• Thứ Sáu, 03/06/2005 22:55 (GMT+7)

    Phần mềm miễn phí tô điểm cho Windows


    Hình 1: Desktop Sidebar miễn phí đưa mọi thông tin lên desktop

    Mặc dù Microsoft đã bổ sung vào Windows tất cả những tiện ích, trình duyệt cũng như các tính năng khác trong nhiều năm, nhưng HĐH này vẫn ẩn chứa nhiều khiếm khuyết trong một số mặt. Có thể bạn còn phải tốn tiền cho những phần mềm để 'bít' các khiếm khuyết ấy. Nhưng trước khi mở ví tiền, bạn nên cố tìm các phần mềm miễn phí khá tốt đang trôi nổi đâu đó chung quanh thế giới Windows. Một số chương trình phải miễn phí chỉ vì một lý do nào đó ví dụ như phạm vi ứng dụng quá hẹp hoặc không đủ giá trị để bán. Ngoài ra còn có một số lớn chương trình bổ sung miễn phí của Windows - thường gọi là Windows add-on. Dưới đây là những công cụ miễn phí hữu ích có thể sẽ giúp ích cho bạn một phần nào. Bạn đến find.pcworld.com/38162 để tải xuống các chương trình này.

    Vươn lên Sidebar
    Longhorn của Microsoft - phiên bản tiếp theo của Windows - sẽ có một tính năng mới khá thú vị: một panel có thể tùy biến, gọi là Sidebar, cho phép truy cập nhanh vào những thông tin thường hay cần đến. Để có được tính năng này mà không phải nhờ đến Longhorn, bạn tải xuống Desktop Sidebar, phần mềm miễn phí tương đương đầy tính năng.
    Desktop Sidebar sẽ hiển thị một đồng hồ, biểu tượng Quick Launch, một dòng lệnh và các thông tin hệ thống. Điều quan trọng hơn đối với người dùng Microsoft Outlook là Desktop Sidebar sẽ hiển thị cho bạn tin nhắn, lịch, và các thông tin tác vụ từ chương trình đó. Cửa sổ của Desktop Sidebar còn hiển thị cả tin nhắn từ các server POP3. Và nếu có kết nối internet, bạn còn có thể xem tin tức, dự báo thời tiết và giá chứng khoán được tự động cập nhật (Hình 1). Đó chỉ là những cài đặt mặc định. Bạn có thể bổ sung, loại bỏ và tùy biến các panel, thậm chí có thể thay đổi dáng vẻ của sidebar. Desktop Sidebar có thể kết hợp các nút điều khiển với Windows Media Player hoặc Winamp. Thậm chí phần mềm còn có tính năng ghi chú. Đây quả là một chương trình miễn phí nhưng tốt.

    Nếu một Desktop là tốt


    Hình 2: Bạn có thể dùng đến 4 desktop bằng Virtual Desktop Manager

    Longhorn cũng sẽ có tính năng nhiều desktop ảo nhưng với Windows XP thì bạn có thể lên trang web find.pcworld.com/38165 để tải về tập tin deskman.exe cho 'bằng chị bằng em'.
    Sau khi đã tải xuống, bạn nhấn đúp lên biểu tượng Deskman PowerToySetup.exe và làm theo hướng dẫn để cài đặt. Tiếp theo bạn nhấn phải lên vùng trống của thanh tác vụ và chọn Toolbars.Desktop Manager. Trình Microsoft Virtual Desktop Manager sẽ cấp cho bạn tối đa đến bốn desktop nên bạn có thể sắp xếp các cửa sổ mà không cần những động tác kéo, định lại kích thước cửa sổ. Để nhìn thấy sơ đồ của tất cả desktop, bạn ấn -V. Để chuyển qua lại giữa các desktop, bạn nhấn chuột lên một desktop trong sơ đồ đó, hoặc nhấn phím và tiếp theo là phím số 1 đến số 4. Để tùy biến các shortcut này, bạn nhấn phải biểu tượng MSVDM và chọn Configue Shortcut Keys. Bạn cũng có thể thay đổi các desktop bằng cách nhấn phải biểu tượng này và chọn Show Quick Switch Buttons.
    Để nhìn thấy các ứng dụng mở trong thanh tác vụ của từng desktop, bạn chọn Shared Desktops. Để chọn một hình nền, bạn chọn Configue Desktop Images (Hình 2), và để bổ sung hiệu ứng khi di chuyển từ desktop này sang desktop khác, bạn chọn Use Animations.

    Đơn giản hóa in thư mục


    Hình 3: In thư mục và tập tin nhanh, dễ bằng PrintFolders

    Một cách để in danh sách các tập tin của một thư mục là dùng tập tin batch (bạn có thể tham khảo lại bài viết 'Tăng thêm sức mạnh cho Windows' trong số báo TGVT A tháng 8/2002, trang 89). Nhưng nếu bạn không có các tập tin batch như vậy trong tay, thì có hai công cụ thuộc phần mềm miễn phí có thể thỏa mãn yêu cầu của bạn. Chương trình miễn phí PrintFolders sẽ tạo ngay một tập tin văn bản liệt kê nội dung của thư mục và (nếu được chọn) cả thư mục con. PrintFolders có tốc độ nhanh và dễ sử dụng. Tiện ích này có một số tùy chọn format rất hữu ích, như các chi tiết của tập tin hoàn chỉnh và thông tin về toàn bộ đường dẫn (Hình 3). Bạn có thể dàng biên tập lại và in ra danh sách này bằng bất kỳ trình xử lý hay biên tập văn bản nào.
    Để kiểm soát nhiều hơn việc in danh sách tập tin, bạn có thể tìm đến Directory Lister. Chương trình này cho bạn chọn các thư mục không liên tục nằm trên nhiều ổ đĩa, quyết định một cách chính xác những chi tiết nào phải có, đặc biệt là độ rộng của cột đối với từng chi tiết và tùy biến thứ tự xếp loại cùng nhiều tùy chọn khác. Bạn có thể duyệt trước kết quả theo văn bản thông thường hoặc theo một bảng HTML để thẩm tra các lựa chọn tập tin và thư mục. Khi đã thoả mãn, Directory Lister cho phép bạn cất tập tin đó lại dưới dạng văn bản hoặc HTML. Giống như PrintFolders, sau đó bạn phải mở tập tin kết quả trong ứng dụng khác (như trình biên tập văn bản hoặc trình duyệt) để in thực sự.

    Thoát và khởi động lại bằng một cú nhấn chuột
    Nếu biết cách gõ các mã bí mật, Windows 9x và Me sẽ cho bạn thoát, đăng xuất, hoặc khởi động lại PC bằng một dòng lệnh mà bạn có thể cài thêm vào tập tin batch hoặc đổi thành một shortcut. Bạn có bao giờ tự hỏi Windows 2000 và XP có cho một cách nào đó để tạo những tập tin batch và những shortcut như vậy không. Câu trả lời là có, mặc dù Windows 2000 không cài sẵn khả năng này bên trong. Resource Kit của Windows 2000 có kèm theo một tiện ích gọi là Shutdown. Tiện ích này cho phép bạn có thể tắt máy của mình (hoặc các máy khác trên mạng). Đối với những ai không có Resource Kit, hãng Sysinternals (www.sysinternals.com) đã biên soạn PsShutdown, một phần mềm miễn phí tương đương với tiện ích trên. Để sử dụng triệt để chương trình này, bạn cài đặt một số shortcut tắt máy với nhiều tùy chọn dòng lệnh khác nhau mà bạn sẽ cần đến. Ví dụ, để khởi động lại máy tính sau thời gian khoảng 5 giây, dòng lệnh của bạn sẽ có dạng: 'C:\Program File\psshutdown.exe'-b-r-t5 (dĩ nhiên đường dẫn của bạn có thể khác). Thậm chí bạn còn có thể thêm một thông báo tùy biến vào thông báo tắt máy này bằng cách gõ - m rồi tiếp theo là một bước cách và sau đó là nội dung thông báo trong dấu ngoặc kép.
    Mặc dù PsShutdown hoạt động được với Windows XP nhưng những ai dùng HĐH này không cần đến nó vì Windows XP đã có chương trình shutdown.exe rồi. Để biết rõ hơn về các tùy chọn dòng lệnh của tiện ích này, bạn chọn Start.All Program.Accessories.Command Prompt, gõ shutdown.exe hoặc shutdown.exe -?, và nhấn .

    Tự động mở và tắt
    Bạn có thể đưa bất kỳ ứng dụng nào vào nhóm Startup để nó được nạp khi khởi động Windows. Nhưng phải làm thế nào nếu bạn muốn một


    Hình 4: Theo dõi hoạt động của ổ đĩa bằng Hard Disk Indicator

    số khoản mục chỉ khởi động mỗi ngày một lần. Hoặc cũng có thể bạn yêu cầu lập thời biểu cho một ứng dụng nào đó chỉ chạy trước khi đóng máy (như thực hiện sao lưu kết quả công việc một ngày chẳng hạn). Bạn có thể muốn máy tính của mình tắt điện ở một thời điểm nhất định. Tiện ích X-ecutor cho phép bạn thực hiện tất cả các điều này và còn hơn thế nữa. Khi bổ sung một chương trình vào cửa sổ của X-ecutor, bạn có thể đặt trước ngày giờ khởi chạy của nó, đặc biệt là thời gian dừng trước hoặc sau khi khởi chạy và kiểm soát thứ tự khởi chạy của các ứng dụng. X-ecutor có một trình lập thời biểu cho các tác vụ và một hộp để bổ sung các chuyển đổi dòng lệnh. Chương trình này cũng có một số cách nước đôi mà bạn phải quen - ví dụ, bất kỳ ứng dụng nào được thiết lập để chạy vào lúc tắt máy cũng phải có đủ 'quyền hạn' để tắt máy tự động (tập tin batch chẳng hạn); nếu không, X-ecutor sẽ duy trì hoạt động của Windows trong khi chờ ứng dụng chạy theo lịch của bạn kết thúc. X-ecutor miễn phí nếu dùng trong gia đình, nhưng tác giả Andreas Spang yêu cầu bạn gửi cho ông ta một danh thiếp nếu bạn chọn dùng lâu dài tiện ích này.

    Trình ứng dụng cuộn lên
    Để biết ứng dụng nào đang chạy, bạn thường nhìn vào thanh taskbar phía dưới màn hình. Còn với chương trình WinRoll miễn phí, bạn sẽ theo dõi dễ dàng các ứng dụng đang mở bằng thanh tiêu đề qua một cái nhấn chuột, đúng theo kiểu Macintosh của Apple.

    Đèn báo sáng ổ đĩa
    Nếu bạn đặt thùng máy dưới gầm bàn và khó theo dõi xem máy tính có đang truy xuất ổ cứng không thì Hard Disk Indicator sẽ giúp cho bạn. Tuy chỉ chạy được với Windows 2000 và XP nhưng đây là phần mềm nhỏ và rất quý. Nó lưu trú trong khay hệ thống và hoạt động dễ thương hơn nhiều so với đèn chỉ báo ổ đĩa cứng: chớp sáng mỗi khi ổ cứng được truy xuất. Bạn có thể thay đổi tùy ý màu sắc ánh sáng và xác định tối đa đến năm phân vùng đĩa cứng được tượng trưng bởi một đèn chớp sáng duy nhất (Hình 4).

    Phục hồi tập tin bị mất


    Hình 5: Phục hồi tập tin, dữ liệu bị mắt bằng PC Inspector File Recovery

    Nếu đã từng bị mất kết quả công việc do xóa hoặc format không cẩn thận, do virus, hoặc do phần cứng hay phần mềm bị sự cố, bạn mới hiểu được tại sao người ta lại chịu trả tiền cho loại chương trình có thể cứu được của quý của họ. Nhưng tại sao phải trả tiền? Nếu gặp trường hợp này, bạn thử dùng PC Inspector File Recovery, một chương trình miễn phí có khả năng phục hồi những tập tin bị mất do bất kỳ nguyên nhân nào nói trên, kể cả trường hợp header của tập tin bị hỏng (một tình huống phức tạp mà một số tiện ích khác không thể xử lý được). PC Inspector File Recovery hoạt động trên các đĩa đã format theo chuẩn FAT 16, FAT 32, và NTFS. Giao diện giống Explorer của chương trình rất dễ dùng (Hình 5).ÿ

    Bùi Xuân Toại
    PC World Mỹ 1/2004

    ID: A0401_101