạn có thể tạo một danh sách những khóa Registry thường dùng và truy cập nhanh chóng chỉ bằng một thao tác nhấn chuột.

    Công cụ Registry Cleanup của Reg Organizer sẽ tìm kiếm trong Registry và hiển thị tất cả thiết lập lỗi. Qua đó, bạn có thể tùy thích sửa lỗi hoặc xóa hẳn. Nếu vừa gỡ bỏ một phần mềm, bạn cần sử dụng tính năng Search and Replace để xóa sạch tất cả những liệt kê có chứa tên phần mềm.

    Nếu đủ tự tin và kinh nghiệm, bạn có thể sử dụng công cụ chỉnh sửa Registry có sẵn trong Windows là Registry Editor. Ngoài ra bạn cũng có thể tham khảo bài “Chăm sóc và bảo dưỡng Windows Registry” - TGVT A tháng 5/2002, t.90.

    Làm mới Windows

    Đôi lúc bạn không thể phục hồi “phong độ” cũ cho Windows có quá nhiều trục trặc. Hãy mạnh dạn cài mới lại Windows. Việc này có thể giúp bạn “giũ sạch” những trục trặc cũ và tạo ra một hệ thống mới hoàn toàn “khỏe mạnh”.

    Các bước chuẩn bị

    Hình 5. Dùng tiện ích True Image của Acronis để tạo bản sao đĩa cứng.

     

    Nếu mọi việc tiến hành suôn sẻ, bạn có thể hoàn tất việc cài đặt chỉ trong vài giờ, tuy nhiên bạn cũng cần tính đến một số trục trặc có thể xảy ra. Do vậy, sao lưu dữ liệu là một bước hết sức cần thiết. Hãy sao lưu tất cả dữ liệu vào thiết bị lưu trữ hoặc ghi đĩa CD. Một giải pháp tốt là sử dụng chương trình tạo bản sao đĩa cứng như True Image giá 50USD của Acronis (hình 5) giúp bạn phục hồi dữ liệu một cách dễ dàng và nhanh chóng.

    Kế đến, tập hợp các đĩa CD cài đặt Windows, đĩa phục hồi đi kèm với máy tính hoặc đĩa cài đặt các ứng dụng cần thiết khác. Nếu không có đĩa phục hồi, hãy thử tìm tiện ích phục hồi trong máy. Trong trường hợp có sử dụng những phần mềm chia sẻ tải về từ Internet, hãy kiểm tra để biết chắc mã đăng ký vẫn có tác dụng kích hoạt các phần mềm đó.

    Lưu trữ tất cả trình điều khiển thiết bị hiện tại vào một thư mục riêng trước khi tiến hành cài đặt lại (lưu ý là không lưu trong thư mục “C:\Windows”). Bạn có thể tải về tập tin batch thực hiện việc sao lưu này tại www.pcworld.com.vn, Download, ID: 46290. Nếu có trình điều khiển không hoạt động, bạn phải cần đến đĩa CD của nhà sản xuất.

     

    GIAO DIỆN MỚI CHO WINDOWS

     
     

    Mọi người đều nóng lòng chờ đợi “tân binh” Longhorn, phiên bản tiếp theo của HĐH Windows XP được Microsoft dự kiến phát hành trong năm 2006. Nếu không muốn chờ đợi, chỉ với 40USD bạn có thể sử dụng bốn tiện ích để cải tiến giao diện Windows (tải về tại find.pcworld.com/46288).
    Desktop Sidebar: Longhorn sẽ thêm vào màn hình của Windows một thanh tác vụ mới hiển thị các thông tin thu thập từ hệ thống và Internet. Tiện ích Desktop Sidebar cũng có thể thực hiện những tính năng đó. Thanh tác vụ của tiện ích sẽ hiển thị các thông tin về thư điện tử, lịch làm việc, thông tin hệ thống, tin tức trực tuyến và thậm chí slide show các hình ảnh sẵn có của bạn.
    Cũng tương tự thanh tác vụ của Windows, Sidebar có khả năng tự động hiển thị hoặc ẩn theo ý bạn.

     

    Giao diện như Windows Longhorn.

     
     

    Actual Transparent Window: Bạn không muốn cửa sổ hiện hành che khuất các cửa sổ khác kể cả hình nền tuyệt đẹp của mình. Trong HĐH Longhorn, bạn có thể làm trong suốt mọi cửa sổ theo ý thích và dĩ nhiên bạn phải tiếp tục chờ cho đến khi HĐH được chính thức phát hành. Actual Transparent Window (phần mềm chia sẻ, giá 20USD) sẽ giúp bạn thực hiện yêu cầu này. Tiện ích sẽ bổ sung vào thanh tiêu đề của mỗi cửa sổ một biểu tượng để chuyển đổi giữa chế độ hiển thị hoàn toàn (mặc định) và 20% trong suốt. Bạn có thể tùy biến linh hoạt tính trong suốt của từng cửa sổ hoặc áp dụng cho tất cả các cửa sổ bằng công cụ đi kèm.
    Spaces: Bạn cần thêm không gian để làm việc? Tiện ích Spaces (20USD) của Spatial Research sẽ thay thế không gian phẳng màn hình Windows bằng một không gian làm việc ba chiều. Các chương trình, ứng dụng khi thu nhỏ sẽ được xếp vào một lưới định vị. Bạn có thể di chuyển, sắp xếp hoặc phóng to, thu nhỏ một cách dễ dàng. Spaces yêu cầu hệ thống phải hỗ trợ .Net Framework được tải về miễn phí tại www.windowsupdate.microsoft.com.
    Copernic Desktop Search: Cơ chế tìm kiếm của Windows thật thảm hại. Longhorn cố gắng khắc phục điều này dựa vào việc thu thập các thuộc tính tập tin, thư mục thành những thư viện. Tiện ích Copernic Desktop Search của Copernic Technologies dù không thể đáp ứng các đòi hỏi trên nhưng có thể tìm kiếm nội dung các tập tin chỉ trong “nháy mắt”. Để làm được điều đó, Copernic lập chỉ mục các tập tin tựa như các trình tìm kiếm trên web thực hiện. Tính năng tìm kiếm nâng cao cho phép người dùng thêm vào những các phép toán luận lý AND-OR-NOT giữa các từ khóa.

     

    Thực hiện cài đặt

    Đưa đĩa cài đặt (hoặc đĩa phục hồi) vào ổ CD, khởi động lại máy tính và thực hiện từng bước một theo hướng dẫn trên màn hình. Nếu may mắn, những đĩa này sẽ phục hồi lại Windows với đầy đủ các trình điều khiển và ứng dụng cần thiết. Nhưng cũng có thể chúng đưa ổ cứng trở lại tình trạng ban đầu với Windows hoàn toàn không có dữ liệu và ứng dụng nào cả. Nếu đây là lựa chọn duy nhất, bạn phải chắc chắn đã sao lưu toàn bộ dữ liệu lên một thiết bị lưu trữ khác trước khi cài đặt lại máy.

    Nếu là đĩa cài đặt đầy đủ của Windows XP hoặc 2000, bạn sẽ thấy thông báo “Press any key to boot from CD”. Hãy làm theo chỉ dẫn đó. Nếu không nhận được thông báo này, bạn nên khởi động lại máy tính và tiến hành cài đặt lại CMOS để thay đổi trình tự khởi động với ổ CD là tùy chọn đầu tiên. Trong màn hình “Welcome to Setup”, nhấn Enter để chọn chức năng cài đặt lại Windows. Kế đến, nhấn phím F8 sau khi đọc kỹ nội dung và đồng ý với các điều khoản trong cửa sổ “Licensing Agreement”.

    Trong màn hình lựa chọn phân vùng cài đặt, chọn phân vùng Windows đang sử dụng và nhấn Enter. Tiếp đến nhấn phím C để chấp nhận cảnh báo về việc sử dụng phân vùng và chọn “Leave the current file system intact (no change)”. Ngay sau đó, hộp thoại “To use the folder and delete the existing Windows installation in it, press L” xuất hiện và bạn cần nhấn phím L để xác nhận việc xóa thư mục Windows cũ và tạo thư mục mới trong quá trình cài đặt.

    Vào cuối quá trình cài đặt, Windows sẽ yêu cầu tên người dùng người dùng (user name). Hãy nhập một tên tạm nào đó – đừng dùng tên thật của bạn, ví dụ như Temp (bạn sẽ xoá sau khi hoàn tất).

    Khôi phục dữ liệu

    Ở màn hình đăng nhập Windows, nhập vào tên Temp. Dùng Windows Explorer mở thư mục “C:\Documents and Settings”. Trong cửa sổ Tools.Folder Options.View, đánh dấu tùy chọn Show hidden files and folders và bỏ tùy Hide protected operating system files (Recommended). Tiếp đến là chọn Yes và OK để thoát ra ngoài.

    Bây giờ, bạn sẽ thấy các thư mục như All Users, All Users.WINDOWS, Default User, Default User.WINDOWS, Temp và cả thư mục của những người dùng trước. Mở thư mục “Default User”, tìm và xóa những tập tin mang tên NTUSER (kể cả những tập tin khác phần mở rộng) và chuyển các tập tin còn lại sang thư mục “Default User.WINDOWS”. Nếu có bất kỳ hộp thoại nào xuất hiện, luôn chọn Yes hoặc Yes to All (hình 6). Khi đã hoàn tất, xóa thư mục rỗng “Default User” này. Cứ như thế lặp lại các bước trên với thư mục “All Users”, sao chép tất cả trừ những tập tin NTUSER đã có vào thư mục “All Users.WINDOWS”.

    Hình 6. Di chuyển các tập tin và thiết lập cũ sang thư mục mới sau khi cài lại Windows XP/2000.

     

    Quay trở lại thư mục “Documents and Settings”, đổi tên thư mục của người dùng bằng cách thêm vào phần mở rộng .old.

    Để tạo những tài khoản mới, chọn Start.Control Panel.User Accounts (Windows XP) hoặc Start.Settings.Control Panel.Users and Passwords (Windows 2000) và tạo lại chính xác tài khoản các người dùng trước khi cài lại. Lưu ý: phải có ít nhất một tài khoản được thiết lập quyền quản trị (Administrator). Trong Windows 2000, bạn phải đánh dấu tùy chọn Users must enter user name and password to use this computer để tạo mới tài khoản người dùng.

    Sau khi hoàn tất việc tạo các tài khoản mới, thoát khỏi tài khoản Temp bằng cách chọn Start.Log Off.Log Off hoặc Start.Shut Down.Log off Temp.OK (Windows 2000). Nếu chỉ có mình bạn sử dụng máy, hãy đăng nhập và thoát khỏi tài khoản của mình. Sau đó đăng nhập lại cũng với tài khoản tạm thời đó một lần nữa. Nếu có nhiều người sử dụng cùng một máy, bạn lần lượt đăng nhập và thoát ra với từng tài khoản một trước khi đăng nhập lại vào tài khoản tạm thời của mình (Temp). Với người dùng XP, bạn phải hoàn toàn thoát khỏi chứ không phải chuyển đổi giữa các tài khoản người dùng (tính năng Switch User).

    Sau khi đăng nhập lại vào hệ thống bằng tài khoản tạm, mỗi tài khoản người dùng trong “Documents and Settings” sẽ có hai thư mục “login name” và “login name.old”. Thực hiện xóa những tập tin NTUSER và chuyển tất cả tập tin khác vào thư mục mới của từng người dùng giống như Default User mô tả ở trên (nhưng ở đây là từ “login name.old” sang “login name”).

    Sau khi hoàn tất, thoát khỏi tài khoản tạm, đăng nhập với tài khoản quản trị và xóa hẳn tài khoản này bằng cách sử dụng tính năng User Accounts trong Control Panel.

    Kết thúc công việc

    Bước cuối cùng để hoàn tất là cài đặt các trình điều khiển cần thiết. Nếu đã chạy tập tin batch (đề cập ở trên) trước khi thực hiện cài đặt lại, bạn chỉ việc mở Device Manager và tiến hành cập nhật (tham khảo mục “Cập nhật trình điều khiển”). Các liệt kê được đánh dấu hỏi màu vàng là những thiết bị cần được nâng cấp trình điều khiển (hình 7). Tuy nhiên vẫn có một số thiết bị đòi hỏi nâng cấp mặc dù vẫn hoạt động tốt.


     

    Hình 7. Device Manager giúp bạn dễ dàng xác định trình điều khiển nào cần được thay thế sau khi cài lại Windows.

    Để cài lại trình điều khiển, nhấn đúp vào thiết bị trong danh sách Device Manager, chọn Driver.Update Driver. Hardware Update Wizard sẽ tự động tìm và chọn đúng trình điều khiển cần thiết. Bỏ tùy chọn tìm kiếm trong ổ đĩa mềm, CD hoặc các thiết bị tháo lắp khác, chỉ định tìm kiếm trong thư mục “C:\Olddrivers”. Chọn Next và thực hiện theo các hướng dẫn trên màn hình.

    Nếu gặp thông báo yêu cầu đưa đĩa CD có liên quan, chọn OK và tiếp tục chỉ đến thư mục “C:\Olddrivers”. Cứ việc bỏ qua và tiếp tục quá trình cài đặt nếu Windows không tìm thấy tập tin cần thiết. Tuy nhiên, thiết bị phần cứng sẽ không hoạt động, hãy cài đặt trình điều khiển từ đĩa CD đi kèm với thiết bị. Sau khi hoàn tất, bạn có thể xóa hoặc tốt nhất là di chuyển thư mục “C:\Olddrivers” đến một nơi lưu trữ an toàn cho đến khi hệ thống hoạt động thật sự ổn định.

    Với các ứng dụng vẫn còn trên đĩa cứng và được liệt kê trong trình đơn Start (trừ khi sử dụng đĩa CD phục hồi có định dạng lại ổ cứng), hầu hết chúng đều không làm việc khi cài lại Windows do các thiết lập trước đây trong Registry đã bị xóa bỏ. Cài đặt lại các ứng dụng đó hoặc xóa chúng khỏi trình đơn Start và thư mục Program Files nếu không còn nhu cầu sử dụng. Bạn không cần phải sử dụng tiện ích Uninstall trong trường hợp này.

    Trong trường hợp cần thiết, có thể bạn phải kích hoạt lại Windows XP. Nếu không có sự thay đổi về phần cứng, mọi việc sẽ diễn ra như bình thường. Cuối cùng, bạn nên cập nhật các bản sửa lỗi cho Windows hay cài thêm các tiện ích cần thiết. Tham khảo những hướng dẫn về việc cài đặt Service Pack 2 cho Windows XP tại find.pcworld.com/46286.

     

    BẮT ĐẦU MỚI CHO WINDOWS 98, Me

     
     

    Việc cài lại Windows 98 và Me đòi hỏi nhiều “thủ thuật” hơn so với Windows 2000 và XP, nhưng về cơ bản thì quá trình thực hiện như nhau.
    Trước hết, bạn hãy sao lưu các thư mục dữ liệu trong C:\windows sang thư mục C:\datawin. Bạn phải xóa thư mục Windows cũ trước khi cài đặt lại và đó là lý do cần sao lưu những dữ liệu quan trọng trong thư mục “C:\Windows” vào nơi khác an toàn hơn. Những thư mục khác cũng cần được sao lưu là All Users, Application Data, Desktop, Favorites, Local Settings, Profiles, SendTo và Start Menu. Bạn không cần sao lưu thư mục “C:\My Documents” vì chúng nằm ngoài thư mục Windows. Nếu máy tính có nhiều người dùng, bạn phải sao lưu thư mục “C:\Windows\Profiles”.

    Khởi động với đĩa mềm
    Bạn cần một đĩa mềm có khả năng khởi động để cài đặt lại Windows 98/Me. Để tạo một đĩa mềm khởi động, chọn Start.Settings.Control Panel.Add/Remove Programs và nhấn Startup Disk.Create Disk và thực hiện theo hướng dẫn.
    Khởi động lại hệ thống từ đĩa mềm này. Trong trình đơn Startup, chọn Start computer with CD-ROM support. Sau khi hệ điều hành DOS nạp xong trình điều khiển CD-ROM, đưa đĩa cài đặt

     

     
       


    Sử dụng lệnh trên để thay thế dữ liệu cá nhân sau khi đã cài lại Windows98/Me. Dùng tiện ích Add/Remove Program để tạo đĩa mềm khởi động (hình dưới).

     
     

    Windows vào ổ CD, ở dấu nhắc DOS, gõ lệnh dir x: (với x: là ký tự gán cho ổ CD). Gõ dòng lệnh c:\windows\command\deltree /y c:\windows và nhấn Enter.
    Trở lại dấu nhắc A:, gõ lệnh x:setup, nhấn Enter và thực hiện theo các hướng dẫn trên màn hình. Và bạn đừng quên lấy đĩa mềm ra khỏi ổ đĩa trước khi Windows khởi động lại.
    Nếu máy tính của bạn có nhiều người dùng, chọn Start.Settings.Control Panel.Users (Windows 98) hoặc Start.Settings.Control Panel.View all Control Panel options.Users (Win Me). Sử dụng các thông tin trong thư mục “C:\Datawin\Profiles” để tạo lại chính xác các tài khoản người dùng.
    Cuối cùng, chọn Start.Run, gõ xcopy c:\datawin\*.* c:\windows /s /h /r , và nhấn OK. Nhấn phím a (All) để xác nhận chấp nhận việc ghi đè tập tin. Sau khi quá trình chép các tập tin kết thúc, khởi động lại máy và thực hiện theo những chỉ dẫn ở mục “Kết thúc công việc” .

     

    Anh Thư
    PC World Mỹ 03/2005

    ID: A0503_103