• Thứ Năm, 08/01/2004 09:26 (GMT+7)

    Ai sẽ số hóa ngôi nhà của bạn?

    Liệu Microsoft có khả năng làm chủ công nghệ hàng tiêu dùng cho ngôi nhà số?

    Dọc theo các hành lang của tòa nhà số 50 nằm trong đại bản doanh của Microsoft Corp. bạn sẽ có cảm giác như đang ở trong khu sản xuất của hãng điện tử khổng lồ Sony:  nhóm kỹ sư ở đây đang tìm cách thu các chương trình tivi trên máy PC, nhóm khác lo cài đặt phần mềm có khả năng biên tập phim và ghi chúng lên đĩa DVD, còn ở kia người ta thảo luận về cách quản lý các file nhạc số. Trong phòng họp lớn, bạn thấy một màn hình to bằng cả một bức tường cùng dàn âm thanh có âm lượng đủ để khiến hàng xóm lôi bạn ra công an – nếu bạn có gan “rinh” một bộ như vậy về nhà.

    Có phải vua phần mềm Microsoft đang rơi vào một cuộc khủng hoảng? Không hẳn vậy. Đơn giản chỉ là họ đang muốn thử sức trong môi trường mới. Với doanh số PC đang sụt giảm do sức mua chững lại suốt năm qua, Microsoft bắt đầu chuyển hướng kinh doanh sang khu vực gia đình. Công ty đã đầu tư trên 2 tỷ USD cho việc xây dựng và tiếp thị thiết bị chơi game mới Xbox, và tiếp tục bỏ ra hàng triệu đô la nữa cho dịch vụ ghi video UltimateTV, dịch vụ đăng ký sử dụng nhạc số trực tuyến, và bảng điện tử không dây dùng trong gia đình (Mira). Ông chủ Bill Gates đã từng tuyên bố những công nghệ thế hệ tiếp theo của Microsoft sẽ biến PC thành trung tâm của căn nhà số hóa của bạn. Nhạc, phim, chương trình TV, e-mail, và tin tức sẽ thông suốt giữa internet, PC, set-top-box, và các thiết bị điện tử khác. “Đồ vật trong nhà bạn sẽ được kết nối với nhau,” đó là dự báo của Gates. Và nếu điều này trở thành hiện thực, những thiết bị này sẽ sử dụng phần mềm của Microsoft.

    Đó là lý do tại sao 200 kỹ sư đang gánh trên vai trọng trách làm cho Microsoft trở thành “Sony của thế kỷ XXI”. Ngôi nhà số là “quả đấm thép” của Mirosoft vào thị trường kể từ sau cuộc tấn công ồ ạt vào server một thập kỷ trước đây. Có lẽ đây là cả một ngành công nghiệp mới. Trong vòng 5 năm tới, Microsoft hy vọng sẽ làm được cuộc cách mạng trong ngành công nghiệp tiêu dùng bằng việc số hóa cuộc sống của các hộ gia đình như máy tính cá nhân đã thay đổi cách thức làm việc của họ. Khái niệm này không mới nhưng Bill Gates và nhiều nhà công nghệ khác cho rằng hiện đang là thời điểm tốt nhất để châm ngòi cho cuộc cách mạng vì nhờ có internet, người tiêu dùng đã trở nên am hiểu công nghệ hơn. Không chỉ Microsoft mà các công ty máy tính khác cũng đang có những động thái tương tự: Seagate nghiên cứu làm thiết bị lưu trữ cho các sản phẩm điện tử gia dụng; Apple thì bắt tay vào sản phẩm iMac mới cho gia đình.

    Microsoft đang vun đắp cho công việc kinh doanh hàng tiêu dùng, cùng với bán server, hòng phục hồi mức tăng trưởng vốn bị đóng băng ở mức 10% suốt năm qua. Người ta dự đoán công ty sẽ kiếm được khoản lợi nhuận 9,3 tỷ USD trong tổng doanh thu 28,8 tỷ của năm tài chính này. Trong năm 2003, có thể hai con số tương đương sẽ là 11,7 tỷ và 32,7 tỷ USD. Chính việc bán các sản phẩm tiêu dùng, bao gồm dịch vụ trực tuyến MSN, Xbox và game sẽ giúp công ty đạt được sự tăng trưởng này. Năm nay, doanh số từ nhóm các sản phẩm tiêu dùng chiếm 12% tổng doanh thu. Sang năm, tỷ lệ này sẽ là 18%, xấp xỉ với 21% của nhóm các sản phẩm server.


    Mặc dù tham vọng và có một tiền đồ vững chắc, “ngôi nhà số” có lẽ vẫn là thị trường khó khăn đối với Microsoft. Trong trường hợp tốt nhất, Microsoft có thể trở thành một trong các hãng hàng đầu trong lĩnh vực này nhưng họ sẽ không bao giờ có thể thống lĩnh được thị trường giải trí số theo cách mà họ đã làm với PC. Các nhà phân tích cho rằng tổng giá trị thị trường của video game, dịch vụ trực tuyến, mạng gia đình, và phần mềm TV tương tác sẽ đạt mức 63 tỷ USD vào năm 2005. Microsoft chỉ có thể thắng ở những khu vực mạng gia đình, nơi mà sức mạnh vốn có của họ về PC là một lợi thế; còn sẽ gặp khó khăn ở những nơi mà họ bình đẳng với các đối thủ khác: video game hay dịch vụ trực tuyến.

    Có thể minh chứng điều này: AOL Time Warner có tới 33 triệu thuê bao dịch vụ trực tuyến, còn Microsoft chỉ có 7 triệu. Sự cạnh tranh với hãng điện tử khổng lồ Sony xem ra còn khó khăn hơn nhiều. Sony sản xuất ra rất nhiều phần cứng quan trọng, từ PC, set-top-box, cho tới máy chơi game. Trong khi đó, Microsoft tập trung chủ yếu vào phần mềm cài đặt trong những thiết bị này, vì vậy bị phụ thuộc phần nào vào thành công của các đối tác phần cứng.


    Hơn nữa, dường như cái duyên của Microsoft với khu vực hàng tiêu dùng đang mất dần. Những sản phẩm đầu tiên trong lĩnh vực này đều kết thúc trong sự thất vọng của nhiều người. Dịch vụ truy cập internet WebTV từng có 1 triệu thuê bao, và cả những công nghệ TV tương tác cũng đều kết thúc không mấy tốt đẹp. Loa stereo kỹ thuật số và điện thoại kết nối PC được giới thiệu vào năm 1998 cũng chỉ sống được có 1 năm.

    Ngay những liên minh của Microsoft cũng đang móc nối với các phần mềm cạnh tranh, họ không tin rằng công ty phần mềm khổng lồ này có thể thành công trong cuộc số hóa ngôi nhà của chúng ta. Đối tác lâu nay của Microsoft là Intel Corp. đang chuyển sang dùng một số phần mềm không phải của Microsoft trong các thiết bị web. “Sẽ phải có rất nhiều thử nghiệm,” Craig Barrett, giám đốc điều hành của Intel từng phát biểu. Trong khi ông nghĩ rằng PC có thể trở thành thiết bị trung tâm trong mạng gia đình, thì trong một số trường hợp, rất có thể nó lại là một thiết bị ngoại vi. Đã từng dấy lên một khả năng phế truất PC vào ngày 7/1 vừa qua, khi Moxi Digital Inc. giới thiệu hệ thống quản lý giải trí gia đình thông qua hộp set-top.

     

    Cuối năm nay, Microsoft sẽ giới thiệu Mira, bảng điện tử không dây dùng cho phép truy cập web từ bất cứ đâu.

    Mặc dù vậy, Microsoft ra trận với sự kiên nhẫn và chấp nhận tiêu hao, sách lược từng mang lại thành công cho họ trước đây. Mọi chuyện bắt đầu từ tháng 3/1999, khi các vị lãnh đạo cao nhất của công ty họp bàn về chiến dịch đánh vào thị trường gia đình. Gates, Ballmer và Bach nêu ra câu hỏi là liệu có thể tạo ra một thế hệ thiết bị tiêu dùng mới dựa trên công nghệ PC. Cũng vào khoảng thời gian này, một nhóm kỹ sư của công ty muốn tạo ra một máy chơi game hấp dẫn nhất từ trước đến nay, với mộng ước đưa lịch sử Microsoft sang một trang mới. Tại triển lãm hàng điện tử tiêu dùng năm 2000, Microsoft đã thay đổi cách thiết kế các gian hàng truyền thống bằng mô hình một căn hộ được trang bị kỹ thuật số, phô diễn những công nghệ số mà họ có thể mang lại trong tương lai. MSN, Xbox và Windows XP sẽ là rường cột chính cho ngôi nhà số và bằng cách này, Microsoft có thể tăng thêm sức mạnh cho các sản phẩm giải trí gia đình, chẳng hạn âm nhạc trực tuyến. Kế hoạch giờ đây là tạo ra nhiều sản phẩm chuyên biệt cho nhiều thị trường khác nhau, chứ không phải làm ra một hộp máy có khả năng giải quyết mọi việc, từ chơi game đến soạn thảo văn bản. Vì vậy các nhóm làm việc của Microsoft đang theo đuổi những công việc rất tách biệt nhau về máy chơi game, PC, TV tương tác, các thiết bị gia đình kỹ thuật số, thiết bị cầm tay, và các dịch vụ trực tuyến. “Cách tiếp cận của chúng tôi là sẽ xây dựng từng sản phẩm riêng biệt thật xuất sắc, sau đó mới tích hợp chúng lại với nhau. Microsoft Office cũng được xây dựng theo cách như vậy: Word là phần mềm soạn thảo văn bản tốt nhất, Excel cũng là bảng tính tốt nhất”, Bill Gates nói.


    Mặc dù Bill Gates chưa bàn gì về kế hoạch tích hợp những sản phẩm gia đình này lại với nhau nhưng chắc chắn Windows và PC sẽ là trọng tâm của chiến dịch. Đó là lý do tại sao Windows XP, phiên bản hệ điều hành mới nhất của công ty, lại quan trọng đến vậy. Sau nhiều năm sản xuất phần mềm hay bị sự cố, cuối cùng Microsoft đã đưa ra một hệ điều hành rất giống với thiết bị tiêu dùng. Chính thức công bố vào ngày 25/10, XP ít khi gây lỗi và dễ sử dụng. Với XP, việc biên soạn phim gia đình hay ghi đĩa CD quả là đơn giản, và các chương trình đã giúp mở rộng khả năng của PC trong gia đình. Công nghệ mạng gia đình của Windows XP cho phép PC tự động tìm và kết nối những thiết bị nối mạng như bộ thu âm thanh số. “Chúng ta đang đẩy Windows vào các hộ gia đình”, người đứng đầu nhóm các hệ điều hành của Microsoft nói.

    Microsoft vẫn tôn trọng một số kinh nghiệm thành công trong quá khứ: họ tạo ra một sự ràng buộc tự nhiên, trong đó các nhà sản xuất phần cứng và phát triển phần mềm có thể tạo những sản phẩm dựa trên công nghệ Microsoft. “Chúng tôi có những đối tác sản xuất camera, màn hình và nhiều thiết bị ngoại vi, họ sẽ giúp bạn có đủ món “đồ chơi” trong gia đình”, Gates hứa hẹn. Những nhà sản xuất đã cam kết cộng tác với Microsoft là Samsung, Hewlett-Packard, NEC, tất cả đang phát triển PC gia đình dùng công nghệ eHome.


    Những máy tính này sẽ sử dụng một phần mềm Microsoft có tên mã là Freestyle. Ngoài những thiết bị ngoại vi như chuột và bàn phím, PC chạy Freestyle có kèm theo card điều khiển TV để kết nối tới dịch vụ truyền hình cáp và bộ điều khiển từ xa để chọn chương trình. Bằng cách này, khách hàng có thể tổ chức các file nhạc hay phim khi họ vẫn đang ngồi trên bàn làm việc và sau đó dùng bộ điều khiển từ xa để chọn kênh hoặc băng video. Ở thế hệ thứ nhất, PC Freestyle tất-cả-trong-một sẽ có các chức năng của TV và cassette. Thị trường mục tiêu là giới sinh viên và người giúp việc trong các hộ gia đình - họ thường có ngân sách hạn hẹp và không đủ chỗ cho PC, TV hay một dàn âm thanh. Thế hệ thứ hai của sản phẩm này sẽ tập trung vào thị trường rộng hơn, đó là thiết bị được đặt cạnh TV và kết nối ngược lại với PC chính.

    Sản phẩm quan trọng đầu tiên của Microsoft sẽ là thiết bị có tên mã Mira. Vào cuối năm nay, người dùng có thể tìm mua loại màn hình phẳng có thể tháo ra khỏi chân đế mà vẫn được kết nối không dây với PC. Bằng việc trỏ vào những biểu tượng và viết lên màn hình cảm nhận, bà mẹ có thể gửi/nhận thư điện tử từ nhà bếp, lũ trẻ vừa tán gẫu trực tuyến với bạn bè, vừa xem chương trình ca nhạc, còn ông bố thì có thể nằm trên ghế mà chọn mua một thứ gì đó trên Amazon.com. ViewSonic Corp. và Wyse Technology Inc hứa sẽ làm cho giá của sản phẩm không đắt hơn 500 USD.


    Microsoft coi Xbox là át chủ bài trong chiến lược mới của họ. Hiện nay doanh số của Xbox đang khiến các nhà phân tích phải ngỡ ngàng. Từ khi tung ra vào ngày 15/11/2001 đến nay đã có 1,5 triệu sản phẩm được tiêu thụ, vượt qua cả GameCube của Nintendo vốn chỉ bán được 1,2 triệu chiếc tính từ thời điểm phát hành 18/11. Trong khi đó, PlayStation2 của Sony, ra mắt từ
    25/10/2000, bán được 2,5 triệu sản phẩm cho thị trường Bắc Mỹ trong mùa Giáng Sinh vừa qua. Ngay cả những kẻ “tham công tiếc việc” như Bill Gates mà cũng bị Xbox hút hồn. Mặc dù chưa bao giờ mê chơi game nhưng kể từ khi mang một bản thử nghiệm về nhà, đêm nào cũng vậy, sau khi cho 2 con nhỏ đi ngủ, vợ chồng Bill Gates lại say sưa với Fuxion Frenzy, bộ sưu tập gồm 45  game.

    Xbox được thiết kế để trước hết là nổi trội hơn PlayStation2 và GameCube, còn quan niệm về mạng gia đình được giấu khá kỹ. Microsoft đưa công nghệ mạng vào Xbox sẽ cho phép các gamer đấu với nhau trên đường phố hay bất cứ đâu trên toàn thế giới. Công ty còn dự kiến đưa ra dịch vụ chơi game trực tuyến Xbox vào giữa năm nay. Nhưng cho dù có công nghệ tối ưu đến đâu thì Xbox vẫn cần có những game đủ sức thu hút người chơi. Các nhà phân tích cho rằng sẽ không có nhiều người chơi thuộc lứa tuổi 18 – 20. Dự đoán Xbox sẽ chiếm 10% thị trường máy chơi game trong 5 năm của thế hệ máy chơi game đầu tiên. Vì vậy, thật khó tin là Xbox sẽ trở thành mảng kinh doanh mang lại lợi nhuận đáng kể cho Microsoft.


    Những công ty có quan hệ trực tiếp với khách hàng tiêu dùng sẽ có cơ hội “thắng đậm” nhất. Hiện giờ, đó là AOL Time Warner với 46 triệu thuê bao dịch vụ trực tuyến và cáp.  AOL thu 24USD/tháng từ 33 triệu khách hàng kết nối vào dịch vụ trực tuyến của họ. Còn Time Warner Cable thì thu 54USD/tháng (tính trung bình) từ 12,7 triệu hộ gia đình có đăng ký sử dụng hệ thống cáp của họ. Microsoft có ngủ mơ cũng chẳng thấy những con số này. Đối với họ, bán được 90 USD phí nâng cấp hệ điều hành cho một người dùng PC tại nhà cũng là may lắm rồi (mà chu kỳ nâng cấp trung bình là khoảng 3 – 4 năm/lần).

    Với mục đích làm chủ công nghệ hàng tiêu dùng, Microsoft đã phải bở hơi tai chạy theo Sony. Khi Microsoft có Freestyle thì Sony đã có Vaio MX với đủ các tính năng mà Freestyle mong muốn. Mira của Microsoft thì phải khoảng 1 năm nữa mới có thể trình làng, trong khi đó cách đây 1 năm, tại Nhật Bản, Sony đã tung ra Airboard, một loại màn hình phẳng có thể dùng để kiểm tra hộp thư e-mail, lướt web và chơi game. Sony cũng đang nghiên cứu phát triển công nghệ mạng, được đặt tên là Feel, nhằm kết nối các thiết bị trong gia đình lại với nhau.


    Thế nhưng không có công ty nào “trường vốn” như Microsoft trong đầu tư vào công cuộc số hóa các hộ gia đình. Với 36 tỷ USD, họ này có thể đổ ra những khoản tiền khổng lồ, chấp nhận thử nghiệm trên diện rộng, và không ngại chờ đợi. Sự bền chí của Microsoft đã được ghi nhận nhiều trong lịch sử. Chẳng hạn, MSN đã phải nằm chờ nhiều năm trước khi Microsoft tìm ra được chiến lược biến nó thành một địa chỉ quen thuộc trên web; các phần mềm server cũng bị xếp xó gần chục năm mới khẳng định được chỗ đứng trong môi trường tính toán cộng tác. Năm nay, sản phẩm này của Microsoft chiếm tới 47% thị phần.

    Vì vậy, cũng chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi thấy Microsoft lạc quan về thắng lợi của mình ở khu vực gia đình. Trước tình hình đó, các công ty cạnh tranh như Sony đang ra sức “o bế” khách hàng. Nếu Microsoft không địch được với Sony, chắc chắn họ chẳng bước chân vào được ngôi nhà của chúng ta.

     

    Thu Hiền

    PC World Mỹ 3/2002

    ID: A0203_29