• Thứ Bảy, 06/03/2010 (GMT+7)

    Nghệ thuật thoát thai từ công nghệ

    Trò chơi điện tử (video game) ngày càng thể hiện là một loại hình nghệ thuật có sức thu hút cao với giới trẻ.

    Đôi bạn đồng hành

    Khán giả của các loại hình nghệ thuật đang giảm, theo một nghiên cứu gần đây ở Mỹ. Số lượng vé bán của các “live show”, các viện bảo tàng, phòng trưng bày từ 2002 đến 2008 giảm 15%. Xu hướng này diễn ra trong mọi nhóm tuổi và trình độ học vấn được khảo sát.

    Từ thuở xa xưa, nghệ thuật đã đồng hành cùng công nghệ. Nhân loại đã đục xương thú vật để làm nhạc cụ hàng nghìn năm về trước. Chiếc máy ảnh đã mang lại vô số những bức hình sinh động về cuộc sống và chúng đang được lưu trong từng cuốn album gia đình. Nếu không có thang máy, làm sao các kiến trúc sư dám xây nên những tòa nhà chọc trời hiện đại?

    Giáo sư triết học Dominic McIver Lopes, ĐH University of British Columbia (Mỹ), chỉ ra rằng: “Điều lạ lùng là chúng ta lại có xu hướng cho rằng công nghệ đang đe dọa nghệ thuật”. “Tội đồ” dễ bị điểm mặt nhất chính là công nghệ thông tin và truyền thông hay các máy tính và các hệ thống truyền thông đại chúng. Vì sao dân chúng ít tham gia các buổi biểu diễn nghệ thuật? Thay vì ra đường, chúng ta có thể ở nhà chơi trò chơi điện tử và duyệt Internet. Dân Canada năm 2008 chi 1,2 tỉ USD cho game và các thiết bị chơi game, tăng 23% so với 2007; còn dự án Canadian Internet Project phát hiện ra rằng một người Canada trưởng thành trung bình bỏ ra 3,2 giờ một tuần để chơi game, so với 1,7 giờ một tuần cho các sự kiện nghệ thuật. Dự án trên còn cho thấy 40% người dùng Internet tải phim và 56% tải nhạc, đa số làm như vậy ít nhất 1 tuần 1 lần. Xem phim, nghe nhạc (cùng với chơi game) “hầu như là những hoạt động mang tính định danh” cho nhóm người dùng Internet dưới 30 tuổi.

    Chất liệu của nghệ thuật

    “Sustained Coincidence” (“Sự ngẫu nhiên được duy trì”) là 1 tác phẩm nghệ thuật của nghệ sĩ người Montreal (Canada) Rafael Lozano-Hemmer. Ông đặt một chuỗi các bóng đèn có thể bật sáng lần lượt: Khi có người đi qua chuỗi đèn, bóng của họ, đúng hơn là hàng loạt bóng do chuỗi đèn tạo ra sẽ “hiển thị”, rượt đuổi, đè lên nhau trên bức tường phía bên kia. Bạn có thể tìm xem đoạn phim về Sustained Coincidence trên You Tube. Càng có nhiều người đi ngang qua khu vực chiếu đèn với tốc độ khác nhau thì bức tường càng thể hiện những bóng “động” độc đáo. Sự tương tác đầy chất “chơi” chính là vật liệu làm nên nghệ thuật.

    Giờ đây hãy nghĩ đến chiếc máy chơi game của bạn. Nếu sự tương tác chính là nghệ thuật trong Sustained Coincidence thì tại sao nó không thể là nghệ thuật trong trò chơi BioShock? Game hoàn toàn có thể thể hiện sự sáng tạo, phát đi những thông điệp quan trọng, diễn tả và khám phá cảm xúc, khoái cảm, thậm chí thể hiện cái đẹp. Có lẽ chưa có game nào đạt đến đỉnh cao của các bản côngxectô Brandenburg của Johann Sebastian Bach hay tác phẩm “Chiến tranh và Hòa bình” của Lev Tolstoy, nhưng loại hình nghệ thuật nào cũng có mặt phổ thông đại chúng bên cạnh khả năng vươn tới các đỉnh cao nghệ thuật. Chúng ta đánh giá cao cả Dmitri Shostakovich bên cạnh James Brown, múa ba lê bên cạnh nhảy hip hop, phim “Cuộc sống tươi đẹp - Beautiful Life” bên cạnh “Triệu phú khu ổ chuột - Slumdog Millionaire”, và có lẽ Sustained Coincidence bên cạnh trò chơi điện tử The Sims hay Thuận Thiên Kiếm.

    Cũng cần có nhau

    Chấp nhận cái mới không đồng nghĩa với việc chê bai và phủ định cái cũ. Nhưng chúng ta nên khuyến khích người tiêu dùng đi xem múa ba lê, nghe giao hưởng thính phòng hay khuyên họ tìm những môn giải trí mà họ cảm thấy phù hợp? Hay chính chúng ta cần nghiên cứu thêm và định hướng người tiêu dùng dựa trên các loại hình nghệ thuật đương đại mà họ yêu thích. Trên thực tế, game không chỉ thể hiện những nghệ thuật mới, khác hẳn các loại hình nghệ thuật cũ mà còn là một cách tái hiện nghệ thuật cũ. Tại Việt Nam, Bá chủ Thế giới đã đưa rất nhiều nghệ thuật thời kỳ Hậu Phục Hưng (Baroque) trong nhiều lĩnh vực như âm nhạc, thời trang, kiến trúc vào game. Các bạn game thủ cũng đã tạo ra không ít các bộ phim theo phong cách “Machinima” (phim quay bằng game) dựa trên công nghệ của nhiều game đã phát hành. Câu trả lời và hành động của chúng ta còn đang ở phía trước.

    Yên Khê

    Từ khóa: Yên Khê
    ID: G1003_14