• Thứ Hai, 28/04/2014 18:25 (GMT+7)

    Vì sao mạng xã hội đang ngày càng "phân ra nhiều mảnh"

    Huy Bách
    Mô hình kinh doanh mới cho mạng xã hội: Thu thập dữ liệu cá nhân ở bất cứ nơi đâu có thể, sau đó bán quảng cáo bất cứ nơi nào có thể.

    Đã từng có một sinh viên bỏ học, mặc áo khoác thể thao có nón trùm đầu, chuyển tới thung lũng Silicon để phát triển một mạng xã hội. Lúc đầu, Mark Zuckerberg và các nhân viên không biết mô hình kinh doanh của họ sẽ phải là gì, nhưng trong lòng những người sáng lập vẫn có một ý niệm, rằng việc có được hàng trăm hàng ngàn cặp mắt cùng dán lên một trang web duy nhất có thể là một cái gì đó có giá trị sau này.

    Cuối cùng và chắc chắn, Facebook mang đến rất nhiều quảng cáo cho trang web của mình. Chiến lược rất rõ ràng: Đưa tất cả mọi người tập trung tại một địa điểm duy nhất (facebook.com), thu thập tất cả những tương tác xã hội của mọi người tại địa điểm đó, và bán quảng cáo cũng tại nơi đó. Tất cả mọi người và tất cả mọi thứ đều ở một nơi.

    Facebook thu được rất nhiều tiền, đã lên sàn chứng khoán, và thu được nhiều tiền hơn nữa. "Gã khổng lồ" mạng xã hội này trong tuần qua đã công bố doanh thu quý 1 vào khoảng 2,5 tỷ USD.

    Tất cả đều tốt trên mảnh đất "canh tác" của Facebook, ngoại trừ một vấn đề nhỏ: Hầu hết người dùng hiện đang "di dân" từ máy tính sang thiết bị di động, và chưa có ai đạt được doanh thu quảng cáo đáng kể trên lĩnh vực này.

    Ngoại trừ Google

    Làm thế nào mà Google kiếm tiền trên thiệt bị di động? Thay vì thu thập dữ liệu cá nhân ở một nơi và hiển thị quảng cáo cá nhân tại cùng một nơi, Google đã làm điều đó ở rất nhiều nơi.

    Kể từ khi đồng sáng lập Larry Page nắm vị trí Giám đốc điều hành từ Eric Schmidt vào tháng 1/2011, "món súp" bí mật cho việc kinh doanh của Google lại đến từ thứ gây tranh cãi nhất: Việc thống nhất các chính sách bảo mật trên tất cả các dịch vụ Google vào tháng 1/2012.

    Chính sách đơn giản đó giúp Google thu thập dữ liệu người dùng và dữ liệu cá nhân từ một dịch vụ - Google Search - và sử dụng các thông tin đó để cá nhân hoá quảng cáo trên các dịch vụ khác - như YouTube chẳng hạn.

    Sự thay đổi đó mở ra tương lai của quảng cáo trực tuyến, và Twitter lẫn Facebook sau này cũng đã tiếp bước.

    Facebook
    Facebook cũng đã nhận thấy những sự thay đổi không mong muốn trong hành vi người dùng. Nhiều người sử dụng Facebook, đặc biệt là người dùng trẻ tuổi, đã mệt mỏi với sự tương tác trên một trang web duy nhất với bạn bè, gia đình mở rộng, đồng nghiệp - và mọi người khác. Vì vậy, kết hợp với "chuyến bay" từ máy tính đến thiết bị di động, Facebook đã bổ sung thêm nhiều "cánh tay" như Snapchat, Instagram, WhatsApp... Với các ứng dụng nhỏ này, mọi người có thể có tương tác tự do với nhóm nhỏ của mình mà không có cảm giác "phơi bày cả tấm lưng" như trên Facebook.

    Chính vì vậy mà Facebook đã quyết định bỏ tiền tỉ để mua lại các ứng dụng và dịch vụ mà người dùng trẻ tuổi của họ đang di dời sang. Đầu tiên, hãng này đã cố gắng và thất bại trong việc mua Snapchat. Sau bước đi thấy bại đó, Zuckerberg đã tự xâu dựng dịch vụ riêng của mình - được gọi là Poke - nhưng dịch vụ này đã hoạt động không được như mong muốn.

    Khoảng hai năm trước, Facebook đã mua Instagram, và sau đó là WhatsApp với giá 19 tỷ USD. Tuần này, Facebook lại tiếp tục công bố việc ứng dụng theo dõi hoạt động thể dục thể thao Moves. (Ứng dụng này bản thân hướng đến hoạt động thể dục thể thao, nhưng về kỹ thuật, nó sẽ theo dõi chính xác nơi bạn đang ở, và do đó, sẽ mang lại dữ liệu vị trí người dùng tốt hơn cho Facebook).

    Bất cứ khi nào Facebook mua lại các công ty, hãng này luôn nói rằng nó sẽ không thay đổi bất cứ điều gì, và sẽ không tận dụng chúng vào trong Facebook. Người dùng có xu hướng tin vào những tuyên bố đó, nhưng sự thật lại không phải vậy.

    Những vụ mua lại này là một phần của chiến lược "đa ứng dụng" vĩ mô mà Facebook đang theo đuổi, bổ sung cho các ứng dụng "cây nhà lá vườn" của hãng này như Facebook Messenger, Facebook Camera và Paper.

    Từ góc độ dữ liệu thu hoạch, các ứng dụng khác nhau này thuộc các nhóm đối tượng có thể lấy được dữ liệu thuộc dạng "Bạn biết ai", "Bạn đi đâu" và "Bạn muốn gì". Đây cũng chính là những dữ liệu cá nhân mà Facebook tập hợp để sau đó tạo ra các mẫu quảng cáo được tùy chỉnh cho từng cá nhân trên trang mạng xã hội Facebook.

    Tại hội nghị F8 mà Facebook sẽ tổ chức vào tuần tới, hãng này sẽ công bố kế hoạch cho ra mắt một mạng lưới quảng cáo di động mới. Mục đích của mạng lưới này là để cho Facebook để bán quảng cáo ra bên ngoài trang mạng xã hội Facebook.com và bên ngoài các ứng dụng Facebook trên di động.

    Nếu bạn vẫn chưa hiểu chiến lược của Facebook, hãy hiểu nôm na như thế này: Dữ liệu cá nhân sẽ được Facebook thu hoạch từ nhiều ứng dụng, sau đó bán các quảng cáo cá nhân tại nhiều địa điểm khác nhau mà bạn truy cập đến.

    Twitter
    Twitter mua lại ứng dụng Vine vào tháng 10/2012, và giữ nó riêng biệt với thương hiệu Twitter. Năm ngoái, Twitter tiếp tục mua lại một mạng lưới quảng cáo di động có tên gọi MoPub. Trong tháng này, Twitter tiếp tục mua lại Gnip - công ty chuyên thu thập các dữ liệu xã hội để phục vụ cho quảng cáo và tiếp thị.

    Việc nắm quyền sở hữu Vine, MoPub và Gnip chứng minh sự thay đổi trong suy nghĩ. Twitter không còn là một dịch vụ blog xã hội nữa, thay vào đó, nó trở thành "một công ty quảng cáo cá nhân hoá thu thập dữ liệu người dùng từ bất cứ đâu và sau đó hiển thị quảng cáo cá nhân hóa ở bất cứ nơi nào"

    Google
    Google trong tuần này đã chia tay với một nhân sự quan trọng, mà theo cách nói của Larry Page là "xây dựng Google+ từ con số 0". Nhưng cuộc chia tay với Vic Gundotra dường như là một phần của sự lớn mạnh hơn của Google+, trở thành một mạng xã hội thống nhất tất cả mọi thứ.

    Nhiều lời đồn tại thung lũng Silicon cho rằng Google sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho Google+, để biến nó thành một nền tảng, chứ không đơn giản chỉ là một mạng xã hội gom hết tất cả mọi thứ. Nói cách khác, với Facebook phát triển nhanh chóng và Twitter đang thay đổi triết lý hoạt động, và cả 3 đều nhận ra một điều rằng: Không cần thiết phải có một sự hợp nhất. Phổ biến và đa dạng - vốn là những thứ Google đã rất thành công - mạnh mẽ hơn nhiều lần so với sự thống nhất vào một mối.

    Đó cũng chính là mô hình hoạt động của các mạng xã hội hiện nay và trong tương lai: Thu gom tất cả dữ liệu cá nhân và thói quen, sở thích của người dùng ở tất cả mọi nơi, tạo ra những dữ liệu quảng cáo được cá nhân hóa, và bán chúng ở khắp mọi nơi.