• Thứ Sáu, 23/03/2007 11:41 (GMT+7)

    Xfce4 - một môi trường làm việc khác

    Tưởng chừng như người dùng Linux chỉ có hai lựa chọn là KDE và GNOME. Rất ít người biết đến tên của Xfce. Nhưng kể từ phiên bản thứ 4 (Xfce4), môi trường làm việc này đã có sự trưởng thành và ngày càng chiếm được cảm tình của cộng đồng mã nguồn mở.

    Tưởng chừng như người dùng Linux chỉ có hai lựa chọn là KDE và GNOME. Rất ít người biết đến tên của Xfce. Nhưng kể từ phiên bản thứ 4 (Xfce4), môi trường làm việc này đã có sự trưởng thành và ngày càng chiếm được cảm tình của cộng đồng mã nguồn mở. Phiên bản cho đến thời điểm này của Xfce là 4.4.0, được phát hành miễn phí theo giấy phép GNU GPL.

    Nếu so sánh với KDE và GNOME thì Xfce có một số khuyết điểm mà cũng là ưu điểm: Xfce ít các ứng dụng đi kèm hơn, ví dụ soạn thảo văn bản chỉ dựa trên chương trình Mousepad; Xfce cũng ít tùy chọn cấu hình hơn, ví dụ chưa thể cấu hình cho panel trở thành trong suốt như KDE. Nhưng cũng chính nhờ vậy mà Xfce4 khởi động rất nhanh, chiếm ít bộ nhớ mà vẫn cung cấp cho người dùng một giao diện đồ hoạ (GUI) thân thiện. Công bằng mà nói khuyết điểm thứ nhất của Xfce là không đáng kể, vì bạn có thể chạy bất kỳ chương trình nào của KDE cũng như GNOME trong Xfce. Còn khuyết điểm thứ hai cũng không cản trở người dùng tạo cho mình một màn hình đẹp (Hình 1).

    Cần nói thêm về một số thuộc tính khác của môi trường làm việc có biểu tượng chú chuột bay này:

    - Hỗ trợ các panel, cùng với các trình mở rộng (plugins), hỗ trợ trình đơn (menu).

    - Mỗi thành phần của Xfce có thể cài đặt riêng biệt.

    - Hỗ trợ màn hình (desktop) với hình nền, màu nền có thể thay đổi, có hỗ trợ biểu tượng trên màn hình. Hỗ trợ nhiều không gian làm việc (hiện thời giới hạn là 32).

    - Mọi cấu hình có thể thực hiện qua “Trình quản lí các thiết lập Xfce4’’.

    - Giao diện trên nhiều ngôn ngữ khác nhau, trong đó có tiếng Việt.

    Thông tin chi tiết hơn về Xfce4 bạn có thể tìm thấy trên trang chủ của nó http://www.xfce.org.

    Cài đặt Xfce

    Khuôn khổ của bài báo này không xem xét cách cài đặt Xfce trực tiếp từ mã nguồn. Cách cài đặt gói chương trình (package) thì phụ thuộc vào bản phân phối bạn dùng. Ví dụ, nếu dùng Debian Linux và đã cấu hình apt đúng, thì chỉ cần chạy câu lệnh sau:

    # apt-get install xfce4

    Ở đây dấu # cho chúng ta biết câu lệnh được chạy với quyền người dùng root. Nếu dùng (Open)SUSE, thì đầu tiên bạn cần tải các gói chương trình về từ địa chỉ http://software.opensuse.org/download/X11:/xfce/ (tìm trong các thư mục tương ứng với phiên bản của bạn), vì trong các đĩa cài đặt SUSE Linux không có những gói này. Sau đó cài đặt tất cả chúng bằng câu lệnh:

    # yast -i *.rpm

    hoặc

    # rpm -i *.rpm

    Rất có thể bạn sẽ gặp thông báo lỗi dạng:

    error: Failed dependencies:

    freetype2-devel is needed by xfprint-devel-4.4.0-5.1.i586

    Đây là lỗi do không có freetype2-devel mà xfprint-devel-4.4.0-5.1.i586 cần. Các tập tin *-devel-* trong đa số trường hợp không cần thiết. Hãy tạo một thư mục riêng và chuyển chúng vào thư mục đó bằng lệnh mv. Sau đó lỗi này sẽ biến mất.

    Còn một cách khác: cài đặt Xfce4 từ mã nguồn bằng script - trình cài đặt đồ họa. Chỉ cần tải tập tin này về từ http://www.xfce.org/archive/xfce-4.4.0/installers/. Ở trong thư mục này có cả tài liệu và hướng dẫn cài đặt. Hướng dẫn dùng trình cài đặt đồ hoạ bản tiếng Việt do tôi thực hiện có trong bản tin VNOSS số 13, tập tin pdf (bantin-1905.pdf) của bản tin này có thể tải về tại địa chỉ http://sourceforge.net/project/showfiles.php?group_id=117270.

    Môi trường làm việc Xfce

    Hình 1: Môi trường làm việc Xfce4

     

    Để khởi động vào Xfce4 có nhiều cách. Nếu bạn sử dụng một trình quản lý màn hình (Display Manager) như KDM, thì chỉ cần chọn trong danh sách Session Type mục tương ứng, nhập tên người dùng và mật khẩu rồi gõ để đăng nhập. Nếu không chọn tự động chạy GUI ngay khi khởi động máy, thì ở dòng lệnh của console hãy gõ lệnh startxfce4, bạn sẽ thấy màn hình mặc định của Xfce. Sau khi cấu hình một chút, rất có thể bạn sẽ có được màn hình như hình 1.

    Các thành phần chính của môi trường làm việc Xfce4.

    Tất cả mọi cấu hình của Xfce4 được thực hiện qua “Trình quản lý các thiết lập Xfce4’’ (Hình 2) trong Trình đơn chính/Các thiết lập.

     

    Hình 2: Trình quản lý các thiết lập Xfce4

    Mỗi thành phần trong Xfce4 tương ứng với một chương trình nào đó trong /usr/bin, nên bạn cũng có thể mở chương trình thiết lập bằng câu lệnh xfce-setting-show. Như chúng ta thấy Xfce4 cho phép thay đổi nhiều thành phần khác nhau, như âm thanh, chuột (bạn có thể đổi nút chuột cho người thuận tay trái), thanh panel, ... để có thể làm đẹp: thay đổi ảnh nền (qua module Màn hình), thay đổi Giao diện người dùng; cũng như làm việc thuận lợi hơn: tạo phím nóng (qua module Bàn phím), chọn ứng dụng mặc định (qua module Preferred Applications). Hãy bỏ thời gian tìm hiểu chương trình thiết lập này, và bạn sẽ dễ dàng điều chỉnh Xfce4 theo ý mình.

    Thành phần tiếp theo là trình đơn chính (Main Menu). Trình đơn chính (Hình 3) mở ra khi nhấn lên biểu tượng riêng của nó trên thanh panel, hoặc khi nhấn chuột phải lên phần trống của màn hình. Nếu bạn đã quen với các trình đơn của GNOME và KDE thì sử dụng trình đơn của Xfce hết sức dễ dàng. Để thay đổi trình đơn này chúng ta có chương trình xfce4-menueditor. Ngoài ra nếu cần thiết liệt kê tất cả những ứng dụng có trên hệ thống Linux, bạn có thể dùng xfce4-appfinder.

    Hình 3: Trình đơn chính của Xfce4

     

    Thành phần cuối cùng của Xfce được đề cập đến ở đây là các thanh panel. Trên hình 1, các thanh panel nằm ở trên và dưới cùng của màn hình. Trên các thanh panel thông thường đặt các biểu tượng để chạy các ứng dụng thường dùng, cũng như các ứng dụng bổ sung khác. Những ứng dụng bổ sung này trong Xfce có tên gọi chung goodies, và có tại địa chỉ http://goodies.xfce.org. Để thay đổi thuộc tính, di chuyển, xóa bỏ, hoặc thêm một phần tử mới chỉ cần nhấn chuột phải lên phần tử tương ứng. Ngoài các biểu tượng và goodies, trên panel còn có các tiện ích (tool) khác: đồng hồ, trình chuyển không gian làm việc, khay hệ thống (system tray).

    Cuối cùng cần nói rằng, trong phiên bản mới gần đây của Xfce4 đã có thêm trình quản lý tập tin (File Manager) riêng, đó là Thunar và một chương trình để làm việc với các tập tin nén - Xarchiver. Nếu đã quen làm việc với Konsole của KDE hoặc gnome-terminal thì trong Xfce bạn có thể sử dụng Terminal. Nếu cần chạy một ứng dụng nào đó của KDE (GNOME) hãy dùng hộp thoại Chạy chương trình, hình 4 (phím nóng +) hoặc gõ thẳng trên dòng lệnh của Terminal vừa đề cập đến. Theo kinh nghiệm của tôi thì chưa có chương trình nào của KDE không thể chạy trong Xfce, chưa kể đến GNOME có cùng “gốc’’ GTK+2 với Xfce.

    Hình 4: Hộp thoại chạy chương trình

    Kết luận

    Xfce cho cảm giác (không chính xác) như là một môi trường GNOME thu nhỏ. Thunar là thu nhỏ của Nautilus, Mousepad là thu nhỏ của Gedit, Terminal - gnome-terminal... Đây là một môi trường làm việc tuyệt vời, đầy đủ tính năng mà chiếm ít bộ nhớ (rất thích hợp với những máy chỉ có 256MB RAM). Đẹp, nhỏ gọn, nhanh, đó là Xfce4.

    Phan Vĩnh Thịnh

    ID: A0703_103