• Thứ Tư, 31/01/2007 07:04 (GMT+7)

    Binh pháp Tôn Tử với console

    Không phải ngẫu nhiên người ta lại ví thương trường như chiến trường để so sánh tính quy mô và khốc liệt trong cạnh tranh để chiếm thế thượng phong trên thị trường. Đặc biệt, với những ngành công nghiệp như giải trí thì cạnh tranh còn mang tính chất sống còn. Do đó, các công ty luôn tìm mọi cách đẩy lợi nhuận và không ngừng tung ra các chiêu bài để chiếm ưu thế và “hạ bệ” đối thủ...

    Không phải ngẫu nhiên người ta ví thương trường như chiến trường để so sánh tính quy mô và khốc liệt trong cạnh tranh để chiếm thế thượng phong trên thị trường. Đặc biệt, với những ngành công nghiệp như giải trí thì cạnh tranh còn mang tính chất sống còn. Do đó, các công ty luôn tìm mọi cách đẩy lợi nhuận lên và không ngừng tung ra các chiêu bài để chiếm ưu thế và “hạ bệ” đối thủ.

    Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta thử dùng góc nhìn binh pháp Tôn Tử, phân tích xem ba “ông lớn” trong làng trò chơi giải trí điện tử là Microsoft, Nintendo, Sony Entertainment đã áp dụng những chiến thuật gì trong quá trình quảng bá và phát hành con át chủ bài của mình – những cỗ máy console của tương lai từ “bí kíp” “Tam thập lục kế”, tức 36 chước xưa.

    Tiên phát chế nhân
    T

    ìm mọi cách ra tay trước để áp chế đối thủ. Nhìn lại chặng đường phát triển của ba hệ console, bạn sẽ thấy không ai áp dụng chiến thuật này bằng Microsoft. Hãy thử xét trường hợp trước đây là Xbox. Dù máy có cấu hình mạnh hơn, chi phí quảng cáo dồi dào hơn nhưng lại không thể quật ngã đối thủ PS2 một phần là vì ra mắt chậm hơn một nhịp. Dường như lịch sử “chua chát” đó đã thúc Microsoft quyết định khởi động guồng máy X360 từ rất sớm, vốn được đầu tư dồn dập để đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu và phát triển. Khi hai đối thủ của mình là PlayStation 3 và Wii còn đang cân nhắc về thiết kế, phần cứng cũng như giá thành thì Microsoft đã hối hả công bố chi tiết kiểu dáng, cấu hình và kế hoạch phân phối lâu dài cũng như ngày phát hành đã được ấn định từ rất sớm trên khắp thị trường thế giới.

    Kết quả? Tạm thời bỏ qua những lỗi nho nhỏ về vấn đề tản nhiệt và một số trục trặc trong khâu phân phối đều đã được khắc phục gần hết, cho đến nay có thể nói Microsoft đã gặt hái được ít nhiều thành công ở một số phương diện; có thể thấy rõ nhất qua số máy bán ra trên toàn thế giới.

    Đả thảo kinh xà

    (1) Sạn đạo: Cầu bắc ngang qua núi

    (2) Trần Thương: một địa danh bên Trung Quốc, nay thuộc tỉnh Thiểm Tây

    (3) Hán Cao Tổ sai Hàn Tín tiến đánh Trần Thương vốn ở rất xa và hiểm trở. Muốn đến đó nhanh nhất đạo quân Hàn Tín phải vượt qua một sạn đạo đã gãy. Tình thế kéo dài sẽ gây bất lợi nên Hàn Tín nhanh chóng nghĩ ra một kế sách. Chia đạo quân thành hai tốp, một tốp gồm toàn lính già ở lại sửa cầu trong khi tốp kia người ngựa khỏe mạnh, quân trang nhẹ nhàng chọn con đường cực kỳ hiểm trở hầu như không ai đi và chỉ trong 10 ngày đã đến Trần Thương. Quân ở Trần Thương chỉ lo ăn mừng vì đinh ninh Hàn Tín phải mất rất nhiều thời gian mới sửa xong cầu nên không phòng bị, kết quả thành bị hạ nhanh chóng.

    Một mưu kế khá lạ tai. Bạn sẽ làm gì khi muốn bắt rắn mà nó lại đang lẩn trốn trong đám cỏ rậm rạp? Dĩ nhiên là phải tìm cách gây tiếng động bằng cách đập vào cỏ khiến rắn bò ra. Tương tự, trong thương trường, biết người biết ta trăm trận trăm thắng, phải biết rõ đối phương đang mưu sự gì thì mới đối phó kịp thời. Đối với Sony thì càng phải tính toán kỹ càng hơn nữa vì sau chiến thắng rôm rả của PS2, hãng nhất quyết không để vuột ngôi vị vô địch console vào tay kẻ khác. Nhất là khi cả Microsoft và Nintendo đều muốn “xơi” Sony trong ván bài kế tiếp này.

    Nói là làm, bằng hệ thống kênh thông tin rộng khắp dựa trên tạp chí game và Internet, Sony loan tin đang chuẩn bị những thay đổi đột phá và toàn diện cho chiếc PS3 nhưng lại úp úp mở mở về chi tiết máy. Đồng thời hãng phát động cuộc thi sáng tác vỏ máy PS3 và đưa vài hình ảnh dạng “tuyệt tuyệt mật, tối tối mật” về chiếc tay cầm kì lạ của máy. Nhiêu đó thôi cũng đủ làm dấy lên một làn sóng tranh luận sôi nổi trên các kênh thông tin đại chúng và buộc những đối thủ nặng kí nhất cũng phải cảnh giác. Sony còn dựa trên những thông tin rò rỉ có, chính thức có, ung dung lên kế hoạch 1 chọi 1 với Microsoft. X360 có bộ xử lí Xenon đa lõi? PS3 cũng có Cell đa nhân. X360 có HD-DVD chất lượng cao? Blu-ray của PS3 cũng chẳng kém. Ngoài ra còn những món linh tinh khác như nối mạng, ổ cứng gắn ngoài, game dành riêng... thì X360 có gì, PS3 cũng “y chang” hoặc có chức năng tương đương.

    Giải thích lý do vì sao Microsoft hấp tấp như vậy, chúng ta có nhiều giả thiết nghe rất bùi tai. Trước hết, Microsoft luôn nung nấu ý định phục thù sau thất bại thảm hại của Xbox trên thị trường Nhật Bản. Kế đến, tham vọng của hãng là chinh phục người dùng bằng giấc mơ ngôi nhà số trong đó Xbox 360 là hạt nhân chính nên Microsoft rất “nhạy cảm” với những từ đại loại như “hiện đại”, “sang trọng”, “đa phương tiện”... Khổ nỗi, Sony lại lạm dụng những từ này làm Microsoft như “đánh lô tô” trong bụng. Dù vậy, đã từ lâu, thị trường Nhật Bản như một cô nàng đỏng đảnh mà Microsoft chưa bao giờ chinh phục thành công; lại nữa, người Nhật có xu hướng chuộng đồ nhà nên mọi cố gắng của Microsoft đều như muối bỏ bể. Phải chăng vì thế mà khi Sony vừa mới úp úp mở mở về kế hoạch tiếp theo, Microsoft đã vội “khoe” tuốt tuồn tuột đứa con còn đang trong trứng nước của mình!

    Ngược lại, kế sách này dường như không mấy ảnh hưởng đến Nintendo đồng hương với hành tung cực kì bí mật, thậm chí tên Wii lúc đó còn chưa được đặt mà chỉ gọi bằng tên mã Revolution. Nhưng có hề gì, đối với Sony, nắm được chi tiết đứa con của Microsoft đã là quá đủ rồi.

    Kim tiền thoát xác

    Nghĩa là ve sầu vàng lột xác, một hình ảnh ẩn dụ ám chỉ trong trường hợp muốn thoát thân, ta phải tự biết thay đổi vẻ bề ngoài. Thật khó mà nghĩ rằng Nintendo có thể đóng vai chú ve sầu bé nhỏ, nhưng thật sự trong thời gian qua, doanh số console của hãng không những không tăng mà lại có xu hướng giảm dần. Thời hoàng kim của NES rồi SNES đều không tìm được người kế vị xứng đáng, N64 quá ít game hay, hình ảnh kém chất lượng, ngay cả hiện đại nhất lúc bấy giờ là GameCube với những tựa game “exclusive” như Zelda, Resident Evil cũng không thể giúp Nintendo vươn ra khỏi cái bóng quá lớn của PS2. Dĩ nhiên, ở đây chúng ta chỉ đề cập đến mặt doanh số chứ không nói về lời lỗ vì xét cho cùng, GameCube vẫn đem lại lợi nhuận cho Nintendo trên thị trường Nhật, nhưng nếu chỉ tiếp tục quanh quẩn trên “sân nhà” thì tương lai bao giờ mới tỏa sáng.

    Mấu chốt của kế sách này nằm ở chỗ dù có mang vỏ bọc nào đi nữa thì bản chất bên trong vẫn không thay đổi, ve sầu vẫn là ve sầu. Thực tế cho thấy Nintendo đã thực hiện chiến thuật rất bài bản. Wii tuy đã thực hiện một cuộc cách tân toàn diện cho hệ thống máy console, nhưng không vì thế mà bị cuốn vào vòng xoáy công nghệ tối tân, đắt tiền hay phô trương thái quá như PS3 và X360. Dựa trên cấu hình chuẩn của GameCube, gia tăng thêm sức mạnh cho bộ vi xử lí và chip đồ họa, vỏ máy trở nên “mi nhon” hơn cũng như tay cầm độc đáo, Nintendo hứa hẹn đem đến một cuộc cách mạng toàn diện làm thay đổi thói quen chơi game điện tử vốn đã ăn sâu vào máu thịt của game thủ bao lâu nay. Với tiêu chí làm bạn với mọi gia đình (ngay cả tên gọi Wii, phát âm giống we /wi:/ trong tiếng Anh cũng mang ý nghĩa gần gũi rồi), Wii có cấu hình vừa phải, thân thiện, nhỏ gọn nhưng rất sang trọng khi đặt trong phòng khách. Tay cầm cảm ứng đồng thời truyền tải thông điệp đề cao sức khỏe người chơi. Còn trò chơi dành cho Wii thì khỏi cần nói vì tính lành mạnh, giải trí nhẹ nhàng và đầy ắp tiếng cười từ lâu đã là chuẩn mực dành cho game của Nintendo. Nói chung, hướng đi Nintendo đã chọn cho Wii là hướng đi đúng đắn. Nói ve sầu lột xác là vậy.

    Ám độ Trần Thương
    Nguyên văn câu này là “Minh tu sạn đạo (1), ám độ Trần Thương (2)”, dịch nghĩa “cho người khác thấy mình sửa cầu, nhưng lại lén lút đến Trần Thương”; tên kế dựa trên một điển tích của Trung Quốc (3). Cả câu ý nói khi đi nên lựa con đường kín đáo mà đi, khi hành động thì chọn những cách ít khiến người khác nghi ngờ nhất mà hành động.

    Trở lại với thực tế. Nếu bạn để ý thì mặc dù chúng ta thường hay nói cuộc so tài giữa ba đại gia nhưng trên thực tế chỉ có Sony và Microsoft là cạnh tranh gay gắt nhất trên tất cả mọi phương diện. Ngay từ năm 2000, cả hai hãng này đã ganh nhau từng chút một khi so kè về phần cứng cũng như game, PS2 có God of War dành riêng thì Xbox cũng có Ninja Gaiden thủ sẵn... Trong khi đó, Nintendo luôn tìm mọi cách tránh đối đầu trực tiếp trong cuộc chạy đua nước rút này. Console của Nintendo luôn có cấu hình thấp hơn, game do Nintendo phát triển cũng không bao giờ đề cao những hiệu ứng đồ họa phức tạp như đổ bóng, ánh sáng động hay mô hình phức tạp tới vài triệu đa giác. Điều này phần nào gây sự chủ quan cho Sony và Microsoft.

    Đùng một cái, Nintendo công khai Wii với những tính năng nổi bật và quá độc đáo thì cả hai kình địch mới nhấp nhổm không yên. Chiếc tay cầm không dây cảm ứng đã khiến Sony “ghen tị” đến mức đua đòi nâng cấp cho tay cầm Sixaxis của mình khiến bây giờ “rung” cũng dở mà “lắc” cũng không xong! Microsoft thì như ngồi trên đống lửa tuy cũng đã từng mạnh miệng tuyên bố sẽ không bối rối trước món vũ khí lợi hại này của Wii, nhưng đến khi ra mắt thì hãng lại “lục đục” nâng cấp lõi chip xử lí và giảm giá bán X360. Ngoài ra, thiết kế nhỏ gọn và hiệu năng không quá mạnh của Wii hóa ra lại đem đến những điểm thuận lợi như ít choáng không gian, có thể chạy êm ái và mát mẻ dù được bật suốt ngày, kèm theo thị trường tiêu thụ rất rộng từ trẻ em, phụ nữ cho đến game thủ chuyên nghiệp... Đó là chưa kể giá của Wii rất phải chăng, vừa túi tiền với tuyệt đại đa số người tiêu dùng, thay vì bắt họ dành dụm hơn năm trời để chầu chực nhưng chưa chắc đã mua được ngay một chiếc máy có giá cao chót vót.

    Kết luận
    Trên đây chỉ là một vài kế tiêu biểu nhất trong số những chiến thuật từng được áp dụng. Ngoài ra còn một số mánh khóe chung mà ít nhiều chúng ta cũng đã từng là nạn nhân. Ví dụ mỹ nhân kế, có kì hội chợ nào mà chúng ta không thấy bóng dáng những cô “chim mồi” thừa da thiếu vải? Có mẩu quảng cáo hàng công nghệ cao nào lại vắng bóng giai nhân? Tất nhiên dù kể đủ cả tam thập lục kế chúng ta cũng không thể trình bày hết những mưu lược trong kinh doanh vốn đã rất khốc liệt và biến đổi từng ngày. Dù sao lúc “trà dư tửu hậu” chúng ta cũng nên “thư giãn” bằng bình luận của riêng mình chứ.

    Quang Đức
     

    ID: G0702_65