• Thứ Năm, 16/10/2008 13:43 (GMT+7)

    Sega Dreamcast - Ảo mộng cuối của Sega

    Cách đây 9 năm, SEGA ra đời tại thị trường Bắc Mỹ máy chơi game chuyên dụng Dreamcast với mục đích thâu tóm thị trường, thế chỗ PlayStation và Nintendo 64, sau thất bại cay đắng với Sega Saturn. Tuy được xây dựng trên nhiều ý tưởng vượt trước thời đại nhưng chính sản phẩm này buộc ông lớn SEGA rút chân khỏi cuộc đấu tam mã console...

    Cách đây chín năm, SEGA ra đời tại thị trường Bắc Mĩ (09/09/1999) máy chơi game chuyên dụng Dreamcast với mục đích thâu tóm thị trường, thế chỗ PlayStation và Nintendo 64, sau thất bại cay đắng với Sega Saturn. Tuy được xây dựng trên nhiều ý tưởng vượt trước thời đại nhưng chính sản phẩm này đã buộc ông lớn SEGA rút chân ra khỏi cuộc đấu tam mã console để đàn em mới vào nghề Microsoft thế chỗ.

    Quá trình ra đời

    Năm 1997, Sega Saturn đang phải vật lộn chật vật tại thị trường Bắc Mỹ trước hai đối thủ lớn là Nintendo 64 và PlayStation; chủ tịch của Sega of America lúc bấy là Bernie Stolar cho biết rằng trụ sở chính của hãng tại Nhật hiện đang phát triển hệ máy chơi game chuyên dụng mới (sau này có tên là Dreamcast). Tại hội chợ E3 năm 1997, Stolar phát biểu trước báo giới nhận định của mình về hệ máy yểu mệnh, "Hệ máy Saturn không phải là tương lai của chúng tôi" và dự án về chiếc console này "đã chết từ trong trứng nước".

                             Sega Saturn

    Khi đã đến lúc cần thiết kế "hậu duệ" cho Sega Saturn, Shoichiro Irimajiri, tân chủ tịch của Sega of America, đã tiến hành một bước đi lạ lùng là thuê người ngoài. Ngài tân chủ tịch này tìm đến Tatsuo Yamamoto của IBM Austin để đặt vào vị trí lãnh đạo một nhóm kỹ thuật viên phát triển hệ máy mới. Tuy nhiên, nhóm phát triển phần cứng sẵn có do Hideki Sato lãnh đạo không muốn bỏ dở công việc (có lẽ đây là điều mà cựu chủ tịch Stolar đã đề cập). Đây là nguyên nhân khiến ban đầu Dreamcast có đến hai mẫu thiết kế khác nhau.

    Nhóm Hideki Sato có thiết kế dựa trên vi xử lý Hitachi SH4 kết hợp với chip đồ họa PowerVR do VideoLogic (tên hiện giờ là Imagination Technologies) sản xuất. Tên mã ban đầu của thiết kế này là White Belt. Nguyên mẫu (prototype) này ban đầu được gọi tên là Guppy và sau đó là Katana.

    Trong khi đó, nhóm của Tasuo Yamamoto (gồm 11 người làm việc tại trụ sở bí mật nằm cách xa trụ sở chính của Sega of America) cũng có thiết kế dựa trên vi xử lý Hitachi SH4 nhưng chip đồ họa được cân nhắc chọn lựa giữa 3dfx Voodoo 2 và Banshee. Tên mã ban đầu của thiết kế này là Black Belt. Nguyên mẫu này ban đầu được gọi tên là Shark và sau đó là Dural (đây cũng là tên của gã trùm trong bản Virtua Fighter đầu tiên rất nổi tiếng của hãng). Sau đó phiên bản alpha của mẫu thiết kế này đã được chuyển đến SEGA-AM2 (công ty chuyên phát triển và nghiên cứu của SEGA) để thẩm định.

    Vào tháng 7 năm 1997, Katana do nhóm Hideki Sato được chọn làm định dạng chính thức và đặt lại tên là Dreamcast. Tháng 9 năm đó, hãng 3Dfx sắp xếp một vụ kiện chống lại Sega và NEC (sau đó có cả Video Logic), buộc tội họ đã vi phạm hợp đồng. May mắn là nhờ dàn xếp kịp thời nên vụ kiện đã không diễn ra.

    Những bước đi đầu tiên

    Chiếc Dreamcast đầy mơ ước của Sega đã được giới thiệu trước công chúng vào ngày 27/11/1998 ở Nhật Bản, 9/9/1999 ở Mỹ và 14/10/1999 tại châu Âu. Các câu quảng cáo cho máy rất hoành tráng như ở Mỹ là "Its thinking" (Máy đang suy nghĩ), ở châu Âu có câu "Up to 6 Billion Players" (6 tỷ người cùng chơi). Vấn đề về kĩ thuật mà cụ thể là chip đồ họa do NEC đảm nhận không đáp ứng theo hợp đồng ban đầu đã khiến Sega không đạt được mục tiêu về số lượng máy mà họ dự kiến tung ra tại thị trường Nhật.

                       Sega Dreamcast

    Cần lưu ý Dreamcast cũng là hệ console đầu tiên được tích hợp sẵn modem để có thể kết nối Internet nhằm chơi game trực tuyến. Trước đó, các hệ máy như Genesis, Saturn, NES, and SNES đều có hỗ trợ tính năng này nhưng rất hạn chế và đòi hỏi bạn phải mua thêm các phụ kiện gắn ngoài như XBAND, Netlink, Sega Channel.

    Trong thời gian đầu, Dreamcast đã chứng tỏ mình là một trong những hệ máy thành công nhất trong lịch sử của Sega với hơn 300.000 máy đã được đặt trước chỉ tính riêng tại thị trường Mĩ và 500.000 máy đã được tiêu thụ trong hai tuần đầu tiên (tính cả 225.132 máy bán hết veo trong 24 giờ đầu tiên; kỷ lục được ghi nhận trong lịch sử công nghiệp game). Trên thực tế, do tình hình bán chạy trong điều kiện khả năng đáp ứng hạn chế, Sega không thể thỏa mãn các đơn đặt hàng.

    Sega hoan hỉ khẳng định rằng họ đã đạt doanh thu 98,4 triệu USD cả về phần cứng và phần mềm Dreamcast chỉ trong ngày đầu tiên phát hành. Bốn ngày sau đó, họ lại tiếp tục ghi điểm với 372.000 máy bán được, đem về cho hãng 132 triệu USD.

    Trước khi tung sản phẩm ra thị trường Mỹ, Sega đã thể hiện rất nhiều tính năng của Dreamcast ở trên khắp nước Nhật. Cũng giống như lần phát hành PlayStation ở Bắc Mỹ, các trò chơi thuộc hàng kinh điển như Soul Calibur, Sonic Adventure, Power Stone và Hydro Thunder đã giúp cho Dreamcast thành công trong năm đầu.

    Nguyên nhân thất bại

    1. Định dạng GD-ROM bị hack tràn lan.

    Dreamcast sử dụng một định dạng độc quyền có tên GD-ROM hay còn gọi là GigaDisc để tránh bị làm giả. Tuy nhiên, ngay lập tức định dạng này đã bị "hack" tràn lan. Những tay làm giả không chỉ sao chép được game mà còn có thể phát tán các đĩa game này trước khi bản chính thức được phát hành. Lỗ hổng bảo mật nằm ở mã boot đĩa CD trong BIOS của Dreamcast có thể kích hoạt các chức năng đa phương tiện (gọi là Mil-CD) cho các loại CD nhạc trên thị trường Nhật Bản, tạo điều kiện cho giới hacker lợi dụng. Sau này hỗ trợ Mil-CD đã bị gỡ bỏ khỏi bản Dreamcast cuối cùng, nhưng tới lúc đó, sự sao chép lậu đã diễn ra quá phổ biến và được coi là một trong những lý do chính gây ra thất bại của hệ máy này.

    2. Sự xuất hiện của PlayStation 2:

    Vào tháng 3/1999, Sega vấp phải cạnh tranh từ đối thủ khó chịu Sony khi hãng này giới thiệu con át chủ bài mang tên PlayStation 2 và phát hành máy ở Nhật Bản vào tháng 3/2000 và Mĩ vào 26/10/2000. Ngay lập tức, game thủ tại Nhật và Mĩ bắt đầu lờ đi sự có mặt của Dreamcast mà thay vào đó họ khấp khởi mong đợi ngày ra mắt của PS2.

    Nguyên nhân chính của sự quay lưng phũ phàng này chính là thành công quá ấn tượng mà Sony đã làm được với PlayStation đã tạo nên một thương hiệu vững chắc để game thủ có thể an tâm đặt niềm tin. Trong khi đó, thất bại liên tiếp của Sega, Saturn, Sega 32X và Sega CD và đặc biệt là cái chết yểu của Sega Saturn làm họ phải đặt câu hỏi liệu lịch sử có lặp lại với Dreamcast nhất là khi PlayStation 2 sắp sửa ra mắt? Chưa hết, sự xuất hiện quá sớm của Dreamcast khiến khá nhiều nhà phát triển game tại Nhật không hài lòng nhất là khi họ đang tập trung khá nhiều dự án lớn cho hệ máy Saturn, vốn vẫn sống tốt tại đây. Không những vậy PlayStation 2 còn được hứa hẹn những tính năng hấp dẫn mà Dreamcast không thể có được như chơi được DVD, tương thích ngược với các game trên hệ máy cũ PlaySation…

    Đây là lý do khiến ban lãnh đạo của Sega đứng ngồi không yên dù doanh số bán của Dreamcast tăng trưởng đến 156,5% trong khoảng thời gian từ 23/07/2000 đến 30/09/2000 giúp hệ máy này vượt cả Nintendo 64. Nhiều biện pháp được đưa ra như tích hợp thêm dầu DVD gắn ngoài cho Dreamcast và thậm chí cả giảm giá bán cho hệ máy này xuống còn một nửa so với PS2. Tuy nhiên, những biện pháp này của Sega không giữ chân được các nhà phát triển game. Ngay từ đầu năm 2001, hàng loạt nhà phát triển quay lưng với Dreamcast để chuyển sang hỗ trợ cho PlaySation 2. Hệ quả là rất nhiều tựa game nổi tiếng dành cho hệ máy buộc phải đứt gánh giữa đường hoặc chọn điểm dừng chân ở các bến đỗ khác như Black & White, Panzer Dragon Orta, Shenmue III, Jet Set Radio Future.

    Kết thúc giấc mơ dang dở

    Tình hình càng trở nên bi đát hơn đối với Dreamcast khi Xbox và GameCube ra đời, đánh dấu chấm hết cho cho hệ máy này. Ngày 31/1/2001, Sega tuyên bố ngừng sản xuất Dreamcast vào tháng 3 năm đó, mặc dù có đến 50 đến 60 đầu mục trò chơi đang trong quá trình phát triển sắp được tung ra thị trường. Ngay lập tức giá máy Dreamcast hạ xuống đến mức chóng mặt chỉ còn 50 USD. Vào cuối năm 2002, giá máy Dreamcast mới được bán tại Anh là 40 bảng, ngoài ra chiếc console này còn được dùng làm quà khuyến mãi cho các hợp đồng điện thoại.

    Dreamcast chính thức bị đình sản xuất vào đầu năm 2001 nhưng các trò chơi mang tính thương mại vẫn được phát triển và phát hành, nhất là ở Nhật. Các game chưa được phát hành nhưng đã bị hack như Propeller Arena và Half-Life cũng tràn ngập thị trường vì những chuyên gia giải mã chương trình như nhóm Echelon. 24/2/2004 là ngày Sega phát hành Puyo Pop Fever, trò chơi cuối cùng cho Dreamcast, mặc dù còn có rất nhiều game của bên phát triển thứ ba đang trong giai đoạn tung ra thị trường như Trizeal (tháng 4/2005).

    Dù tuổi thọ ngắn ngủi (11/1998 - 3/2001), Dreamcast vẫn là một trong những console được đánh giá cao nhất vì có lượng trò chơi khá ấn tượng. Ngày 16/2/2006, Dreamcast bất ngờ "tái xuất giang hồ" qua kênh phân phối trực tuyến Sega Direct của Nhật. Đây là một gói sản phẩm bao gồm chiếc Dreamcast đã được đổi mới chút ít (chủ yếu là dung lượng của bộ nhớ đồ họa), một thẻ điện thoại di động và trò chơi bắn súng 2D Radilgy và sau đó là Under Defeat.

    Những điều có thể bạn chưa biết

    - Logo (vòng xoáy) và đèn báo của các máy Dreamcast được bán ở thị trường Bắc Mĩ và Nhật có màu cam vì đây là màu may mắn vì theo quan niệm của người Nhật.

    - Mặc dù được thiết kế không có nút reset để khởi động lại máy, tuy nhiên bạn có thể nhấn tổ hợp phím A, B, X, Y và Star để thực hiện thao tác này. Nếu lặp lại thao tác này một lần nữa máy sẽ tự động chuyển sang menu ngoài của Dreamcast để bạn hiệu chỉnh ngày giờ, truy xuất thẻ nhớ…

    - Một công ty tại Trung Quốc có tên Treamcast đã chỉnh sửa lớp vỏ ngoài của Dreamcast để nó gọn nhẹ hơn, đồng thời điều chỉnh ngõ xuất âm thanh, hình ảnh và tích hợp màn hình nhỏ rồi phát hành ra thị trường với tên gọi trùng tên công ty. Nhiều công ty nhạy bén đã kinh doanh sản phẩm này bằng cách bổ sung remote và phần mềm để nó chơi được cả file MP3 và Video CD. Lik Sang, một trong những nhà phân phối trò chơi, đồ chơi, anime… lớn nhất tại châu Á (Lik Sang sau này buộc phải đóng cửa vào ngày 24/10/2006 trong một vụ kiện do Sony là nguyên đơn) lúc bấy giờ đã liên hệ với Sega đề cập về việc cho phép họ bán các máy đã mod này nhưng Sega không tán thành.

    - Năm 2005, cửa hàng trực tuyến chuyên về hàng điện tử Lan-Kwei đã công khai bán Treamcast cho các game thủ thích sưu tập với nâng cấp mới là màn hình tích hợp là màn hình rộng (16:9). - Để sao lưu dữ liệu khi chơi game, Dreamcast dùng thẻ nhớ có tên gọi Visual Memory Unit (VMU) được gắn qua khe mở rộng của tay cầm. Điều thú vị là chiếc thẻ nhớ này tích hợp sẵn D-pad, hai phím bấm và màn hình LCD nhỏ để các game thủ có thể chơi các trò chơi nhỏ được tích hợp trong các game lớn ví dụ như trò Chao trong game Sonic Adventure. Ngoài ra tùy vào game chơi, chiếc thẻ này sẽ thể hiện những công dụng khác nhau. Như với game Skies of Arcadia, chiếc thẻ này sẽ có tác dụng như một máy dò các viên ngọc trong game, tự động phát tiếng kêu khi bạn ở gần chúng. Trong khi đó với các bản game Resident Evil thẻ sẽ hiển thị thanh sức khỏe của nhân vật. Rất thú vị!

    - Để thưởng thức tính năng rung ở các game trên Dreamcast (tất nhiên game phải hỗ trợ chức năng này) bạn phải mua thiết bị có tên Rumble Pack hoặc Jump Pack có kích thước tương tự VMU và cắm vào khe mở rộng của tay cầm. Ở Nhật Jump Pack được gọi là Puru Puru Pack.

    - Ngoài ra Dreamcast còn cho phép bạn xuất hình ảnh trên màn hình vi tính với độ phân giải 480p để thưởng thức hình ảnh sắc nét hơn màn hình ti vi thông thường. Tuy nhiên không phải trò chơi nào cũng hỗ trợ độ phân giải này.

    - Ngoài bộ tay cầm như các console khác, Dreamcast còn hỗ trợ cả bàn phím và chuột để game thủ thuận tiện duyệt web hoặc chơi game cần đến 2 thiết bị này nhiều như The Typing of the Dead, Quake 3, Phantasy Star Online, Railroad Tycoon 2… Máy còn hỗ trợ nhiều phụ kiện khác như súng ánh sáng, tay vô lăng, cần câu cá...

    Tháng 2/2007, Sega đã chính thức công bố kế hoạch ngừng sản xuất định dạng đĩa GD-ROM độc quyền của họ. Điều này cũng đồng nghĩa với việc DreamCast sẽ không có thêm bất kỳ trò chơi mới nào nữa.

    - Tháng 8/2007, sau khi Dreamcast "chết", Sega đã đăng ký bản quyền thương hiệu này để phát triển máy game khác. Rất có thể, Sega sẽ sớm quay lại!

    Ổ đĩa quang của Dreamcast hoạt động theo chế độ CAV (Constant Angular Velocity- tốc độ góc không thay đổi), quay đĩa với tốc độ không đổi và không phụ thuộc vào vị trí của mắt đọc laser. Đặc điểm này khác với ổ CD-ROM thông thường là quay đĩa theo chế độ CLV (Constant Linear Velocity- tốc độ tuyến tính không đổi), chậm dần khi mắt laser di chuyển ra xa tâm đĩa. Sở dĩ có chế độ CLV là do vùng dữ liệu trên đĩa trở nên rộng hơn khi đĩa chạy và dữ liệu ở vòng ngoài di chuyển qua mắt laser với tốc độ nhanh hơn khi ở vòng trong. Do đó, để nhận được dữ liệu với tốc độ không đổi, ổ đĩa phải giảm tốc độ của đĩa xuống khi vòng dữ liệu trở nên lớn hơn. Nhưng vì ổ của Dreamcast chạy theo chế độ CAV nên khi có khoảng trống trên đĩa, các tay sao lậu game sẽ làm đầy chiếc đĩa bằng cách để một khoảng trống dữ liệu ở vòng trong. Khi sao chép, dữ liệu sẽ bị đẩy về phía ngoài đĩa, giả làm kết cấu GD-ROM thật. Chúng thực hiện việc này vì CD được ghi theo chế độ CLV và Dreamcast sẽ không đọc được với tốc độ cao khi dữ liệu nằm sát vòng trong của đĩa. Vì vậy, dữ liệu cần đặt ở gần vòng ngoài để tăng tốc độ tải. Một số đĩa game không có đặc điểm này do chúng cần một khoảng trống và mất thời gian tải lâu hơn, khiến cho hình ảnh, âm thanh bị vỡ.

    Một điều đáng chú ý là làm cách nào mà người ta có thể sao các trò chơi trên một đĩa GD-ROM (dung lượng tới 1,2 GB) sang một CD-R chỉ khoảng 700 MB. Thực ra, nhiều trò chơi không sử dụng hết dung lượng tối đa của một đĩa GD-ROM và do đó có thể đưa vào đĩa CD-R mà không phải chỉnh sửa. Còn đối với những trò chơi có dung lượng lớn hơn, giới hacker thường áp dụng phương pháp phổ biến là giảm tốc độ dữ liệu của các đoạn hình ảnh và âm thanh để chúng tốn ít không gian đĩa (downsample).

    KIỀU OANH (Tổng hợp)

    ID: G0810_91