• Thứ Tư, 07/01/2004 17:05 (GMT+7)

    Quảng cáo, đầy rẫy quảng cáo

    Tại sao quảng cáo đang chiếm lĩnh Internet? Và làm cách nào giành lại trình duyệt của bạn?

    Có thể trình duyệt của bạn có những “biển hiệu” như nhà Mc Donald với hàng chữ “Over 24 Billion Served”. Nếu bạn bực tức khi những quảng cáo to quá cỡ kia cứ như gai chọc vào mắt, không ít người cũng cảm thấy như bạn.

    Tuy nhiên, đây không phải vấn đề rành rõ đúng sai. Ngay cả những người phản đối quảng cáo trên web cũng thừa nhận rằng chính sự bùng nổ quảng cáo trên mạng đã tài trợ cho một internet miễn phí và giàu nội dung.

    Và những quảng cáo tham lam nhất cũng góp phần trả tiền cho nội dung miễn phí của internet. Nếu như bất kỳ ai lướt web đều cấm cửa mọi quảng cáo mọi nơi, mọi lúc, các công ty có thể buộc phải thu phí người dùng cho việc sử dụng các dịch vụ trên mạng của họ, hay còn tệ hơn, họ có thể phá sản.

     

    Nhưng thế hệ quảng cáo trực tuyến mới nhất không chỉ khép nép ngồi một góc trên trang chủ, đeo biển đề “Quảng cáo” cho thiên hạ biết và ngong ngóng chờ ai đó nhấn vào. Thay vào đó, các quảng cáo này lén chui vào trang web cứ như một món “hàng lậu” hoặc tấn công cặp mắt bạn bằng vô số những ấn tượng tinh vi tân kỳ nhất. Và sự cạnh tranh sinh tồn giữa các nhà quảng cáo đã làm sinh sôi nảy nở những kiểu loại, dạng thức và tính năng quảng cáo ngày càng hung hăng và hiếu chiến hơn.

    Nếu muốn chấm dứt cơn lốc quảng cáo trên máy tính, bạn có thể dùng phần mềm ngăn chặn quảng cáo (ad-blocking software) để loại trừ hầu hết quảng cáo xuất hiện trong trình duyệt của bạn. Sau đây là bốn ứng dụng giúp ngăn chặn quảng cáo (xem biểu đồ so sánh) được xem xét.  AdSubtract Pro của Intermute (giá 30 USD) là ứng dụng hữu hiệu nhất.

    Quảng cáo: trăm hoa đua nở
    Truyền hình thường có những đoạn quảng cáo ngắn từ vài giây đến hàng chục giây, ngoài ra còn những thông tin thương mại liên tu bất tận. Các tạp chí thì lèn chặt quảng cáo cùng với những thẻ khuyến mại thơm nức mũi. Thế nhưng internet vượt xa cả hai về khoản này, với không biết cơ man nào những kiểu, những cỡ và những cái bẫy khôn lường của quảng cáo, một số “xưa như Trái Đất”, số khác thì mới toanh. Trước khi tiến hành cuộc chiến chống quảng cáo – hoặc quyết định sẽ thử đánh cách nào, bạn cần biết rõ đối thủ của mình.

    Các quảng cáo quen thuộc dạng “băng rôn” (banner), kể cả những dạng mới như “nhà chọc trời” theo đường thẳng, thường nằm trong cửa sổ gốc của trình duyệt. Nhưng các quảng cáo kiểu “bung ra” (pop-up) và “nấp dưới” (pop-under) thì không: chúng xuất hiện trong những cửa sổ trình duyệt mới, không có thanh công cụ hay trình đơn nhưng lại phủ lên trên cửa sổ trình duyệt gốc hoặc “mai phục” ở bên dưới. Tương tự với pop-up và pop-under là interstitial (chèn giữa), quảng cáo xuất hiện sau khi bạn nhấn chuột vào một kết nối nhưng trước khi bạn thấy trang web sau; các pop-up transitional (bung khi chuyển tiếp), quảng cáo xuất hiện trong một cửa sổ riêng giữa hai trang nội dung; và superstitial (lướt trên), loại quảng cáo tiến hóa cao nhất, thì di chuyển xuyên qua bề mặt trang web, như thể chúng là những ảnh động trên một tấm kính đặt lên trên trang web.

     

    Các dạng quảng cáo này có thể gây bực mình cho bạn, nhưng còn có những loại khác mới thật sự nguy hại. Hầu hết web site hợp pháp cố tránh dùng các kiểu quảng cáo láu cá, nhưng một số site không quan tâm. Có loại quảng cáo giống hệt như hộp thoại: bạn cứ tưởng đấy là thông điệp hệ thống nên thật thà nhấn OK để cho qua, thế nhưng liền sau đó bung ra một lô một lốc những quảng cáo khác. Rồi lại có những phần mềm quảng cáo (adware) như TopText, chuyên lẻn vào hệ thống khi bạn đang cài đặt một chương trình shareware hay freeware nào đó rồi bung ra những cửa sổ của mình để ganh đua với quảng cáo khác. Các tiện ích như AdAware (find.pcworld.com/23681) có thể phát hiện và loại bỏ TopText và những thứ như vậy.

    Tồi tệ hơn cả là loại “Bẫy chuột” (mouse-trapper) và loại “Sinh sản cao tốc” (high-speed spawners). Gọi như vậy là vì chúng làm tê liệt nút Back trong trình duyệt của bạn và/hoặc vô hiệu hóa hộp Close, và điều đáng sợ là chúng sinh ra những cửa sổ mới nhanh đến nỗi bạn không kịp đóng. Internet dung chứa vô số những kỹ thuật sinh sản rất đáng ngờ kiểu này, và có thể bạn sẽ chạm trán chúng khi nhấn chuột vào các kết nối trong một e-mail spam. 


    Chặn quảng cáo lại!

    Bạn có thể áp dụng một số kỹ thuật ngăn chặn quảng cáo (ad-blocking techniques) mà không phải dùng một phần mềm “chuyên trị” cho việc này. Những gì bạn phải làm là tắt tất cả các tính năng đồ họa, Java, JavaScript và Flash trong trình duyệt, nhưng vậy thì bạn cũng phải hy sinh hầu như tất cả những tính năng tương tác và hữu ích mà lâu nay vẫn giúp bạn lướt web thuận lợi và thoải mái. Chính vì vậy, giải pháp tốt hơn là dùng một phần mềm “đặc trị” chuyên tìm và diệt quảng cáo mà không làm chết luôn “bệnh nhân”.

    Sự bực bội khi gặp quá nhiều quảng cáo là động cơ chính khiến người ta ngăn chặn các quảng cáo trực tuyến, nhưng còn có những lý do chính đáng khác để làm việc này: Ngăn chặn quảng cáo sẽ giúp giải phóng băng thông quý báu và có thể bảo vệ tính riêng tư. Quảng cáo làm tải trang web lâu hơn.

    Do nhiều server quảng cáo gài cookie vào máy, các công ty quảng cáo có thể theo dõi hành tung của bạn trên web. Họ nói rằng chức năng của hầu hết cookie chỉ là điều phối chủng loại và khối lượng quảng cáo mà bạn nhận được. Nhưng vì các dịch vụ quảng cáo lớn có tầm hoạt động rộng khắp trên nhiều web site, nên cookie liên quan đến quảng cáo cũng có thể cho nhà quảng cáo biết thói quen trên mạng của bạn: thích những site nào, thường đến những đâu.

     

    Bạn có thể làm hành trang lên web của mình tinh gọn hơn, lướt web nhanh hơn và giảm thiểu những thứ trời ơi đất hỡi trên các trang web mà bạn đến. Trong bài là bốn trình chuyên dụng – AdSubtract, Guidescope, Norton Internet Security (có một thành phần chuyên ngăn quảng cáo trên web) và WebWasher đã được thử nghiệm trên một số web site nhiều quảng cáo nhất.

    Dĩ nhiên, một số trình ngăn chặn quảng cáo (ad-blocker) tỏ ra trội hơn, riêng AdSubtract giành được giải nhất (Best Bet) nhờ có thể ngăn được bất cứ quảng cáo nào mà bạn gặp. Nhưng ngay cả cái yếu nhất trong bốn sản phẩm này cũng thành công trong việc thanh lọc những trang chứa quảng cáo dưới dạng “băng rôn” chèn trong frame.

    Hầu hết trình ngăn chặn quảng cáo vận hành như những proxy server chuyên dụng. Chúng chạy trên máy tính của bạn và kiểm tra các địa chỉ mà trình duyệt yêu cầu dựa trên một cơ sở dữ liệu (thường xuyên được cập nhật) gồm địa chỉ các server quảng cáo, và loại bỏ các yêu cầu nội dung quảng cáo. Một số trình cũng dựa trên việc đối chiếu các khuôn mẫu (pattern) để tìm những cửa sổ và hình ảnh nào khớp với kích thước và mẫu hình quảng cáo đã biết.

    Chẳng có chương trình nào trong số này là hoàn hảo; nhưng không có quảng cáo, trang web sẽ nạp nhanh hơn. Trong thử nghiệm không chính thức, các trang đã được loại bỏ quảng cáo nạp nhanh hơn 60% so với khi có quảng cáo.

    Cuối cùng, một vài thủ thuật quảng cáo vẫn đánh bại được hầu hết phần mềm ngăn chặn quảng cáo; hiếm khi các trình này ngăn chặn được “bẫy chuột” và cửa sổ “sinh sản cao tốc” đi kèm. Trong thử nghiệm, chỉ WebWasher là vượt qua được những kẻ quấy rầy siêu hiếu chiến này.

     

    Một tương lai không quảng cáo? chắc gì...

    Web là chân trời mới cho xuất bản, nên chẳng lạ gì khi quảng cáo trực tuyến đang tràn ngập web.

    Bạn cần hiểu rằng, không có quảng cáo nào xấu, chỉ có cách làm không tốt. Tuy nhiên, đẩy lùi cơn sóng thần quảng cáo là một nhiệm vụ nặng nề – mãi tới gần đây, chẳng mấy ai bận tâm thử làm việc đó. Nhưng quảng cáo đã trở nên càn rỡ hơn, và tình hình có thể đang thay đổi.

    Mới tháng mười năm ngoái, các nhà phân tích khám phá rằng ba phần tư những người lướt web khi được hỏi thậm chí không biết rằng có những cái gọi là phần mềm ngăn chặn quảng cáo.

    Nhưng khi chiến thuật của nhà quảng cáo thay đổi, những người dùng nổi xung hẳn sẽ tự mình ra tay phản kích. Theo phân tích, người dùng internet ngày càng ít khoan dung với những quảng cáo ngang nhiên phá bĩnh, đặc biệt là các cửa sổ pop-up và pop-under. Từ năm 1999, 23% số người được điều tra cho biết họ rất bực mình về các quảng cáo kiểu “bung”, đến nỗi có khi họ sẽ không bao giờ quay lại web site đó nữa. Đến năm 2001, con số này lên tới 41%.

    Người lướt web phát cáu vì bị quấy rầy bởi hàng đống quảng cáo và đôi khi cả những thủ thuật quảng cáo đáng ngờ. Theo một công ty chuyên nghiên cứu nhận thức của công chúng về các công ty quảng cáo trên web, trước kia những kỹ thuật quảng cáo trắng trợn như “bẫy chuột” và cửa sổ “sinh sản cao tốc” thường chỉ gặp ở các web site về tình dục và cờ bạc, nhưng nay chúng đã chuyển sang những web site “đàng hoàng”. Nhiều site mà nguồn thu chính là dựa vào quảng cáo đang dùng các quảng cáo dạng pop-up, pop-under và superstitial, đôi khi cả ba loại cùng một lúc.


    Vì sao các nhà quảng cáo dùng những kỹ thuật trắng trợn khi hầu hết người lướt web đều ghét chúng? Thật tình mà nói, chính là vì chúng có hiệu quả.

    Một vài site kiếm cơm nhờ quảng cáo thậm chí còn “thừa thắng xông lên” áp dụng cả độc chiêu là cấm cửa những ai sử dụng phần mềm ngăn chặn quảng cáo. Một công ty Đức là MediaBeam đã phát triển một phần mềm gọi là AdKey có khả năng cho biết trình duyệt của “lữ khách internet” nào đó có nạp hình đồ họa quảng cáo hay không. Nếu AdKey phát hiện rằng lữ khách đang dùng phần mềm ngăn chặn quảng cáo, nó sẽ ngăn không cho người này đến web site chừng nào còn cho phần mềm đó hoạt động. Một hacker người Đức đã tìm được cách xỏ mũi AdKey khá nhanh, nhưng MediaBeam hứa hẹn rằng phiên bản AdKey 2.0 sắp ra đời sẽ mạnh hơn và không chịu thua, nghĩa là cuộc “chạy đua vũ trang” giữa lực lượng quảng cáo và lực lượng chống quảng cáo sẽ còn nhiều gay cấn.

    Tương lai xem chừng ảm đạm với những ai muốn thấy internet ít có quảng cáo hơn hoặc nếu có thì đỡ càn quấy hơn. Hãng nghiên cứu GartnerG2 dự đoán rằng quảng cáo trực tuyến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2005. Điều đó có nghĩa là sẽ càng nhiều quảng cáo hơn và có lẽ công nghệ quảng cáo cũng sẽ có những bước tiến hóa mới. Dù cách này hay cách khác, cuộc chiến để thu hút sự chú ý của mọi người trên web chỉ ngày càng nóng bỏng.

     

    Trần Tiễn Cao Đăng
    PC World Mỹ 05/2002

     

     

    ID: A0205_35