• Thứ Năm, 13/08/2009 07:39 (GMT+7)

    Các dạng câu đố trong game phiêu lưu

    Xét tổng thể, chất lượng của một tựa game phiêu lưu phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của các câu đố: chúng thể hiện tài trí hay gây khó chịu vì tính bất hợp lý. Nếu hiểu được bản chất của các câu đố, bạn sẽ cảm thấy hứng thú hơn...

    Sơ lược về câu đố

    Với nhiều thể loại game, người ta có thể chỉ ra ngay những đặc điểm cơ bản về game rất đơn giản bằng cách nhìn vào hình ảnh screenshot, xem một đoạn trailer về cách chơi hoặc quan sát một người chơi game. Ngó nhanh qua giao diện và chất lượng đồ họa một game, có thể bạn cũng sẽ biết được mình sẽ thu được kinh nghiệm gì từ trò chơi đó. Việc đánh giá về chất lượng của những game như vậy thường dựa trên khả năng tái tạo, mô phỏng thế giới (hoặc môi trường) của game đó và cách chơi chứng tỏ thực tế diễn ra như thế nào.

    Thể loại phiêu lưu thì khác hẳn. Những đặc điểm cơ bản của game sẽ không được đánh giá đúng mức nếu không chơi game thực sự, hoặc khi chơi lại bỏ qua nhiều chi tiết. Xét tổng thể, chất lượng của một tựa game phiêu lưu phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng của các câu đố: chúng thể hiện tài trí hay gây khó chịu vì tính bất hợp lý. Nếu hiểu được bản chất của các câu đố - chúng là dạng gì và được thiết kế ra sao thì bạn sẽ cảm thấy hứng thú với chúng hơn. Bạn có thể đánh giá chất lượng đồ họa, âm thanh, giọng lồng tiếng, cốt truyện hay tính hài hước của một tựa game phiêu lưu mà không cần chơi quá sâu. Tuy nhiên, những câu đố mang tính thách thức cao lại có thể làm cho các yếu tố khác trong một tựa game phiêu lưu bị mờ nhạt bởi vì có thể bạn sẽ chẳng bao giờ có đủ kiên nhẫn để hoàn thành game đó ngay từ lần đầu, hoặc sẽ "điên đầu" vào giải đố mà không chú ý đến các yếu tố khác. Do đó, câu đố là "xương sống" của số đông các trò chơi phiêu lưu.

    Ngày nay, không phải chỉ có game phiêu lưu mới có các câu đố, mà các thể loại khác như hành động, nhập vai cũng ít nhiều sử dụng câu đố để làm game thêm phong phú. Điển hình như các gane thủ chơi Counter Strike đã biết cách hỗ trợ nhau nhảy lên những gờ tường, chiếm giữ các vị trí quan trọng trong màn chơi. Một số game khác thì tạo nên những khu vực mà người chơi phải "nhảy nhót" đủ kiểu mới lọt vào được. Đa số các câu đố này lệ thuộc nhiều vào tính tương tác vật lý hoặc hành động của người chơi. Tuy nhiên, câu đố trong thể loại phiêu lưu vẫn là hóc búa nhất và là nội dung chính trong bài viết này.

    Một câu đố thường được nhà phát triển game mô tả thông qua bước đi của chính người chơi, và một game đố thường là hệ thống tạo ra các câu đố để kiểm tra kỹ năng tìm kiếm của người chơi trong khoảng thời gian cho phép. Khi đối mặt với bất kỳ dạng câu đố nào, điều quan trọng nhất là bạn cần phải chỉ ra đúng vấn đề trước khi đưa ra câu trả lời, hay nói cách khác bạn nên xem khóa trước khi xem chìa. Ví dụ: bạn đừng cố nhét một xô nước vào hòm đồ của nhân vật để đợi khi lửa cháy thì lấy ra dùng, mà hãy chờ khi lửa cháy rồi thì tìm kiếm các giải pháp chữa cháy phù hợp. Vì lẽ đó, câu đố được phân thành 2 dạng: câu đố độc lập (self-contained puzzle) và câu đố giải pháp (key puzzle). Câu đố độc lập

    Câu đố độc lập (hay có thể gọi là "câu đố nội suy") là dạng câu đố mà người chơi có thể giải quyết được ngay khi tiếp xúc với câu đố. Câu đố độc lập được chia thành 3 dạng con là: câu đố tương tác (interaction puzzle), câu đố game nhỏ (mini-game puzzle) và câu đố mẹo (riddle puzzle).

    Câu đố tương tác là dạng câu đố mà người chơi có thể giải quyết bằng cách tương tác với vật dụng trong game qua một hoặc một vài hành động đơn giản. Câu đố này liên quan mật thiết với việc phát hiện ra vật dụng chủ chốt và tác động lên nó, chẳng hạn như phá vỡ các thùng gỗ chắn lối để mở đường đi tiếp. Để giải quyết câu đố tương tác, người chơi cần có một góc nhìn tốt để có thể phát hiện chính xác vật dụng cần thiết rồi sau đó thực hiện thao tác "trỏ và nhấn" phù hợp. Ở các game phiêu lưu cổ điển thì tính phức tạp của câu đố tương tác cao hơn, buộc người chơi phải tìm ra các vật dụng trong phạm vi "điểm nóng" đã định sẵn.

    Câu đố game nhỏ có độ phức tạp cao hơn câu đố tương tác vì dạng câu đố này ít liên quan đến các tương tác đơn mà thường đòi hỏi phải sắp xếp một chuỗi các sự kiện vào cấu trúc theo thứ tự nhất định mà không cần có sự gợi ý từ bên ngoài. Ví dụ điển hình cho dạng câu đố này là người chơi phải ráp các mảnh bản đồ lung tung thành 1 bản đồ hoàn chỉnh. Trong trường hợp có sự gợi ý từ bên ngoài, câu đố sẽ trở thành dạng câu đố kiểu mẫu (pattern puzzle, xem chi tiết bên dưới). Câu đố game nhỏ có tác dụng chủ yếu kéo dài thời gian chơi, gần như không tương tác với các vật dụng trong kho chừa đồ hoặc không ảnh hưởng đến diễn biến đang xảy ra trực tiếp trong game.

    Câu đố mẹo là dạng câu đố mà người chơi sẽ phải trả lời cụ thể dựa trên các gợi ý đã có. Nó có thể được xem như là trường hợp đặc biệt của câu đố tương tác liên quan đến một nhiều hành động phức tạp, hoặc là một dạng của câu đố game nhỏ nhưng đòi hỏi người chơi phải tưởng tượng để cho câu trả lời chính xác. Ví dụ: con gì khi bé đi bằng 4 chân, lớn đi bằng 2 chân và khi già đi bằng 3 chân (đáp án: con người). Đây là dạng câu đố khó "nuốt" nhất.

    Câu đố độc lập hay đặt ra những thách thức riêng, thường yêu cầu người chơi phải đưa ra câu trả lời nhất định. Và vì mỗi câu đố được xử lý độc lập với nhau, nên giúp người chơi tránh được thế "tiến thoái lưỡng nan" nếu đã có đủ điều kiện cần để giải quyết câu đố và không cần phải lo lắng liệu đã bỏ lỡ cái gì không. Điểm hạn chế của câu đố độc lập là không cho phép giải quyết thêm các câu đố phức tạp liên quan. Các dạng câu đố độc lập nêu trên đều sinh ra cảm giác thỏa mãn khi người chơi chủ động được về thời gian và tự giải quyết được vấn đề. Đây là điểm rất khác so dạng câu đố giải pháp bắt gặp vấn đề nhưng sau đó mới quay lại giải quyết bằng một "chìa khóa giải đố” tìm được ở đâu đó.

    Câu đố giải pháp

    Trái ngược với câu đố độc lập phải "nội thân vận động", câu đố giải pháp (hay có thể gọi là câu đố chìa khóa) là dạng câu đố cần có thêm các trợ giúp từ bên ngoài câu đố thì người chơi mới giải quyết được. Nếu muốn mở khóa, bạn phải có chìa khóa. Và có những cánh cửa phải mở bằng nhiều chìa khóa cùng lúc. Câu đố giải pháp được chia thành 3 dạng nhỏ hơn là câu đố kho đồ (inventory puzzle), câu đố kiểu mẫu (pattern puzzle) và câu đố thông tin ngầm (implicit information puzzle).

    Câu đố kho đồ (hay có thể gọi là "câu đố về vật phù hợp") là dạng câu đố cơ bản của thể loại phiêu lưu. Khi tiếp cận câu đố kho đồ, người chơi sẽ luôn phải suy nghĩ về để tìm cách kết hợp các vật dụng có trong kho đồ lại với nhau để tìm ra vật dụng mới chứa tác dụng ẩn. Điều tiên quyết khi giải quyết câu đố kho đồ là người chơi phải chọn đúng các vật dụng phù hợp, không thể "râu ông nọ cắm cằm bà kia" được. Chẳng hạn, để tạo nên một chiếc khăn tay, người chơi phải kết hợp 3 vật dụng là kim, chỉ và mảnh vải. Nếu thay mảnh vải bằng tấm da thú, có thể người chơi sẽ thu được… áo da thú thay vì chiếc khăn tay. Câu đố kho đồ có thể được nâng lên mức khó hơn nếu gia tăng nhiều vật dụng có trong kho đồ, hoặc người chơi phải tiếp tục kết hợp các vật dụng đã kết hợp, khi đó quá trình phán đoán "công thức kết hợp" trước khi thực hiện sẽ đóng vai trò rất quan trọng. Nhà phát triển game cũng có thể thông qua câu đố kho đồ để liên kết các câu đố khác, họ chỉ việc sắp xếp đáp án của 1 câu đố nằm là 1 vật dụng mắt xích trong câu đố kho đồ, từ đó hướng đến việc tổ chức hàng loạt câu đố liên quan.

    Câu đố kiểu mẫu là dạng câu đố có thể giải quyết được nếu người chơi nắm giữ được cái lõi của bộ phận (vật phẩm hoặc thông tin) quan trọng nhất. Việc game có đưa ra gợi ý thực hiện hay không thì không quan trọng, vấn đề là người chơi phải nắm bắt được tính hợp lý (logic) khi thực hiện. Chẳng hạn, muốn tìm mật mã của két sắt thì người chơi phải tìm trong ngăn tủ chứa hồ sơ hoặc điện thoại di động (hy vọng là chủ két sắt có để lại thông tin này!), hay muốn biết đường đi ngõ tắt của 1 khu biệt thự thì người chơi phải phải xem bản thiết kế kiến trúc. Người chơi có thể giải quyết được câu đố kiểu mẫu, nhưng không thể đoán được câu trả lời nếu không biết các thông tin cần thiết (ví dụ nhật ký của chủ két sắt cho biết mật mã mở két chứa trong 1 tin nhắn có trong điện thoại di động). Tính phức tạp của câu đố kiểu mẫu có thể cao hơn nếu yêu cầu nhiều thông tin liên quan hơn, chẳng hạn tìm các màu được in trên nền nhà, các màu tương ứng như thế nào với các ký tự, và sử dụng "bản dịch" từ các màu đó như là mật mã mở két.

    Câu đố thông tin (hiểu) ngầm có thể được xem như một biến thể của câu đố kiểu mẫu. Với câu đố kiểu mẫu, nếu người chơi đã chơi qua đoạn mở két sắt và biết được mối liên hệ (mật mã) với két sắt thì có thể mở két ngay lập tức mà không cần tìm ra mối liên kết, theo kiểu "ăn may". Còn với câu đố thông tin ngầm, thực hiện đầy đủ quá trình giải đố người chơi sẽ được cung cấp thêm một vài thông tin mới (làm thay đổi, bổ sung các ghi chú trước đó) liên quan đến các câu đố khác hoặc phát triển thêm câu đố mới, ví như cho biết số tiền có trong két là không minh bạch và yêu cầu truy nguyên nguồn gốc. Trong trường hợp bỏ qua một hoặc một số tình tiết nào đó, có thể người chơi sẽ không biết mình đã bỏ qua 1 câu đố thông tin ngầm. Câu đố thông tin ngầm cũng thường xuất hiện khi người chơi tiếp xúc với các NPC khi tìm kiếm thông tin.

    Nhìn chung, tính hợp lý của câu đố game nhỏ và câu đố kiểu mẫu thường rất cao, đưa ra những câu trả lời rõ ràng. Các dạng câu đố mẹo, câu đố kho đồ hay câu đố thông tin ngầm thiên về tính chủ quan (theo hình dung, ý đồ của nhà phát triển) hoặc phi hợp lý nhiều hơn, có độ khó cao vì thường chỉ được giải quyết bằng 1 giải pháp duy nhất hoặc phải thực hiện theo 1 trình tự nhất định. Nhiều lúc người chơi sẽ cảm thấy các tình tiết của game lại diễn ra không hợp lý. Câu đố thông tin ngầm còn có thể gây ra tình huống hiểu nhầm khi không đưa ra gợi ý cho người chơi thực hiện nhiệm vụ. Không ít câu đố dạng này được thể hiện rất mơ hồ, đôi lúc còn lệch lạc, sai lầm khi dựa vào những kiến thức chuyên môn mà không phải mọi người chơi đều hiểu biết như kiến thức về lịch sử, thần thoại.

    Thu Hằng - Hoàng Kim

    ID: G0908_88