• Thứ Tư, 30/12/2009 07:22 (GMT+7)

    Tìm thực trong ảo

    Ngày xưa, “Trai khôn tìm vợ chợ đông, Gái ngoan tìm chồng giữa chốn ba quân”. Ngày nay, nam thanh nữ tú, sau những căng thẳng vì công việc, lại bận rộn.. cày game để giải trí nên đã có người tự hỏi “Có nên tiện thể tìm luôn người yêu trên mạng hay trong thế giới game không nhỉ, khi mà không gian và thời gian giao tiếp với nhau trong game nhiều đến thế, làm gì chả … phải lòng nhau?”. Nên hay không chắc chắn là một câu hỏi rất khó trả lời, khó như đi tìm định nghĩa về tình yêu.

    Hãy xem các nhà tâm lý nói gì về hiện tượng này, trước tiên là về những quy luật ảnh hưởng đến sự xuất hiện tình cảm hấp dẫn nhau của con người.

    - Đầu tiên là “cự ly” ngắn. Sự hấp dẫn thường nảy sinh với những người mà ta gặp, có cảm tình, rồi được gặp thường xuyên. Hình ảnh thường xuyên này tạo thành các xung động nhắc nhớ liên tục, khiến người ta “quen hơi, bén tiếng” và dẫn tới động cơ muốn biết nhiều hơn về “người đó”. Trong thế giới ảo, khoảng cách vật lý không còn ý nghĩa, “cự ly” giữa những người muốn gặp nhau luôn luôn là tối thiểu, bất cứ lúc nào họ cũng có thể gặp được nhau. Đặc biệt là với các game thủ ‘ăn game, ngủ game”, thời gian họ dành cho nhau (cùng nhau đi hành đạo, chat với nhau, cùng nhau chiến đấu,…) là rất nhiều, thì sự “quen hơi, bén tiếng” này nảy sinh rất nhanh.

    - Thứ hai, là hiệu ứng “vô hình, vô danh”. Rất dễ nhận thấy rằng, ngoài đời, vô số những mối quan hệ tiềm năng, (chứ chưa nói đến tình yêu, là thứ cảm xúc vô cùng tinh tế) bị loại ngay từ vòng đầu chỉ vì “cái mặt thấy ghét”, hay “cái dáng thấy khó ưa”. Trong hàng trăm người chúng ta gặp mỗi ngày, mắt ta lọc đi còn chừng vài người ta chấp nhận làm quen. Rõ ràng, chúng ta đã tự loại đi một số lớn có tiềm năng trở thành bạn thú vị chỉ vì hình thức bên ngoài của họ. Đã có trường hợp những bạn trẻ, sau khi cảm mến nhau trong thế giới ảo, cảm thấy không thể không gặp nhau, đã phải kêu trời “Giá như là ngoài thực thì chắc không bao giờ bắt chuyện với một người như thế!” sau khi hẹn hò gặp gỡ. Nếu như tình yêu thật bắt đầu từ mối thiện cảm về vẻ bên ngoài, từ ánh mắt, nụ cười, rồi mới tiến đến chia sẻ hứng thú, sở thích chung thì tình yêu “ảo” (nếu có thể gọi thế) lại có quá trình ngược lại, bắt đầu từ kết quả : từ ý nghĩ, từ chuyện trò, từ những điểm chung trong sở thích, quan niệm. Điều này dễ làm cho người ta có cảm giác tin tưởng nhau, và nhanh hấp dẫn nhau. Với một người “vô hình, vô danh” người ta dễ trải lòng hơn, dễ tâm sự hơn. Mức độ tin cậy càng cao thì lực hút sẽ càng cao, cơ hội nảy sinh những tình cảm giống như tình yêu (dù là ảo) càng dễ xuất hiện.

    - Thiếu những thông tin xác thực về “người kia” lại tạo thành một hào quang bí ẩn, gây tò mò về họ. Đây cũng lại thêm một điểm gây chú ý, thúc đẩy người ta cố gắng tìm hiểu, giải đáp bí ẩn. Ngoài đời, không phải ai cũng thành công trong việc tạo cho mình một tấm màn bí ẩn và lãng mạn. Trong khi trong thế giới ảo (dù là đang sóng đôi hành hiệp trong game hay đối diện nhau trong box chat) thì việc buông vài câu “ăn nói nửa lời” để đối phương, dẫu không dại, cũng phải “nửa mừng, nửa lo” là việc quá đơn giản.

    - Kết quả chung cuộc, tình cảm “ảo” tạo ra một hình ảnh (mà phần lớn là do mình nghĩ ra) mang nhiều tính chất lý tưởng. (Còn phải nói, là người mình chọn mà, kiểu gì cũng phải nhất.) Ảo tưởng về một hình ảnh “trên cả mong đợi”, người trong cuộc rất dễ thốt lên “Không quan trọng anh/em là người thế nào. Chúng ta sinh ra là để cho nhau.” Tiếc rằng, chiếc mặt nạ xinh đẹp của những mối tình ảo rất dễ rơi xuống khi mối quan hệ này được hai bên chuyển từ màn hình vào cuộc sống thực. Nguyên nhân không chỉ vì “anh/em chẳng như lời anh/em vẫn nói”, mà còn vì con người thực tế không bao giờ có thể giống như hình mẫu chúng ta hình dung trong trí tưởng. Con người trong thế giới thực còn chịu vô vàn những yếu tố khác tác động đến và phản ứng những yếu tố này rất khác nhau.

    Thực tế, tình yêu ảo cũng dễ nhận ra, bạn cũng luôn nghĩ đến người ấy, cũng hay ngẫm lại những điều người ấy nói, chờ đợi được chuyện trò, mong ngóng người ấy xuất hiện, thắc mắc nếu vài “on” không gặp nhau,… Tình yêu “ảo” vì thế, chẳng mấy khác tình thật, thậm chí còn có những ưu điểm nhất định:

    - Hình ảnh thật của bạn chẳng mấy quan trọng, nhất là đối với những bạn hơi thiếu tự tin về vẻ bên ngoài của mình. Bạn (nữ) chẳng cần quan tâm đến tỉ lệ 90:60:90 cho ba vòng, bạn (nam) cũng không phải lo lắng chưa vượt qua mức 1m75 của ai đó. Bạn thậm chí chẳng cần lo tốn vài tiếng trước cuộc hẹn hò, chẳng tốn tiền nước hoa, son phấn…

    - Ngồi trong một góc êm ấm ở nhà mình, bạn có thể có người yêu ảo ở tận chân trời xa xôi hàng nghìn cây số.

    - Bạn có thể chạm đến những đề tài mà trong cuộc sống thật bạn không có đủ can đảm nói ra. Có thể trải lòng mình mà không sợ bị chê cười, có thể thể hiện sự thông thái và tính hài hước mà không sợ bị hiểu lầm, mà lại có thể tìm được tri kỷ. Bạn không lo phải rơi vào tình trạng bị buộc trả lời ngay vì “người ta” đang chăm chú nhìn bạn chờ đợi. Bạn lúc nào cũng có thể “đi công tác vùng sâu, không có mạng” cho đến khi tìm ra câu trả lời, thậm chí có thể “tuyệt tích giang hồ” luôn.

    - Bạn có thể “thăng hoa” một chút mà không sợ giọng nói hay ánh mắt của mình phản bội mình.

    - Bạn vẫn có những cảm xúc thật, và sâu lắng như trong cuộc sống thật.

    Nhưng tình yêu ảo có rất nhiều nguy cơ:

    - Cảm xúc mà bạn nhận thấy trong thế giới ảo biến bạn thành nô lệ của ảo giác, của những điều bạn nghĩ ra chứ không phải là những điều có thật. Bạn bị ngộ nhận rằng chỉ có ở đó, trong thế giới với những người bạn, với tri kỷ vô hình đó, bạn mới tìm được cảm giác ấm áp của sự chia sẻ, an ủi, thấu hiểu. Và cứ thế, tình bạn thật, cuộc sống thật, những mối quan hệ thật (với tất cả xấu tốt của nó) bị bạn đẩy lui xuống hàng thứ yếu. Bạn tự đánh cắp của mình những cơ hội xây dựng một mối tình thực với tất cả cung bậc cảm xúc muôn màu và vô cùng độc đáo.

    - Đối tượng bạn dành cho rất nhiều trìu mến rất có thể hoàn toàn không giống với hình ảnh mà bạn xây dựng nên trong trí tưởng tượng của mình. Đặc biệt là trong game, khi cả bạn lẫn “người ấy” đều ít nhiều chịu ảnh hưởng của các nhân vật mà các bạn đóng vai. Khi giao tiếp trong thế giới ảo, bạn không nhìn thấy nét mặt, ánh mắt, không nghe thấy tiếng nói, âm điệu, không nhìn thấy những phản ứng tức thời,… Bạn chỉ thấy, chỉ biết những gì “đối phương” muốn cho bạn thấy và biết, tức là bạn rất có thể không thấy khuyết điểm của họ. Nghiên cứu của các nhà tâm lý Anh quốc cho biết trong giao tiếp ảo, chúng ta chỉ có thể biết 3% về con người thật. Trong khi đó, qua những gặp gỡ thật, ngay cả khi không cần trao đổi bằng lời nói thì chúng ta vẫn có thể biết về đối phương đến 70%. Chúng ta biết rất nhiều qua ánh mắt, động tác, cử chỉ, thậm chí mùi hương.

    - Luôn luôn có nguy cơ là đằng sau một cái nick hào hoa, với những lời nói, hành động gợi hình ảnh một trang quân tử lại là một “ông chú” bụng bia, hay ẩn sau hình ảnh một em gái lơ ngơ là những cái “móng đỏ”,…

    - Cảm xúc phát sinh từ tình ảo kéo bạn đến máy vi tính nhiều hơn, giữ bạn bên cạnh nó lâu hơn. Và nếu đã mê game, giờ đây lại có thêm một lực hút bạn vào thế giới ảo, khiến bạn nghiện nó nặng hơn.

    (Đó là chúng ta còn chưa đề cập đến những game thủ đã đeo nhẫn ở ngón áp út bàn tay trái. Nguy cơ với những game thủ này còn lớn hơn nhiều.)

    Vậy thì, nên hay không nên ?

    - Không ai có thể khuyên bạn nên làm thế nào, mà chỉ có thể cảnh báo bạn những phù du của thế giới ảo.

    - Nếu bạn cảm thấy tình cảm của bạn với đối tượng ảo đã đủ sâu nặng, hãy kiểm tra xem nó THỰC đến mức nào. Thử gọi điện thoại, hẹn gặp,… gì cũng được, miễn là phải hành động. Kết quả hoặc là bạn có thể tìm được một nửa mong đợi của mình, hoặc là bạn sẽ phải thất vọng. Nhưng dù thế nào thì bạn cũng đã quay về với cuộc sống thực. Hãy nhìn ngắm thật kĩ những khuôn mặt rạng ngời xung quanh, để không phải hối tiếc rằng “trên đường đời tấp nập, ta vô tình đã đi lướt qua” hạnh phúc của mình.

    - Tìm THỰC trong ẢO là một hành trình đầy mạo hiểm. Cảm xúc thật không thể tồn tại mãi trong môi trường ảo. Gặp gỡ, cảm mến, mới chỉ là “đơm hoa”, hành trình đi đến “kết quả” là hành trình chịu đựng vô vàn va đập của những tác động khác. Nắm chắc được tay nhau vượt qua những thử thách đó, tình yêu mới đến được bến bình yên. Đã có những tình yêu như thế. Biết đâu bạn cũng sẽ tìm được duyên của mình theo cách đó?

    Thạc sĩ Nguyễn Thị Thanh Thủy

    ID: G0912_88