• Thứ Tư, 01/08/2007 09:18 (GMT+7)

    Lãnh đạo trong MMORPG

    Nếu như thời phong kiến ngày xưa có MMORPG thì những cuộc tập trận cờ lau trên lưng trâu của cậu bé Đinh Bộ Lĩnh rất có thể đã được thay bằng các trận công thành chiến trực tuyến. Ngày nay, vẫn còn đó nhiều người chơi đam mê chiến lược như...

    “Trở lại với hiện thực, trách nhiệm đặt nặng lên vai hắn là cả 1 quân đoàn, hay nói thật chính xác là hơn 250 “bang chúng” – những người chơi được hắn thuyết phục về “tụ nghĩa” dưới cờ bang. Những háo hức, đợi chờ, say mê... của họ cần có hắn để thêm phần gia vị cho cuộc chơi. Hắn lướt qua nhưng dòng tin nhắn, lọc xem có những lời “kêu gào thảm thiết” nào không, có những gì cần xử lý gấp hay phải hội ý toàn Bang phân xử không? Hay phải đón một thành viên mới nào đó, hay... Hắn sợ nhất là những kẻ muốn ngỡ hắn là tổng đài 1088 “gì_cũng_biết”, hoặc có ý định biến hắn thành “trung tâm cứu trợ” (mà thật ra nạn nhân không phải bị “thiên tai lũ lụt” gì cho ghê gớm) mà là do họ nghĩ rằng Bang chủ chắc phải có rương đầy ngân lượng và bảo vật. Nhưng họ biết đâu, hắn còn thảm thê hơn cả đám bang chúng của mình.”
    -Trích từ truyện ngắn “Bang chủ” (*)

    Ông Nguyễn Bảo Hoàng-tổng giám đốc quĩ đầu tư mạo hiểm IDG Venture Vietnam

    Mang lại lợi ích cho đời sống thực

    Tôi thích chơi các loại game thể thao, và hay chơi nhất là Madden NFL Football hoặc FIFA Soccer trên máy Xbox 360. Với Xbox Live, tôi có thể thi đấu trực tuyến với rất nhiều bạn bè cũ ở trường đại học và trường y. Tôi nghĩ rằng các cuộc nghiên cứu về vai trò của game trực tuyến và các loại trò chơi điện tử (video games) khác đã chỉ ra rằng các loại trò chơi này giúp phát triển nhiều kỹ năng tích cực, trong đó có kỹ năng lãnh đạo. Tôi cho rằng trong khi chơi game game trực tuyến, người chơi cần phải học và phát triển các kỹ năng mà sẽ mang lại lợi ích trong cuộc sống thực. Chẳng hạn, bạn có thể học được cách làm sao thu hút và quản lý được các nguồn lực trong khi cố gằng hoàn thành các nhiệm vụ trong game. Kỹ năng lãnh đạo đòi hỏi khả năng tổ chức và gây ảnh hưởng đến người khác, giống như các kỹ năng hết sức quan trọng được sử dụng trong game trực tuyến cũng như trong đời sống làm việc hàng ngày.

    Nếu như thời phong kiến ngày xưa có MMORPG thì những cuộc tập trận cờ lau trên lưng trâu của cậu bé Đinh Bộ Lĩnh rất có thể đã được thay bằng các trận công thành trực tuyến. Ngày nay, vẫn còn đó nhiều người chơi đam mê chiến lược như Đinh Thái Tổ và trên thực tế, họ đang nhập vai thành những “sứ quân ảo”, điều binh khiển tướng, quản lý bang hội trong các MMORPG (game nhập vai trực tuyến nhiều người chơi) được phát hành tại Việt Nam và trên thế giới.

    Sự hình thành bang hội (guild) thường đi kèm với những kế hoạch lớn, tiêu biểu là đánh những con trùm quái vật khổng lồ hay công- thủ thành trì. Tại Việt Nam, trong những năm 2003-2005, khi MMORPG mới bắt đầu du nhập, việc lập bang thường gắn liền với nhiều lợi ích: từ việc tranh giành bãi train (khu vực luyện level) đến những món đồ trị giá hàng chục triệu đồng như trong MU Việt Nam; đến nỗi cho đến nay, nhiều người chọn game để chơi vẫn nghĩ game online chỉ hay ở chỗ kiếm ra tiền thật.

    Với lợi ích hứa hẹn to lớn như vậy cùng cơ chế lập bang dễ dàng, nhà nhà lập bang, người người trở thành bang chủ (BC)! Tuy nhiên, để trở thành BC kiệt xuất, có khả năng dẫn dắt bang chúng đi đến vinh quang và chiến trắng thì chỉ có ít kẻ đáng mặt anh hùng. Trong các MMORPG, đa số các bang chỉ có lèo tèo vài thành viên, thậm chí có những bang được lập ra để lừa lấy đồ của bang chúng; có những bang hôm trước đông như kiến cỏ nhưng hôm sau rã đám chẳng còn gì. Tuy nhiên, có không ít bang được quản lý rất tốt, liên tiếp đi từ thành công này tới thành công khác.

    Lãnh đạo trong game, anh là ai?
    Để trở thành BC trong MMORPG thường không khó: chỉ cần game thủ đạt đủ mức đẳng cấp qui định và bỏ ra 1 lượng tiền ảo trong game làm phí lập bang. Một bang có thể có từ 40 đến hơn 1000 thành viên hay bang chúng. Cấp của bang càng tăng đồng nghĩa với số lượng bang chúng được gia nhập càng nhiều, cùng với sự lựa chọn khu vực công thành được mở rộng. Một số MMORPG đòi hỏi bang chủ phải đạt tiếp đến cấp level cao hơn mới được nâng cấp bang. Trong các MMORPG, thường diễn ra các cuộc đua level nhằm đẩy nhanh số lượng và sức mạnh bang chúng trong các trận công thành. Thị trường vũ khí, giáp trụ cũng nhờ đó mà sôi động.

    Tuy nhiên, với khái niệm rộng hơn, “lãnh đạo” trong MMORPG có thể là bang chủ, phó bang chủ, đường chủ, hương chu, trưởng lãỏ nhưng thậm chí cũng có thể là bang chúng hay kẻ vô danh nổi lên trong một trận chiến. Theo góc nhìn này, vai trò lãnh đạo có thể mang tính thường xuyên hay tạm thời. “Chủ guild hay bang chủ là lãnh đạo thường xuyên”, ông Phạm Trường Giang, nguyên chủ tiệm game Thiên Hà TP.HCM và là một game thủ có tiếng trong Dark Age of Camelot (DAOC), cho biết: “Trong khi đó, các cuộc đánh quái, công thành thường cần đến các lãnh đạo tạm thời”. Thật vậy, trong các MMORPG có muôn vàn nhiệm vụ, không phải BC nào cũng có thể nắm được địa hình, chiến thuật, kỹ năng và thường giao việc này cho những cao thủ rành rẽ trong bang. Vì vậy, người chơi đổi vai trò liên tục: lúc làm lãnh đạo trong nhiệm vụ này nhưng cũng có lúc chỉ là kẻ đi theo trong nhiệm vụ khác. Một ví dụ khác: bạn có thể chỉ huy tiêu diệt trùm quái vật rất giỏi nhưng trong trận chiến PvP, bạn chỉ là một tay kiếm hạng xoàng, mau bị hạ đo ván.

    Tuy nhiên, vai trò lãnh đạo của các guild chủ trong DAOC cũng mang tính tạm thời. “Đặc điểm của lãnh đạo người nước ngoài là thường họ chơi rất thường xuyên nhưng chỉ trong một thời gian nào đó. Hầu hết là những người đang phải ở nhà trông con nhỏ hay đang thất nghiệp. Khi họ tìm được việc làm hay con đã lớn thì họ nghỉ luôn. Thỉnh thoảng họ cũng quay lại chơi nhưng chỉ để tán gẫu rồi lại tắt máy đi làm”, ông Giang nói.

    Buồn vui chuyẬn làm lãnh đạo
    Một nam bang chủ tâm sự: “Làm BC có vui, có buồn, vui ở chỗ mình tập hợp được nhiều người lại với nhau và cùng hướng đến mục tiêu chung. Tuy nhiên, BC lại phải giải quyết rất nhiều xung đột cá nhân trong bang. Thường một đêm, tôi phải mất khoảng 2 giờ để giải quyết xung đột giữa các bang chúng”. Hãy nghe tiếp lời của 1 nữ chủ guild, 37 tuổi: “Trong đời làm chủ guild khó nhất là quản lý những thành viên rất có cá tính nhưng lại khác biệt nhau về phong cách chơi game. Trong guild của tôi có thành viên sở hữu 10 nhân vật level 30, hay có thành viên lên level rất chậm; cũng có thành viên lên cấp 60 chỉ trong vòng 1 tháng nhưng hắn chỉ thích đánh solo; hay có thành viên chơi game hạng nặng có tới 8 nhân vật cấp 60 hoặc những thành viên chỉ chơi về đêm... Cố gắng làm hài lòng mọi người - tất cả đều là bạn của tôi với hàng ngàn mục đích khác nhau, tạo cho tôi quá nhiều áp lực. Hơn nữa, tôi chỉ muốn chơi game ở mức vãng lai vì có công việc và cuộc đời thực bận rộn. Chính vai trò chủ guild đã cho tôi biết rất nhiều về cá tính con người và làm sao để quản lý con người hơn bất cứ công việc nào mà tôi từng trải. Đây không phải là bài học vui mà rõ ràng là thứ quí giá nhất mà tôi có được từ game”. Thực tế này trong MMORPG không phải vị lãnh đạo nào cũng có thể giải quyết rốt ráo được. Thành viên trong bang rất đa dạng: từ những bạn trẻ 12 tuổi đến những cụ già đã về hưu, từ những kẻ vô công rỗi việc đến những vị giám đốc của những tập đoàn kinh tế lớn và họ sống ở nhiều tỉnh thành tại Việt Nam và cả ở nhiều nước trên thế giới.

    Ông Nguyễn Thanh Tùng, chủ guild Souldclan với nick EaSternSun trên máy chủ Thiên Vương trong MU VN nêu quan điểm: “Làm chủ guild như là làm giám đốc. Tôi phải luôn thường xuyên online để biết tình hình của các thành viên, quản lý nội bộ”. Năm nay 38 tuổi, ông Tùng nguyên làm trong ngành xây dựng, từng quản lý hàng trăm thợ xây dựng cầu đường. Ông Tùng đã mở cửa hàng Internet tại số 28 Trần Bình Trọng, Q.Bình Thạnh, TP.HCM. Nhân vật DarkLord của ông Tùng trong thời cực thịnh đã quản lý liên minh gồm 5 guild với số lượng thành viên lên tới 400 người và là liên minh đầu tiên công thành thành công. Tuy nhiên, khi EaSternSun xưng vương thì nạn “đúp đồ” làm cho vị vua mới này mất hết niềm tin vào thế giới ảo. Souldclan sau đó mất thành vào tay các liên minh khác. Còn cựu vương EaSternSun đến nay vẫn đi lại... một mình trong game, trong lòng còn nuôi hy vọng vào một tương lai tươi sáng hơn cho lục địa MU.

    Tuy nhiên, không phải bang chủ nào cũng được các thành viên tin cậy như trong 3 trường hợp trên. Lãnh đạo 1 bang nọ cho biết: “Tôi tuyển họ vào bang và thường xuyên giúp họ làm nhiệm vụ đến nỗi tôi không có thời gian để cày level. Nhưng khi họ lên level cao hơn tôi thì họ quay lại nhìn tôi với ánh mắt coi thường và bỏ đi tìm bang khác mạnh hơn”. Rõ ràng vị lãnh đạo này đã nhận được bài học “xót xa”. Trong một trường hợp khác, một doanh nhân nọ đứng ra lập bang. Hàng tuần, trong buổi offline, BC tìm hiểu và giúp đỡ, động viên từng bang chúng. Bang này thậm chí có luật cấm chơi game sau 11g đêm: ai bị phát hiện lập tức bị trục xuất khỏi sư môn. Vì vậy, đã có đến hàng trăm người gia nhập bang này. Tuy nhiên, khi game ngày càng phát triển với nhiều cuộc chiến, nhiệm vụ đa dạng hơn, cách quản lý như trên tỏ ra không đáp ứng được nhu cầu thực tế và vị BC tốt bụng kia cũng đành bỏ bang mà qui ẩn giang hồ.

    Làm sao quản lý bang tốt?
    Người chơi MMORPG thuộc mọi tầng lớp trong xã hội và đều có cơ hội ngang nhau để trở thành bang chủ. Tuy nhiên, theo các cuộc nghiên cứu bỏ túi của TGG, các bang thành công đều có các tay lãnh đạo ít nhiều có kiến thức về kinh tế và quản lý. Chẳng hạn, trong VLTK, bang Đại Thiên trên máy chủ Vu Sơn hiện có 1 bang chủ, 7 trưởng lão và 6 đường chủ “đều có khả năng đảm nhận công việc của bang chủ”, theo như chưởng môn mang nick “Hắc Điểu”- ngoài đời là giám đốc 27 tuổi của một doanh nghiệp xuất khẩu thủy hải sản tư nhân- cho biết. Khi bang chủ bận công tác không thể online thì 11 vị lãnh đạo còn lại có thể thay quản lý việc kinh bang. Hai trong số 7 trưởng lão của Đại Thiên đều đã khoảng 40 tuổi và được gọi là “quốc sư” trong khi 2 trưởng lão khác giỏi nhất bang về chiến thuật được gọi là “quân sư”, đảm nhận trọng trách cầm quân khi xung trận. Trên máy chủ Vu Sơn, bang Đại Thiên với gần 500 bang chúng, hiện đang chiếm thành Phượng Tường. Tương tự, bang chủ của bang Tam Hoàng, hiện đang chiếm giữ 3 thành trên server Hoàng Sơn, cũng là một nữ giám đốc của một công ty quảng cáo; hay bang chủ của bang Đại Hiệp thuộc cụm máy chủ Đà Nẵng ngoài đời cũng là trưởng phòng của một công ty PR và truyền thông.

    Các vị bang chủ trên khi được TGG hỏi “VLTK là nơi các lãnh đạo trong game có thể áp dụng kinh nghiệm quản lý trong đời thực hay là nguồn cung cấp tri thức quản lý cho các lãnh đạo?” thì đều cho rằng đây là sự tương tác hai chiều. Tất cả cùng đồng ý là bang chủ thường nên có đẳng cấp cao, biết chơi game và có tiền như một điều kiện cơ bản; tuy nhiên, trí tuệ và tư duy chiến lược vẫn được đánh giá cao hơn. Tuy nhiên, hầu hết các vị bang chủ trong VLTK hay ông Tùng và các bang chủ trong các MMORPG khác đều nhấn mạnh việc online thường xuyên của lãnh đạo. Vì chỉ có online, lãnh đạo mới nắm được tốt nhất tình hình và hiểu mọi sự vụ của bang.

    Không ít nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh đến MMORPG như một môi trường cho phép hình thành những lãnh đạo tốt. Ông Giang cho biết trong DAOC, một guild có đến 9 cấp bậc. Cơ cấu này cho phép lãnh đạo guild quản lý hiệu quả. Chẳng hạn, những thành viên mới của guild không được chat trên kênh bang hội, chỉ khi nào lên cấp cao hơn mới được làm điều đó; ở đẳng cấp cao hơn, các thành viên guild mới có thể mời thành viên mới hay trục xuất thành viên guild. Còn trong các cuộc công thành, lãnh đạo có thể qui định ai được phát ngôn nhằm đảm bảo thông tin được truyền đạt thông suốt.

    Theo một khảo sát gần đây của IBM, mô hình lãnh đạo phù hợp với MMORPG là mô hình lãnh đạo phân tán (distributed leadership) mà cụ thể là mô hình SLOAN của trường Quản Lý MIT SLOAN, Mỹ. Theo đó, các lãnh đạo trong game thường có bốn khả năng: nhận biết và hiểu sự việc (sense making), xây dựng và duy trì quan hệ với mọi người xung quanh (relating), có tầm nhìn chiến lược (visioning) và khả năng sáng tạo theo hoàn cảnh (inventing). Tuy nhiên, ít có vị lãnh đạo nào hoàn hảo ở cả 4 kỹ năng này.

    Không biết đến khi nào các game thủ nước ta mới có thể chính thức trải nghiệm những MMORPG hàng đầu thế giới với những hệ thống quản lý bang phái ở trình độ cao ngay tại VN? Trau dồi năng lực quản lý và giao tiếp xã hội chính là những khía cạnh tích cực mà MMORPG mang lại cho giới trẻ mà xã hội VN cần quan tâm và nhìn nhận.

    Yên Khê

    (*). Truyện ngắn “Bang chủ” từ cuộc thi viết Võ Lâm Giai Thoại của VinaGame http://w3.volam.com.vn/shxt/volamgiaithoai/sangtac.1.29.html

    Từ khóa: Yên Khê
    ID: G0708_13