• Thứ Năm, 15/05/2008 12:48 (GMT+7)

    Chuyên nghiệp hay phong trào

    Game nào cũng có thể trở thành môn thể thao điện tử (eSports) thi đấu đỉnh cao theo nghĩa được đưa vào các giải tầm cỡ thế giới với những vận động viên nhà nghề nếu thỏa mãn một số điều kiện. Hồi tháng 3/2008, một sự kiện quảng bá cho một game bắn súng trực tuyến (FPS Online hay MMOFPS) tại TPHCM do...

    Game nào cũng có thể trở thành môn thể thao điện tử (eSports) thi đấu đỉnh cao theo nghĩa được đưa vào các giải tầm cỡ thế giới với những vận động viên nhà nghề nếu thỏa mãn một số điều kiện.

    Hồi tháng 3/2008, một sự kiện quảng bá cho một game bắn súng trực tuyến (FPS Online hay MMOFPS) tại TPHCM do không được thể hiện “hợp lý” đã gây phản cảm trong lòng xã hội. Có lẽ để có thể tiếp tục quảng bá cho các FPS Online thuận lợi hơn, nhiều hãng phát hành đã giới thiệu các trò chơi này - Special Force, CrossFire, Sudden Attack - thuộc nhóm trò chơi “thể thao điện tử” (eSports game).

    Cách gọi tên như vậy không đúng hoàn toàn nhưng cũng không sai là mấy. Tuy nhiên, việc gọi tên mà không có sự giải thích hợp lý, rõ ràng và đầy đủ đã dẫn đến việc nhiều người trong xã hội, nhất là những người ít tham gia vào game, lầm lẫn giữa game trực tuyến (MMO) và eSports. Tệ hơn nữa là không ít người hiểu nhầm MMO hay FPS Online (vốn chỉ đang ở mức bộ môn eSports phong trào) có thể đứng ngang hàng với các game eSports đã được thế giới công nhận rộng rãi như Starcraft, Warcraft, CounterStrike - dùng trong các “Olympic” toàn cầu. Điều đáng nói ở đây là xã hội Việt Nam, vốn đã khắt khe trong việc nhìn nhận game online, lại bỗng dưng quay lưng với thể thao điện tử nói chung.

    eSports và FPS: Lần giở sử game
    Lịch sử ghi nhận sự gắn bó mật thiết của ngành công nghiệp game với cuộc Chiến Tranh Lạnh và tiến bộ khoa học. Trò chơi đầu tiên trên thế giới là một game thể thao mang tên “Tennis For Two” trên máy tính analog do ông Willy Higinbotham, một nhà khoa học vật lý hạt nhân của Mỹ, viết ra năm 1958. Điều đáng tiếc là “Cha đẻ của trò chơi điện tử” lại chỉ muốn thế giới nhớ đến mình với tư cách là một nhà khoa học hạt nhân! Trò chơi điện tử thứ 2 của thế giới - “SpaceWar!”, pha trộn giữa mô phỏng và bắn súng do Steve Russel viết năm 1961, chạy trên chiếc máy 18-bit PDP-1.

    Về mặt khoa học, các nhà lập trình game khi phát triển engine và các hệ thống tương tác vật lý, họ không chỉ làm điều đó cho game mà cho cả ngành khoa học vật lý. Lập trình viên John Carmack và các engine Quake là minh chứng hùng hồn. Các trò chơi là sản phẩm thể hiện sức mạnh công nghệ. Về mặt nghệ thuật, FPS là dòng game bắn súng nên cần thể hiện được những gì một trò chơi bắn súng cần phải làm được.

    Năm 1997, Angel Munoz sáng lập giải thi đấu Cyberathlete Professional League (CPL), tạm dịch là Giải Vận Động Viên Thể Thao Điện Tử Chuyên Nghiệp cùng với một hội các đấu thủ chuyên nghiệp, tập trung những game thủ đỉnh cao (the elite) thi đấu những trò chơi điện tử như “Return To Castle Wolfeinstein”, “Doom” và “Quake”. Dòng game FPS đã khởi đầu cho thời đại của nhóm game thi đấu đỉnh cao eSports như vậy. Đến nay, danh sách game chính thức thi đấu trong nhiều giải đấu quốc tế tên tuổi về thể thao điện tử như WCG, MLG, CGS hầu như được cả thế giới công nhận đó là những bộ môn thể thao điện tử dùng để tranh tài giữa những vận động viên chuyên nghiệp, và hẳn nhiên giới game thủ đồng thuận xếp chúng vào dòng game eSports đỉnh cao.

    Trong lịch sử game, không chỉ có game bắn súng (Counter Strike, Quake 4, Unreal Tournament, Halo 2...), game thể thao (Fifa, PES, Dead or Alive, Project Gotham Racing, Need For Speed...), game chiến thuật (Starcraft, Warcraft) mới được xem là eSports, mà còn có Super Smash Bros. Melee, World of Warcraft, theo Wikipedia. Cơ hội để trở thành eSports mở rộng cho mọi thể loại game.

    Thể thao điện tử chuyên nghiệp và phong trào
    “Việt Nam xây dựng nền móng cho thể thao điện tử chính thống (CounterStrike, Fifa, Starcraft...) còn chông gai, nói chi các game MMO và casual khác”, Lara Nguyễn Quốc Bảo, trưởng clan 1st.VN Gaming, cho biết khi TGVT-TGG hỏi về chuyện eSports và FPS Online. Với quá trình 5 năm xây dựng và phát triển bằng tinh thần “vì CounterStrike là chính”, Lara và 1st. VN Gaming hiểu rằng để có thể chiến thắng tại các giải đấu eSports châu lục và quốc tế cần không ngừng khổ luyện đến mức chuyên nghiệp. Các đội tuyển eSports Việt Nam thất bại liên tục tại WCG gợi nhớ hình ảnh tuyển bóng đá Việt Nam thời chưa có giải chuyên nghiệp V-league. Nền thể thao điện tử Việt Nam chỉ mới manh nha một vài website, một vài giải đấu; hội Thể Thao và Giải Trí Điện Tử còn chưa ra đời thì lấy đâu ra game online là thể thao điện tử?

    Phan Viết Hoàn, đại diện ban tổ chức giải Vietnam eSports Championship (VESC) và cổng thông tin thể thao điện tử www.esport.vn tâm sự: “Cũng như thể thao, nếu có thể thao điện tử chuyên nghiệp thì cũng có thể thao điện tử quần chúng, thể thao phong trào. Các trò chơi nói chung và trực tuyến nói riêng có thể xem là eSports mở rộng. Tuy nhiên, để các trò chơi này thực sự trở thành eSports đỉnh cao thì các trò chơi đó phải không ngừng cải tiến về chất lượng; chẳng hạn, Starcraft cũng phải mất 10 năm phát triển liên tục mới có vị trí của ngày hôm nay trong làng thể thao điện tử”.

    Nguyễn Thanh Minh, một game thủ cho biết: “Nếu game hay mà cộng đồng không hưởng ứng, tổ chức không ai tham gia cũng chẳng được gọi là eSports. Nhiều game “len lỏi” vào được các giải đấu chuyên nghiệp nhưng do không ai chơi nên ban tổ chức cũng đành tuyên bố loại game đó ra khỏi nội dung thi đấu. Nói cách khác, vì sao người tiêu dùng Việt Nam chấp nhận giá của hàng ngoại hay hàng Việt Nam chất lượng cao? Là vì người tiêu dùng công nhận chất lượng của chúng”.

    Với một số tính chất của game thể thao điện tử đỉnh cao như CounterStrike, chúng ta hoàn toàn có thể chấp nhận những game FPS Online đã có dáng dấp của một bộ môn thi đấu thể thao nhưng hiện thời chắc chỉ có thể xếp vào phong trào. Thể thao điện tử là một phong trào giải trí tích cực được cả thế giới hưởng ứng, nhưng để được chấp nhận như một bộ môn tranh tài đỉnh cao thì không phải game nào cũng dễ dàng được đồng thuận. Chính những “hạt giống” của thể thao đỉnh cao được “gieo mầm” và phát hiện từ các giải phong trào rộng khắp.

    Yên Khê

    “Danh”, “Giải”, “Chuyên”, “Chúng”

    Lara Nguyễn Quốc Bảo, trưởng clan 1st.VN Gaming, đã đóng góp quan điểm tâm huyết của mình về việc đánh giá và chọn lựa game eSports thi đấu đỉnh cao xung quanh 4 khía cạnh: danh (sự công nhận của xã hội), giải (các giải đấu và sự kiện), chuyên (game thủ chuyên nghiệp) và chúng (cộng đồng).

    Ba game MMOFPS (game bắn súng nhiều người chơi trực tuyến) hiện nay chưa thể gọi là eSports. Thậm chí các game casual khác ở Việt Nam như các loại game dance (game nhảy) mặc dù đã được phát hành rất lâu và rất đông người chơi ở Việt Nam cũng không thể xếp vào dòng game eSport chuyên nghiệp nói chi các loại game MMOFPS mới du nhập vào Việt Nam vài tháng gần đây. Vì thế, nếu có bất kì phát biểu nào về những giải đấu MMOFPS gọi là eSports thì theo tôi nghĩ đó là những áp đặt hơi quá hoặc tự nhận chứ thực tế chưa tổ chức hoặc cộng đồng game thủ nào tán thành việc đó.

    Chưa một game MMOFPS nào hay các thể loại casual khác ở Việt Nam đạt đủ tiêu chuẩn để được xếp vào nhóm game eSports chuyên nghiệp; thậm chí trên thế giới chưa có 1 thước đo hay tiêu chuẩn nào để có thể đánh giá 1 game là eSports đỉnh cao, vì mỗi nước hay mỗi hệ thống giải có một đặc trưng riêng. Theo tôi, một game muốn trở thành game eSports đỉnh cao phải hội đủ ít nhất các yếu tố sau:

    Danh chính ngôn thuận: phải có 1 hiệp hội, 1 tổ chức chuyên nghiệp và có tiếng nói đại diện để đánh giá một cách công bằng là game đó có đủ tiêu chuẩn là eSport hay không. Tại các quốc gia có nền game phát triển, họ đều có những hiệp hội này và đánh giá của họ được hầu hết cộng đồng tôn trọng và chấp nhận.

    Việt Nam đang chờ đợi hội Thể Thao và Giải Trí Điện Tử ra đời, nhưng mới chỉ là bước đầu trong nền móng xây dựng nền thể thao điện tử (eSport chính thống).

    Cộng đồng: là một game eSport phải có sự ủng hộ từ cộng đồng game thủ, không phải chỉ cộng đồng game thủ của riêng game đó mà phải là cộng đồng chung.
    Đã có game MMOFPS hay casual nào được cộng đồng game thủ eSports hiện có ở Việt Nam ủng hộ? Điều này chắc chắn là còn rất nhiều bàn cãi. Ví dụ, cộng đồng game thủ Việt Nam dù chuyên về game nào cũng đều công nhận Starcraft, CounterStrike, FiFa... là eSports.

    Giải đấu và sự kiện chuyên nghiệp: một game eSports phải có những giải đấu chuyên nghiệp xứng tầm vóc trong nước và quốc tế để phục vụ cộng đồng và tôn vinh các vận động viên chuyên nghiệp (cyberathletes). Game CounterStrike là một ví dụ điển hình của eSport, có những giải đấu lớn và chuyên nghiệp mang tầm vóc trong nước và quốc tế như WorldCyberGames, ESWC, CGS.

    Trong khi đó các game MMOFPS chưa có giải đấu nào ở tầm vóc quốc gia? Những giải đấu qua mạng Internet chưa thể gọi là tầm vóc quốc gia. Những giải đấu tầm cỡ hầu hết phải diễn ra on LAN (mạng cục bộ), nơi mà các game thủ có thể thi đấu một cách công bằng vì những trận đấu online rất dễ xảy ra tình trạng lag (giật) chênh lệch và hack/cheat (gian lận) không thể kiểm soát. Vì thế, không thể gọi là eSports khi sự công bằng quan trọng nhất trong thi đấu còn chưa được giải quyết. Đó là chưa nói đến những giải đấu mang tầm vóc toàn cầu như WCG, ESWC, CGS!

    Game thủ chuyên nghiệp (professional gamer hay cyber athletes). Các game eSport phải được thể hiện ít nhất là từ các game thủ có tác phong và thi đấu chuyên nghiệp. Các game thủ Starcraft Hàn Quốc là một điển hình, họ nhận lương thi đấu game và luyện tập như một nghề, được xã hội công nhận.

    Các game MMOFPS hiện nay: hầu như tất cả đều chơi game để giải trí và chưa đủ thông tin để có thể rèn luyện, thi đấu và luyện tập nghiêm túc. Các game thủ eSports thuần túy như CounterStrike tại Việt Nam là clan 1st.VN phải mất quá trình 5 năm xây dựng và luyện tập để có thể được cộng đồng đánh giá là những game thủ chuyên nghiệp. Còn hiện tại theo tôi đánh giá, hầu hết game thủ của các game MMOFPS hay casual hiện nay hầu như thiếu thông tin về eSports và đều chơi vì mục đích giải trí thuần túy nên phải mất thời gian dài cho các nhà phát hành để gầy dựng và tuyên truyền cho cộng đồng.

    Dựa vào 4 tiêu chí trên, cá nhân tôi cho rằng để 1 game có thể được đánh giá là eSports chuyên nghiệp phải cần: sự chính danh, cộng đồng, giải đấu và game thủ chuyên nghiệp. Tôi nghĩ rằng các nhà phát hành game nên chú trọng công tác xây dựng giải đấu và phục vụ cộng đồng cho tốt để có được sự nhìn nhận và đánh giá của game thủ, cộng đồng, xã hội. Điều đó hay hơn là cứ hô hào “Chúng ta là eSports” như hiện nay, làm mất dần vẻ đẹp của eSports đỉnh cao chuyên nghiệp.

    Từ khóa: Yên Khê
    ID: G0805_16