• Thứ Sáu, 25/05/2007 15:44 (GMT+7)

    Không chỉ là game

    Nếu như nhà báo Thomas L.Friedman- tác giả cuốn sách nổi tiếng “Thế Giới Phẳng” - muốn viết thêm về lịch sử của ngành CNTT-TT và quá trình toàn cầu hóa thế kỷ 21, chắc chắn ông ta sẽ phải nói về Second Life (www.secondlife.com).

    Nếu như nhà báo Thomas L.Friedman- tác giả cuốn sách nổi tiếng “Thế Giới Phẳng” - muốn viết thêm về lịch sử của ngành CNTT-TT và quá trình toàn cầu hóa thế kỷ 21, chắc chắn ông ta sẽ phải nói về Second Life (www.secondlife.com). Mặc dù trong cuốn best-seller này, Friedman đã nói không ít về sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp game, nhưng ông đã tuyệt nhiên không đả động đến các thế giới ảo hay trực tuyến. Có lẽ Friedman không chơi game online hoặc vào thời điểm (phát hành sách) 2004- 2005, Second Life và các cộng đồng ảo khác vẫn chưa tạo tiếng vang lớn trên qui mô toàn thế giới.

    Hãy xoay ngược kim thời gian. Cuối 2004, khi các server MU không chính thức đang làm mưa làm gió tại Việt Nam và game thủ nữ nước ta vẫn đang mê mẩn The Sims (offline) thì Second Life (SL), mặc dù chào đời từ năm 2003, vẫn còn đang lặng lẽ trên toàn cầu. Thế nhưng đến nay, theo Linden Lab, SL đã thu hút trên 6 triệu người chơi trên toàn thế giới

    Những chân trời mới
    Có thể bạn vẫn chỉ đang xem SL như một trò chơi trực tuyến được phát hành, cập nhật và cũng có thể sẽ mất dần người chơi khi có 1 game khác hay hơn xuất hiện. Vâng, dĩ nhiên SL không thoát ra khỏi qui luật đó. Nhưng khác với bạn, cả thế giới đang chăm chú nhìn vào SL như một quả bom đã phát nổ. Vụ nổ này đang đẩy giới hạn của hệ thống Internet (băng thông, dịch vụ, sự trải nghiệm của người dùng...) ngày nay ra xa hơn, và manh nha hình thành mạng Internet 3 chiều (3D Internet).

    Nhưng 3D Internet thì có gì đặc biệt? Câu trả lời: khả năng tương tác cao hơn bao giờ hết. Hãy thử hình dung, với trình duyệt web hiện nay (Internet Explorer, Mozilla, Opera...), mỗi khi đi mua hàng trên mạng, bạn hầu như vẫn phải tự làm một mình: từ việc đọc thông tin giới thiệu sản phẩm đến việc nhấn các nút trên trang web sao cho chính xác để mua hàng. Nhưng bạn nghĩ sao nếu như bạn đến 1 cửa hàng bán máy tính của Dell trong SL và được các nhân viên bán hàng (các avatar khác trong game) chào đón, dẫn bạn đi tham quan, giải thích các thông số kỹ thuật và gửi cho bạn đường dẫn chính thức để bạn truy cập và mua máy? Đến giờ, tôi vẫn chưa quên được cảm giác khi đến hòn đảo của Sun Microsystems. Thật ngỡ ngàng khi ngay cả trong thế giới ảo, Sun vẫn có dành riêng một góc tặng quà miễn phí cho các “tín đồ” của Java và mã nguồn mở... Khi đó, từ một tài khoản miễn phí, tôi tạo ra được một avatar. Không có tiền Linden Dollar để mua quần áo “hiệu”, tôi đã cảm động “đến rơi nước mắt” khi được tặng 2 chiếc áo thun màu xanh và đen, 2 chiếc nón màu đen và trắng, ba-lô, đèn pin, ly uống nước và quả bóng bay mang nhãn hiệu Sun Microsystems.

    Hơn nữa, trong thế giới ảo, dường như người ta trở nên cởi mở và thân thiện hơn. Một chuyên gia của Cisco Systems cho biết: “Ở đời thật, ít khi nào có ai chặn tôi giữa đường và hỏi thăm về các công nghệ và dịch vụ của Cisco. Nhưng trong SL, điều đó xảy ra như cơm bữa”. SL cho phép các doanh nghiệp hỗ trợ khách hàng hiệu quả hơn. Chưa hết, chắc bạn biết ngày nay các công ty tuyển dụng nhân sự khó khăn như thế nào. Ấy vậy mà, theo IDG, gã khổng lồ IBM hiện đang “nuôi” tới 700 nhân viên làm việc trong SL. Một công ty khác là PA Consulting có trụ sở chính tại Singapore cũng đang có 100 nhân viên đang tư vấn và phục vụ khác hàng trong SL. Sở dĩ tôi biết được chuyện này vì ông Quang Nguyễn, giám đốc của PA Consulting là Việt kiều, đồng thời là cộng tác viên của tạp chí Thế Giới Vi Tính- PC World Việt Nam, thường xuyên trao đổi e-mail và trò chuyện với chúng tôi.

    Ngoài ra, công ty và tập đoàn có tiếng của nền kinh tế thế giới như Cisco Systems, Dell, Sony, Reuters (hãng tin), Sun MicroSystems, Pontiac (bán xe hơi), Circuit City (bán hàng điện tử tiêu dùng trực tuyến), IDG Denmark, Sears... cũng đã đi trước và thiết lập cơ sở trong SL. Liệu bạn có thấy sự liên quan giữa một hòn đảo mà IBM mua trong SL so với 1 website trên mạng Internet hiện nay hay không? Cả hai thứ đó đều chiếm tài nguyên của máy chủ. Nhưng nếu có hòn đảo thì rõ ràng IBM có thể trình diễn sản phẩm, giải pháp hiệu quả hơn trong thế giới của đa phương tiện và 3D.

    Điều không thể không nói: môi trường ảo như SL cũng chính là môi trường của bạn, hỡi các game thủ. Khi bạn lớn lên và làm việc, thì có gì bằng là được sống và làm việc trong thế giới 3D quen thuộc mà bạn đã trải nghiệm trong nhiều MMORPG. Đây là điều tương tự với dự báo của nhiều nhà giáo dục và công nghệ: “Giới trẻ có nhu cầu sử dụng những tiện ích họ quen sử dụng trong quá trình học cao đẳng, đại học như điện thoại di động hay IP, duyệt web, chat, dịch vụ tìm kiếm, thư viện điện tử...”. SL là cuộc đời chứ không chỉ đơn thuần là game nữa. SL có thể là một trong những game trực tuyến đầu tiên bạn làm quen đầu tiên; nhưng cũng là nơi bạn kết bạn, học tập, thực tập và lao động, kinh doanh.

    Vẫn đậm chất game riêng
    Nếu từng bước vào Second Life, bạn biết trong thế giới này không có level, không có quái vật, không chặt chém... nhưng chất game vẫn đậm nét trong đó. Bạn có thể bay mà không cần đến thú cưỡi và đồ phi hành như trong Thế Giới Hoàn Mỹ. Thậm chí, bạn không cần bay nữa mà chỉ cần ra lệnh tìm kiếm (search) địa điểm và biến (teleport) tới đó trong chớp mắt. Không cần portkey như trong Harry Potter hay phải đứng vào các vùng biến trong Starcraft hay tìm các ông bà dịch chuyển trong các MMORPG, chỉ cần nhấp chuột trái vào đường dẫn và đến nơi.

    Bạn cũng có thể xây những tòa nhà cực kỳ hoành tráng và tiếp đãi bạn bè. Thậm chí, bạn còn có thể đến những bãi tắm nuy (nude beach) và làm được những cử chỉ “quá sức thân mật” với các nhân vật khác. Thế giới của SL không giới hạn và như những gì khẩu hiệu của thế giới này hướng tới: “Your Life. Your imagination” (Cuộc sống của bạn. Óc tưởng tượng của bạn ).

    Để làm được tất cả những việc đó, Linden Lab trao vào tay các công dân của SL công cụ tạo mẫu 3D, cho phép ai cũng có thể tạo ra những khung cảnh, tòa nhà, xe cộ, đồ đạc và máy móc để sử dụng, mua bán, trao đổi... Người chơi còn có thể tạo đồ từ bên ngoài và đưa vào trong SL. Và điều quan trọng: hệ thống SL bảo vệ bản quyền của người tạo ra chúng. Second Life cũng cung cấp một ngôn ngữ kịch bản (scripting language) mang tên Linden Scripting Language (LSL). LSL được dùng để tự động hóa hành vi của các đối tượng trong thế giới ảo, như cánh cửa tự động mở khi đến gần, căn phòng tập huấn tự đặt câu hỏi khi người dân SL hay Second Lifers bước vào...

    Trong SL, bạn sẽ không còn được cái cảm giác cưỡi ngựa hay bay từ miền đất này đến miền đất khác vì SL là một hệ thống rất nhiều đảo (island). Nhưng SL rộng lớn đến nỗi bạn chỉ muốn tìm kiếm các địa điểm và teleport từ đảo này sang đảo khác. Tuy nhiên, tôi và nhiều người khác có cái thú: Đi shopping, ngắm nghía những loại cửa hàng đa dạng, thiết kế độc đáo, bày bán nhiều món hàng độc. Tất cả đều do cư dân của SL tạo ra và chúng đang mọc lên như nấm vì ngày càng có nhiều người chơi SL.

    Về mặt công nghệ, SL là 1 hệ thống điện toán lưới (grid computing network) có khả năng mở rộng (scalability) cao. Theo tạp chí Infoworld Mỹ, mỗi hòn đảo thuộc một máy chủ nằm trong 1 trong 2 trung tâm dữ liệu lớn (server farm) của Linden Lab đặt tại Mỹ. Mỗi lần di chuyển từ đảo này sang đảo khác thì thật ra người chơi đang đi từ máy chủ này sang máy chủ khác trong hệ thống của Linden Lab. Điều này rất có ý nghĩa vì nó đã xóa bỏ điểm yếu của nhiều MMORPG: hạn chế số lượng người chơi cùng lúc trên cùng 1 server. Trong SL, bạn chỉ cần hẹn nhau ở 1 nơi nào đó và teleport tới, không còn khái niệm “chọn máy chủ đăng nhập” hay “khu vực máy chủ quốc tế”.

    Cơ hội đi cùng thách thức
    Thế giới đã mất nhiều mà cũng được nhiều từ bài học nền kinh tế bong bóng dotcom. Có lẽ, một nền kinh tế bong bóng 3D Internet sẽ nảy nở một khi giới kinh doanh và công nghệ cùng xã hội toàn cầu hóa ngày càng nhận thức được vai trò và lợi ích của 3D Internet. Có lẽ SL sẽ là nhân tố đẩy mạnh sự phát triển băng thông Internet trên toàn thế giới.

    Second Life có nhiều cơ hội cho 1 quốc gia nhỏ bé như VN đang nỗ lực hội nhập, tiếp nhận văn hóa và thể hiện bản sắc dân tộc đồng thời tăng cường xuất khẩu. Một điều an ủi cho Việt Nam là hiện trong SL cũng đã có 1 cửa hàng hiếm hoi bán áo dài Việt nam. Nhưng lại bán chung với thời trang Thái Lan! Nhưng các công ty Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng các cửa hàng giới thiệu sản phẩm trong “tân thế giới” trực tuyến này, tiết kiệm chi phí marketing đến các thị trường xa như Mỹ, Nhật, EU, châu Phi...Bản thân giáo sư Edward Castronova, trường ĐH Indiana (Mỹ), cũng đang xây dựng Arden- thế giới của William Shakespeare trong SL. Nhà kinh tế học chuyên nghiên cứu về các thế giới ảo này (tham khảo thêm tại bài viết có ID: G0411_36 tại www.pcworld.com.vn), theo Reuters, không chỉ dùng Arden như một nơi để truyền thụ kiến thức về văn học Shakespeare mà còn là nơi thí nghiệm các lý thuyết kinh tế. Và dường như SL đang phát triển theo hướng mà ông đã nhận định trong các bài nghiên cứu.

    Bên cạnh những cơ hội, không thể không lo lắng trước những thách thức. Những phương tiện truyền thông toàn cầu thường bị kẻ xấu lợi dụng để tuyên truyền và lôi kéo. Điều nay chúng ta đã thấy trên website, trên các bản đồ số toàn cầu và chúng sẽ tiếp tục xuất hiện trong các thế giới ảo. Và có lẽ điều đáng làm nhất là chúng ta cần đối diện với thực tế và cùng khẳng định bản sắc dân tộc Việt Nam trong thế giới ảo hơn là tránh né, ngăn chặn hay cấm đoán.

    Phi Quân

    ID: G0706_14