• Thứ Năm, 08/01/2004 08:57 (GMT+7)

    Nước Đức - mô hình của một xã hội thông tin


    Là một nước công nghiệp phát triển cao với tiềm lực kinh tế mạnh hàng đầu của châu Âu,  Cộng Hoà Liên Bang Đức đang có những chuyển biến mạnh mẽ hướng tới một xã hội thông tin toàn diện, trong đó công nghệ thông tin và viễn thông đóng vai trò quyết định. 

    Xã hội thông tin tại Cộng Hoà Liên Bang Đức (CHLBĐ) phát triển mạnh mẽ trong 3 năm trở lại đây. Theo thống kê, năm 1998, số lượng người dùng internet ở lứa tuổi trên 14 là 14 triệu (trong tổng số 82 triệu dân), 15% trường phổ thông được trang bị khả năng truy cập internet;  thì tới cuối năm 2001, những con số này đã là trên 30 triệu người dùng và 100%. Đặc biệt ấn tượng với số người dùng các phương tiện liên lạc di động đã đạt tới gần 56 triệu thuê bao. Tỷ lệ sử dụng máy tính PC là 33 máy/100 người. Các ngành CNTT và viễn thông đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế của CHLBĐ, thu hút hơn 800.000 lao động. CHLBĐ cũng là nước dẫn đầu về thương mại điện tử (TMĐT) tại châu Âu. Tổng số tiền luân chuyển qua TMĐT trong năm 2001 là 20 tỷ euro. 66% các công ty Đức có website, trong đó 20% cho phép khách hàng giao dịch mua bán qua mạng. Mô hình thương mại điện tử B2B (business to business) đặc biệt phát triển mạnh.

    Nhờ sự phát triển thành công ở các lĩnh vực CNTT và viễn thông trong mấy năm gần đây, CHLBĐ đã đạt được vị trí hàng đầu tại châu Âu về xã hội thông tin. Theo thống kê, khoảng 20 - 25% tăng trưởng kinh tế của CHLBĐ vào những năm 90 có được do ứng dụng CNTT và truyền thông. Chi tiêu của chính phủ cho giáo dục, nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực CNTT tăng đáng kể, từ 550 triệu euro năm 1998 lên 723 triệu euro năm 2001. Chính phủ Đức đã đưa ra những biện pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực có trình độ về CNTT - trở ngại lớn cho sự phát triển ngành công nghiệp này.

     

    Chiến lược toàn diện cho xã hội thông tin

    Chính phủ Đức xem xã hội thông tin như một yếu tố quan trọng nhằm tạo ra việc làm và đảm bảo thế cạnh tranh của nền công nghiệp CHLBĐ. Chính vì lý do này, một chính sách toàn diện nhắm vào xã hội thông tin: chương trình hành động mang tên 'Đổi mới và Việc làm trong xã hội thông tin của thế kỷ 21' (Innovation and Jobs in Information Society of the 21st century) được triển khai từ tháng 9 năm 1999. Chương trình xác định những mục tiêu cụ thể phải đạt được  đến năm 2005 trong 7 lĩnh vực trọng tâm về xã hội, thương mại và hành chính. Nguyên nhân cơ bản của thành công bước đầu này là sự kết hợp chương trình hành động với chương trình 'Internet cho tất cả' (Internet for All) do thủ tướng liên bang đề xuất từ tháng 9 năm 2000 và sự hợp tác chặt chẽ giữa chính phủ Đức với Sáng Kiến D21 (Initiative Deutshland 21, đơn vị hợp tác lớn nhất giữa các tổ chức công cộng và cá nhân  - www.initiatived21.de).

    Internet cho tất cả. Trang thiết bị máy tính đầy đủ và điều kiện truy cập internet dễ dàng đã tăng cường năng lực giáo dục - đào tạo tại CHLBĐ. Hiện nay, toàn bộ các trường phổ thông, dạy nghề  của CHLBĐ đều được kết nối internet. Ngoài ra, tất cả các trường đại học đều được trang bị kết nối internet tốc độ cao. 'CNTT trong giáo dục - kết nối cho tất cả mọi người' là khẩu hiệu hành động của chính phủ Đức.

    Đa phương tiện trong giáo dục - đào tạo. Chính phủ Đức rất chú trọng vào các chương trình đào tạo trên cơ sở đa phương tiện, kết hợp với việc phát triển các phần mềm giảng dạy. Ngoài ra, các giải pháp đào tạo qua mạng nhắm vào doanh nghiệp nhỏ và vừa và hành chính công cũng đang được triển khai. Để đáp ứng yêu cầu trên, tại CHLBĐ hiện nay có hơn 70.000 cơ sở đào tạo CNTT.

    Nhằm thu hút chất xám, chính phủ Đức đã áp dụng chính sách 'Green Cards', tạo điều kiện dễ dàng cho các chuyên gia CNTT nước ngoài sống và làm việc tại Đức.An toàn và bảo mật internet. Để tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho việc giao dịch thương mại qua internet, chính phủ Đức đã thực hiện các chính sách  nhắm vào thương mại điện tử (TMĐT) và chữ ký số. Các biện pháp nhằm bảo mật thông tin, bảo vệ người dùng và luật bản quyền trên internet được đảm bảo. Chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa thích ứng và phát triển nhanh trong  xu thế  kinh doanh điện tử nhằm tăng khả năng cạnh tranh.

    Dẫn đầu về công nghệ. CHLBĐ là nước có cơ sở hạ tầng và trình độ công nghệ hàng đầu ở châu Âu. Nhờ những chính sách định hướng thành công, cơ sở hạ tầng về viễn thông băng rộng được mở rộng và phát triển mạnh. Các đường thuê bao ISDN và DSL luôn sẵn sàng, tạo môi trường giao dịch tuyệt vời cho các ứng dụng đa phương tiện đang rất phổ biến. Việc thiết lập các mạng UMTS (universal mobile telecommunication system - hệ thống viễn thông di động đa năng, bao gồm mạng di động thế hệ 3) đang được xúc tiến.

    Chính phủ và cải cách hành chính thông qua e-government. Trong xã hội thông tin, tính cạnh tranh và chất lượng cuộc sống của người dân phụ thuộc  một phần vào các dịch vụ công từ phía nhà nước. Với khởi xướng 'BundOnline 2005', chính phủ Đức đã đề ra chiến lược cho chương trình e-government (hành chính điện tử) lớn nhất châu Âu. Hàng loạt dự án được triển khai nhằm tăng cường khả năng điều hành, cung cấp dịch vụ của chính phủ. MEDIA@Komm là một trong các dự án trên, đã được triển khai thử nghiệm tại một số vùng của CHLBĐ. Dự án này nhắm vào việc tiêu chuẩn hoá các dịch vụ trực tuyến trong hành chính công.

    Hợp tác quốc tế. Với mục đích tạo thế vững chắc cho xã hội thông tin tại châu Âu và thế giới, chính phủ Đức đã hợp tác với nhiều nước. Trong khối cộng đồng châu Âu (EU), các dự án lớn hướng vào thương mại  điện tử và chữ ký số, cũng như kế hoạnh hành động 'eEurope 2002'.  CHLBĐ đã hỗ trợ OECD (organization for economic co-operation and development - tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế) thiết lập những nguyên tắc nhằm bảo vệ người dùng và mua bán trực tuyến. Trong  khối các nước G8, CHLBĐ cũng là nước đang soạn thảo kế hoạch hành động nhằm loại bỏ sự phân cách số toàn cầu.

     

    Tận dụng ưu thế của phương tiện CNTT và phát triển xã hội thông tin

    Các nhà lãnh đạo đặt trọng tâm vào các mục tiêu trung hạn và dài hạn trong khuôn khổ của chương trình hành động. Để thực hiện được những mục tiêu đề ra, chính phủ Đức tiếp tục dựa vào ưu thế của CNTT và viễn thông, sự hợp tác rộng rãi trong thương mại, cụ thể là Initiative D21.

    Đẩy mạnh truyền thông băng rộng là yếu tố thúc đẩy các ứng dụng đa phương tiện phát triển, dần xoá bỏ ranh giới giữa thông tin, truyền thông và thông tin đại chúng. Chính phủ Đức tận dụng thị trường viễn thông mở và chính sách cạnh tranh để tạo ra điều kiện tối ưu cho việc mở rộng hạ tầng cơ sở truyền thông băng rộng. Mục tiêu đến năm 2005, truyền thông băng rộng sẽ là phương tiện chính cho mọi loại hình truy cập, và số người sử dụng internet tuổi trên 14 sẽ là 75%.

    Di động và đa phương tiện - cơ sở của kinh doanh điện tử. Tiềm năng của kinh doanh điện tử là rất lớn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thị trường này sẽ chịu tác động lớn của công nghệ băng rộng và ứng dụng di động. Chính vì vậy, chính phủ Đức tiếp tục hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ đẩy mạnh kinh doanh điện tử của họ thông qua việc phát triển các ứng dụng đa phương tiện và di động.

    Giáo dục - chìa khoá của xã hội thông tin. Những phương tiện mới có vai trò quan trọng đối với mục tiêu đào tạo như khả năng độc lập, khả năng tự học - tự định hướng, học lâu dài và phát triển kỹ năng giao tiếp. Do đó, việc tích hợp phương tiện CNTT vào chương trình giáo dục được chính phủ Đức tích cực hỗ trợ. Tăng cường trang thiết bị, kết nối mạng, mở rộng băng thông, phát triển các chương trình giảng dạy trên cơ sở đa phương tiện là những biện pháp hành động của chính phủ Đức nhằm đạt được vị trí hàng đầu thế giới về phần mềm giáo dục tới năm 2005. Các chương trình e-learning (dạy học qua mạng)  đang được triển khai và sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực đào tạo CNTT và dạy nghề. Nhờ vậy, sẽ giảm tối thiểu thời gian có mặt của học viên trong khoá học, tạo khả năng tham dự của học viên và đồng thời tăng chất lượng học tập, tăng tính cạnh tranh của các cơ sở đào tạo của CHLBĐ.

    Hoàn thiện hệ thống hành chính điện tử. Internet đã tạo ra cơ hội lớn cho mỗi cá nhân tham gia vào tiến trình dân chủ. Chính phủ Đức chú trọng vào việc mở rộng các dịch vụ điện tử có nhiều  người tham gia. Dự án bầu cử trực tuyến (I-Vote) thử nghiệm do chính phủ tài trợ đã đạt được kết quả hứa hẹn. Các cơ quan hành chính sử dụng CNTT trong hoạt động sẽ đạt được sự minh bạch hơn, ít tốn kém hơn. Trong dự án 'BundOnline 2005' về hành chính điện tử, đến năm 2005, chính phủ Đức sẽ đưa hơn 350 dịch vụ hành chính (tất cả dịch vụ có thể truy cập qua internet) vào hệ thống trực tuyến, trong đó có các dịch vụ chi trả tiền, đóng thuế, ký kết văn bản, hợp đồng...

    Thúc đẩy nghiên cứu CNTT. Hoạt động nghiên cứu có chủ đích là yếu tố đảm bảo tính cạnh tranh và tạo việc làm trong kế hoạch dài hạn. Với chương trình hỗ trợ 'IT Research 2006', chính phủ Đức đã đưa ra kế hoạch nghiên cứu định hướng tương lai và tăng cường cạnh tranh trong CNTT và viễn thông. Những lĩnh vực ưu tiên bao gồm công nghệ nanometre, truyền thông, phần mềm và internet.

    Nhắm vào xã hội thông tin, những dịch vụ mới đang được phát triển với hình thức và nội dung có thể truy cập một cách dễ dàng, mọi lúc, mọi nơi và thích ứng với mọi cá nhân. Tính di động sẽ là tiêu chuẩn hàng đầu của xã hội thông tin trong thế kỷ 21 và UMTS (hệ thống viễn thông di động đa năng) sẽ có vị trí quan trọng trong vài năm tới.

    Với một xã hội công nghiệp phát triển cao độ như ở CHLBĐ thì bước tiếp theo tất yếu là xã hội thông tin. Nước Đức đã và đang áp dụng rất bài bản và hiệu quả những chính sách nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội.

    Một trong những nguyên nhân cơ bản tạo ra sự phồn vinh của nước Đức là họ đã xác định đúng những việc cần làm và mục tiêu phải đạt tới. Thông qua việc triển khai các chính sách, dự án, có thể nhận thấy những vấn đề mà chính phủ Đức luôn đặt lên hàng đầu, đó là:

    - Giáo dục dân trí: từ giáo dục phổ thông cho đến phổ cập tri thức cho toàn xã hội.

    - Đào tạo nhân lực: bao gồm hệ thống đại học, học nghề, nâng cao trình độ chuyên môn...

    - Hoàn thiện hệ thống hành chính, quản lý nhà nước.

    - Hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và vừa. 

    Để triển khai những mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất, chính phủ Đức đã sử dụng công cụ CNTT và viễn thông một cách triệt để, coi đây là yếu tố then chốt của sự thành công. Nước Đức, cũng như nhiều quốc gia phát triển khác, đã đi quá xa chúng ta. Nhưng những gì họ để lại - kinh nghiệm, thì vẫn luôn là bài học quý giá cho tất cả những nước đang cố gắng vươn lên, trong đó có Việt Nam.

     

    Trung Việt

    Ghi chú: Các số liệu trong bài được trích từ báo cáo về Chương Trình Hành Động của Chính Phủ CHLB Đức.

    Những điểm truy cập internet công cộng như thế này có khắp nơi trên nước Đức. Máy tính cấu hình mạnh, màn hình LCD, camera, điện thoại..., tất cả sẵn sàng để kết nối mạng.

    ID: A0204_38