• Thứ Bảy, 16/08/2008 10:06 (GMT+7)

    Metal Gear Solid - Những thông điệp ý nghĩa



    Dòng game Metal Gear Solid, cái tên làm nức lòng không ít các fan game hành động trên thế giới, đã đi đến phiên bản thứ tư. Những gì đọng lại sau bốn phiên bản không khiến các fan phải hối tiếc vì những gì họ cảm nhận hơn 10 năm qua đã vượt trên tất cả những kì vọng về dòng game này. Hãy cùng nhau điểm lại những chủ đề chính của từng phiên bản để thấy được ý nghĩa cũng như thông điệp mà nhà thiết kế Hideo Kojima đã gửi gắm.

    Với một dòng game như Metal Gear Solid (MGS), cốt truyện, chủ đề cùng những ý nghĩa đi kèm mỗi phiên bản cũng quan trọng không kém những yếu tố như cách chơi, đồ họa và âm thanh. Thậm chí, các yếu tố cảm quan bên ngoài của trò chơi đôi khi chỉ đóng vai trò "làm nền" cho những ý nghĩa thâm thúy mà tác giả dòng game là Hideo Kojima muốn lồng vào. Quay lại thời điểm cách đây hơn 20 năm (1987), phiên bản đầu tiên mang tên Metal Gear chỉ thật sự thành công về mặt cốt truyện đầy kịch tính, nhưng cách chơi "hành động bí mật" thời điểm đó không được ưa chuộng lắm. Phiên bản này cũng chính thức giới thiệu Snake, hình tượng anh hùng của toàn bộ dòng game từ hai phiên bản Metal Gear đến "bộ tứ" Metal Gear Solid. Cuộc đời chiến binh cùng những trải nghiệm của Snake qua những trận chiến cũng chính là chủ đề của toàn bộ dòng game.

    Metal Gear Solid 1 – Nhân định thắng thiên

    MGS 1 phát hành năm 1998 trên hệ máy PlayStation One. Solid Snake bước vào cuộc phiêu lưu mới ở hòn đảo Shadow Moses chống lại nhóm đặc nhiệm FOXHOUND tạo phản. Với sức mạnh phần cứng mới, Hideo Kojima có điều kiện thể hiện khả năng sáng tác cốt truyện lẫn đưa vào những chủ đề mà mình ấp ủ kể từ những phiên bản trên hệ máy NES. Việc thiết kế những đoạn phim giới thiệu (trailer) tại các kì hội chợ game cũng mang đậm phong cách điện ảnh của Hideo Kojima và điều này cũng làm ngạc nhiên không ít game thủ thế giới về một trò chơi hành động Nhật Bản. Dấu ấn của Kojima còn thể hiện qua việc đưa vào MGS một chủ đề khá nhạy cảm vào thời điểm đó là nhân bản vô tính, với hai nhân vật "rắn sinh đôi" là Solid Snake và Liquid Snake. Hai nhân vật, hai tính cách, hai lý tưởng khác nhau nhưng lại cùng một nguồn gốc từ bộ gen của chiến binh huyền thoại Big Boss. Cuộc chiến tại Shadow Moses thể hiện rõ nét hình ảnh đối lập giữa ích kỉ và bao dung, lạnh lùng và nhiệt huyết cũng như cái thiện và cái ác.

    Solid Snake, người được xem là có bộ gen trội, đã chiến thắng Liquid Snake trong cuộc đối đầu cuối cùng. Nhưng thực ra, Solid Snake mới chính là phiên bản mang gen lặn của Big Boss và chịu sự đố kị của người anh em trong toàn bộ lịch sử trò chơi. Từ đầu, Snake tham gia nhiệm vụ chỉ vì mang danh nghĩa một người lính, nhưng về sau, những hành động của anh đều vượt ngoài khuôn khổ của quân đội và đi theo lời chỉ dẫn của lương tâm. Những gì Solid Snake trải nghiệm suốt chuyến phiêu lưu để lại cho người chơi những hình ảnh đầy tính nhân văn và ý nghĩa từ tình yêu, sự cảm thông và hi sinh. Solid Snake chiến thắng không phải vì anh là người mang gen trội so với Liquid Snake, mà chính vì anh có lý tưởng chân chính và sẵn sàng đánh đổi bản thân mình vì điều đó. Ý nghĩa mà Kojima nhấn mạnh ở phiên bản này là trong cuộc sống, có thể tạo hóa (gen) không ưu ái cho con người nhưng không vì thế mà ngọn lửa đấu tranh sinh tồn ngừng cháy. Dồng thời thông điệp này đặt ra một tiền đề mới cho phiên bản thứ hai của MGS mang tên Sons of Liberty phát hành 3 năm sau đó.

    Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty – Bài học từ cuộc sống

    Phát hành năm 2001, Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty (MGS2) là dự án game đắt đỏ nhất của Konami thời điểm đó với chi phí thực hiện hơn 10 triệu USD và ngốn mất 3 năm phát triển. Trò chơi cũng đóng vai trò đòn bẩy cho hệ máy PS2 của Sony phát hành trước đó 1 năm. Sons of Liberty nhận được sự mong đợi khá cuồng nhiệt của game thủ sau phần 1 cực kì thành công và tạo tiếng vang lớn trên thị trường quốc tế. Ở lần xuất hiện này, Hideo Kojima có ý tưởng đưa vào trò chơi một nhân vật hoàn toàn mới mang tên Raiden, nhân vật chính có tính cách lẫn ngoại hình trái ngược hoàn toàn với "hình tượng Snake". Kojima giải thích vui rằng Raiden là mẫu đàn ông được yêu thích của các thiếu nữ Nhật Bản. Trò chơi được phân chia không đồng đều cho Snake và Raiden, phần lớn thời gian ở MGS2 bạn sẽ điều khiển anh chàng "lính mới" thay vì chiến binh quen thuộc từ phần 1. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Raiden cũng là một ẩn ý mới của Kojima.

    Mô-típ của trò chơi không có nhiều khác biệt với phần trước nếu như để ý kĩ. Raiden cũng trải qua những sự việc, trận chiến tương tự như Snake trong phần 1, chỉ khác biệt một điều là Raiden không đủ kinh nghiệm xử lý tình huống và thường dựa vào những chỉ dẫn từ cấp trên. Kojima cho rằng, sự xuất hiện của Raiden sẽ giúp người chơi thật sự hòa nhập vào MGS2 và có một góc nhìn khác về nhân vật chính thứ hai Solid Snake. Sự việc trong MGS2 kết thúc khi Raiden hạ gục được Solidus Snake, kẻ thủ lĩnh tổ chức khủng bố Sons of Liberty, cũng là người anh em nhân bản của Solid Snake. Về mặt ý nghĩa, MGS2 không có chiều sâu như MGS1 nhưng những thông điệp của trò chơi chỉ xuất hiện ở đoạn kết với những câu trả lời của Snake với Raiden. Những bộ gen cũng như đặc tính sinh học không phải là thứ duy nhất để truyền lại cho thế hệ sau, mà đi kèm với nó là kinh nghiệm sống và các giá trị văn hóa. Trò chơi đề cao những giá trị của hiện tại, quá khứ và tương lai và mối liên kết giữa chúng. Với ý tưởng này, Kojima nhấn mạnh rằng con người được tạo dựng không chỉ thông qua tự nhiên mà còn dần trưởng thành theo những trải nghiệm cuộc sống. Qua đó, thông điệp của MGS2 luôn nói về việc "truyền" những giá trị tinh thần và văn hóa tốt đẹp nhất đến các thế hệ mai sau.

    Metal Gear Solid 3: Snake Eater – Triết lý của thời gian

    Metal Gear Solid 3: Snake Eater xuất hiện 3 năm sau phiên bản thứ hai, và lần này chiến trường của trò chơi được đưa về bối cảnh chiến tranh lạnh của thập niên 60. Nhân vật chính của phiên bản này cũng là một Snake, nhưng đó là người cha của Solid Snake với biệt danh về sau là Big Boss. Sở dĩ Kojima lựa chọn bối cảnh này là vì ông muốn đưa ra ánh sáng những bí ẩn của dòng game cũng như giới thiệu đến game thủ nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất đến hình tượng Snake: The Boss. The Boss được xem là nhân vật phản diện trong trò chơi nhưng những tình tiết cuối cùng cho thấy đây là một hình mẫu anh hùng thật sự và có sức ảnh hưởng đến nhân vật chính Naked Snake (Big Boss) và những hành động của anh về sau.

    Trong suốt cuộc phiêu lưu, The Boss luôn có một mặc cảm lớn khi chống lại chính người học trò của mình là Snake vì những bí mật mà cô không thể tiết lộ. Trò chơi nhấn mạnh tinh thần những người lính trong chiến tranh và vòng xoay nghiệt ngã của thời gian đã biến họ từ bạn thành thù chỉ trong một thời kì ngắn ngủi của cuộc chiến. Mặc dù hiểu hết những âm mưu của các bên tham chiến, The Boss vẫn dấn thân và hoàn thành nhiệm vụ của mình, dù điều đó sẽ khiến cô trở thành tội phạm chiến tranh và mất đi danh dự. Trò chơi thể hiện bước ngoặt lớn trong cuộc đời của Snake khi anh nhận ra được thế nào là anh hùng và lòng yêu nước. Trò chơi khép lại với sự hi sinh của The Boss nhưng cũng nói lên ý nghĩa to lớn về chiến tranh và hòa bình, tinh thần của những người lính trong chiến tranh.

    Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots – Cảm nhận hiện tại

    Khi nhân vật chính Snake xuất hiện với ngoại hình già nua yếu ớt trong đoạn giới thiệu vài năm trước, các fan đã tự hỏi Hideo Kojima đã làm gì với Snake khiến anh chàng ra "nông nỗi" này. Trên thực tế, ngoại hình "Rắn già” Old Snake là phù hợp với logic khi thời gian giữa các phiên bản cũng khá dài và hơn thế, Solid Snake vốn đã mắc phải độc chất Fox-Die ở MGS1 có tác dụng gây lão hóa sớm. Bối cảnh Trung Đông cũng thể hiện rõ chủ đề chiến tranh hiện đại và mối hiểm họa từ những tập đoàn quân sự tư nhân (Private Military Company) trục lợi từ những cuộc chiến trên thế giới. Theo Kojima, trò chơi được thiết kế để giải thích những uẩn khúc xung quanh nhóm The Patriots, một tổ chức bí ẩn có khả năng thao túng các hoạt động của nhiều quốc gia. Bên cạnh đó, ý tưởng chủ đạo của trò chơi cũng khá rõ ràng: đây sẽ là cuộc phiêu lưu cuối cùng của Snake.

    Tuyên bố "game cuối cùng" của Kojima không làm các fan ngạc nhiên. Trước đây, đã nhiều lần Kojima nói sẽ không tham gia dự án Metal Gear nào nữa sau trò chơi hoàn thành, nhưng trên thực tế ông luôn là "đầu não" cho tất cả các bản MGS từ trước đến nay. Phong cách hành động bí mật truyền thống vẫn không có nhiều thay đổi, nhưng môi trường mở và nhiều phe phái tương tác khiến cuộc phiêu lưu của Snake tỏ ra phức tạp hơn bao giờ hết. Đây là chủ đề chính của trò chơi, những cảm nhận chân thật nhất từ chiến trường và nỗi đau mà chúng tạo ra. Hình tượng nhóm trùm Beauty and the Beast cũng nói lên ý tưởng này: những người đẹp trở thành những nạn nhân chiến tranh và thu mình trong những bộ giáp lạnh lẽo. Còn với Snake, người lính già trên chiến trường vẫn chiến đấu liên tục cho dù bên cạnh anh đã có những đồng đội như Meryl, Raiden... trợ giúp. Theo Kojima, những hành động, suy nghĩ, cảm nhận của Snake trên chiến trường thể hiện chân thực và biểu cảm trong MGS4. Đây là những yếu tố không liên quan đến cấu trúc bộ gen, những trải nghiệm cuộc sống cũng như dấu ấn thời gian, mà thay vào đó, MGS4 thể hiện cảm giác thực nhất về sự ác liệt của chiến trường và những hậu quả mà chúng để lại.

    Lời kết

    Dòng game MGS có thực sự chấm dứt sau phiên bản thứ tư? Câu trả lời vẫn còn để lửng khi những ý tưởng và thông điệp về cuộc sống vẫn sẽ nảy nở trong trí tưởng tượng của nhà thiết kế Hideo Kojima. Thật khó cho ông khi từ bỏ "đứa con tinh thần" đã gắn bó hơn 20 năm, và thật sự MGS đã để lại quá nhiều dấu ấn không chỉ đối với các fan mà còn đến sự phát triển của trò chơi nói chung. Bên cạnh giá trị giải trí thuần túy, những phiên bản MGS khi kết thúc luôn để lại những thông điệp cực kì ý nghĩa về cuộc sống. Đây chính là những giá trị tinh thần đáng ghi nhận từ một dòng game vốn được "ngụy trang" bề ngoài bằng yếu tố bạo lực và chiến tranh.

    Cẩm Tú

    ID: G0808_96