• Thứ Năm, 15/05/2014 07:06 (GMT+7)

    Facebook: Khó thắng chính mình

    Thạch An
    Mạng xã hội Facebook đã trở thành một người khổng lồ không chỉ trong thế giới công nghệ. Và việc cố gắng để giữ vị trí số một hay việc phát triển trong tương lai đang khiến Facebook phải liên tục trở mình.

     

    Facebook trở thành mạng xã hội lớn nhất như thế nào?

    Facebook bắt đầu chỉ với năm người sáng lập: Zuckerberg, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz, Chris Hughes và Eduardo Saverin - người sẽ tiếp tục kiện Zuckerberg sau khi thấy cổ phần của mình trong mạng xã hội giảm đáng kể.

    Facebook đã có khoảng 1 triệu thành viên vào cuối năm đầu tiên 2004, và hiện nay con số đã vượt quá 1,3 tỷ người sử dụng hàng tháng. Trong đó có 680 triệu người truy cập từ các thiết bị di động. Facebook không cho biết số liệu thống kê chi tiết người sử dụng nhưng theo hãng nghiên cứu eMarketer, Facebook chiếm 46,6% trên tổng số người sử dụng Internet ở Bắc Mỹ, tại Tây Âu là 35,7% và 7,1% trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.

    eMarketer cũng cho biết Facebook có 146.800.000 người sử dụng ở Mỹ, tiếp theo là Ấn Độ (84,9 triệu người sử dụng), Brazil (61,2 triệu người sử dụng), và Indonesia (60,5 triệu người sử dụng). Ở Việt Nam, theo báo Nhân Dân vào đầu tháng 2 vừa rồi, có 19,6 triệu người sử dụng Facebook, chiếm 74.1% số người dùng Internet và 20% dân số cả nước.

    Facebook có 6.337 nhân viên tính đến tháng 12 năm 2013. Mạng xã hội này có văn phòng tại 13 địa điểm trên khắp nước Mỹ và 24 văn phòng trên thế giới  tại các nơi như Amsterdam, Selangor, Seoul và Warsaw.

    Facebook chiếm 5,7 % của tất cả doanh thu quảng cáo kỹ thuật số toàn cầu năm 2013 và 18,44% của ngân sách quảng cáo di động trên toàn thế giớ- theo eMarketer.

    Doanh thu Facebook tăng 72% trong quý đầu tiên năm 2014 khi mạng xã hội khi mà nền tảng di động xã hội tăng nhanh. Doanh thu đạt 2,5 tỷ USD đã vượt qua kỳ vọng của các nhà quản lý, trong đó doanh thu đến từ quảng cáo là 2,27 tỷ, tăng 82% so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu quảng cáo di động chiếm khoảng 59% doanh thu quảng cáo trong quý đầu tiên của năm 2014, tăng từ khoảng 30% so với năm 2013.

    Facebook cho biết đã có 1,28 tỷ người dùng hàng tháng vào cuối tháng 3, tăng 15 so với ngăm ngoái. Số người dùng hoạt động hàng tháng trên di động trong tháng 3 là 1,01 tỷ, tăng 34% so với cùng kỳ năm trước.

    Nỗ lực củng cố nền tảng mạng xã hội
    Tính đến hết năm 2013, Facebook có hơn 11,4 tỷ USD tiền mặt và giá trị cổ phiếu. Từ năm 2004 đến nay, mạng xã hội này đã thực hiện hơn 40 thương vụ M&A (mua bán & sát nhập) với tổng giá trị hơn 25 tỷ USD. Các thương vụ đáng chú ý bao gồm Instagram, Whatsupp, và gần đây nhất là Oculus và ứng dụng chăm sóc sức khỏe Move.



    Mua lại Instagram
    Năm 2012, Facebook mua lại Instagram với giá 1 tỉ USD. Trước đó Instagram chỉ được định giá vào khoảng từ 300 - 500 triệu USD và Facebook đã phải trả gấp đối giá thực thế để sở hữu ứng dụng này. Mark cho rằng việc mua lại ứng dụng Instagram cho phép người dùng Facebook có nhiều trải nghiệm về việc chia sẻ hình ảnh.

    Nhưng theo các chuyên gia đánh giá thì chia sẻ hình ảnh là một thế mạnh của Facebook nhưng Instagram đã tấn công thị trường một cách mạnh mẽ. Facebook quá yếu trong lĩnh vực phát triển ứng dụng dành cho di động bởi ban đầu nền tảng của mạng xã hội này chỉ được xây dựng theo định hướng một công ty Internet với sản phẩm chạy trên máy tính bàn. Đây là thương vụ thành công khi Facebook thâu tóm được đối thủ và cộng đồng người dùng nhưng lại là thất bại về mặt tư duy phát triển.

    Mua lại Whatsapp
    Việc Facebook mua lại WhatsApp đã được dự đoán từ lâu và phi vụ này đã được hoàn tất vào ngày 20/2/2014. WhatsApp được định giá 19 tỷ USD, một con số trong mơ đối với công ty 5 năm tuổi này. Ứng dụng tin nhắn này được coi là vũ khí để Facebook tạo ra thế đối trọng trước các đối thủ như Twitter, Google Hangouts hay Skype của Microsoft. WhatsApp có trên 450 triệu người sử dụng, 70% trong số đó sử dụng hàng ngày và ứng dụng có tốc độ tăng trưởng hàng triệu lượt tải.

    Ngoài việc muốn thống lĩnh thị trường tin nhắn, Facebook còn muốn thông qua ứng dụng này để dành lại thị phần người dùng trẻ tuổi. Ứng dụng tin nhắn OTT là sản phẩm không thể thiếu trên mỗi thiết bị di động ngày nay. 19 tỷ tin nhắn SMS gửi đi, 34 tỷ tin nhắn nhận được, 600 triệu hình ảnh, 200 triệu tin nhắn thoại và 100 triệu tin nhắn video là con số khó cưỡng lại trên thị trường tin nhắn đối với bất kì ông lớn nào. Đây lại là một thương vụ thành công trong việc kiểm soát nền tảng di động và lôi kéo người dùng trẻ tuổi của Facebook.



    Mua lại Oculus
    Mua lại công ty Oculus có nền tảng thực tế ảo với giá 2 tỷ USD là một bước đi khá bất ngờ của Facebook. Dường như Facebook đang đón đầu xu hướng của công nghệ điện toán, từ di động sang thực tế ảo. "Oculus có tiềm năng trở thành nền tảng xã hội nhất bao giờ hết", Mark Zuckerberg chia sẻ. "Hãy tưởng tượng với thực tế ảo thì không chỉ chia sẻ những khoảnh khắc trực tuyến với bạn bè của bạn, mà còn là một cuộc trải nghiệm, một cuộc phiêu lưu."

    Hiện tại, Oculus sẽ vẫn tập trung vào hệ thống game, giám đốc tài chính David Ebersman thông báo với các nhà đầu tư rằng việc định giá giá 2 tỷ USD của Facebook dựa trên cơ hội trải nghiệm game một mình. Và lĩnh vực này không phải chỉ một mình mạng xã hội này quan tâm: Google, Sony đã đưa vào thị trường các loại kính thực tế ảo và Microsoft gần đây đã bày tỏ quan tâm đối với công nghệ này… Mark Zuckerberg  cũng cho rằng không có nhiều công ty đang xây dựng các công nghệ cốt lõi, nền tảng điện toán quan trọng tiếp theo trong tương lai. Tuy nhiên  trong thời điểm hiện tại khó nhìn thấy sự kết nối giữa  mạng xã hội này và công nghệ thực tế ảo ít nhất là trong cách Facebook nói về Oculus. Các thức để chuyển đổi Oculus trở thành một thiết bị kết nối với nhiều người là một thách thức kĩ thuật rất lớn, thậm chí là khó có thể thành hiện thực.



    Thách thức của Facebook trong thời gian tới
    Dường như động lực đổi mới của Facebook trong thời gian qua đang gặp phải tình trạng trì trệ. Và sau các cuộc thâu tóm đối thủ, mạng xã hội này đã nỗi lực thành lập ra Creative Labs - phòng nghiên cứu để hòa nhập những cái mới và tạo ra nhiều ứng dụng hơn. Thành quả hiện tại của Creative labs là Pages - ứng dụng tin tức cho phép điều hướng tính năng Facebook's News Feed hay gần đây là Nearby Friend- tìm kiếm bạn bè… Đối với các công ty công nghệ, nhất là ứng dụng nền tảng thì việc khiến người dùng lệ thuộc sẽ khiến bạn gặp rắc rối, nhất là khi người dùng càng nhiều thì càng khó đổi mới bởi vì hầu hết sẽ không thích thay đổi, Microsoft là một ví dụ tiêu biểu.

    Đòi lại thị phần người dùng tuổi Teen
    Facebook được xây dựng là dành cho những người trẻ tuổi nhưng sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội này lại nhờ đến nguồn kinh phí của những người trưởng thành. Những thành viên tuổi Teen cho rằng Facebook không còn thú vị nữa và họ đã chuyển “nhà” của mình đến các đối thủ của mạng xã hội này.

    Theo một báo cáo của Piper Jaffray, chỉ 23% thanh thiếu niên cho rằng Facebook là mạng xã hội quan trọng nhất, giảm 33% so với 6 tháng trước và 42% của 1 năm trước đây. Vào hồi tháng 1, Facebook cũng đã thừa nhận các chiều hướng đi xuống này: "Chúng tôi đã nhìn thấy một sự giảm thiểu đáng kể lượng người sử dụng, đặc biệt là thanh thiếu niên, những trẻ tuổi", giám đốc tài chính David Ebersman của Facebook cho hay. Theo nghiên cứu của hãng iStrategy Labs, hơn 3 triệu người dùng ở độ tuổi teen (13-17 tuổi) đã rời bỏ Facebook từ năm 2007. Trong cùng kì thời gian trên thì lượng người dùng có độ tuổi trên 55 tăng hơn 80%, tương đương 12 triệu người dùng.

    Nền tảng xã hội cũng không phải là mạng truyền thông mà người dùng tuổi teen yêu thích nhất. Những người trẻ sử dụng hàng loạt các ứng dụng phổ biến khác như Instagram, Snapchat, WhatsApp, AskFm, và Twitter… hay các ứng dụng chia sẻ có đặc điểm tương tự. Những người trẻ tuổi thích một nền tảng tin nhắn hơn bởi tốc độ nhanh và dễ dàng.

    Để lấy lại được những người dùng trẻ tuổi quan trọng này, Facebook cần phải tạo ra các sản phẩm mà có thể đáp ứng các thói quen của họ nhất là các ứng dụng độc lập của  riêng mình. Các ứng dụng này cần phải xoay quanh việc giao tiếp, cộng đồng, và chia sẻ. Rồi sau đó tích hợp các ứng dụng này với Facebook .

    Đối thủ cạnh tranh
    Facebook đã có bài học kinh nghiệm về tương tác với người dùng trẻ tuổi, ngoài việc họ tự động rời bỏ thì một phần khác là các đối thủ cạnh tranh hấp dẫn hơn. Việc đánh giá thấp các đối thủ mới nổi đã khiến Facebook trả giá không ít. Trước thách thức của Instagram, Facebook đã đưa ra một số ứng dụng có tính năng tương tự. Nhưng bản sao của Facebook không đủ sức hấp dẫn người dùng và mạng xã hội này đã phải sử dụng kế hoạch B - mua lại đối thủ với giá không tưởng 1 tỷ USD. Mua lại là chiến lược thông minh nhưng phải trả cái giá quá lớn thì khó có thể chấp nhận được.

    Câu chuyện với Snapchat cũng tương tự như vậy: Facebook ra mắt ứng dụng Poke, kết quả cũng không khả quan. Kế hoạch B được thực thi nhưng Snapchat đã làm rúng động giới công nghệ khi từ chối lời mời mua lại trị giá 3 tỷ USD của Mark Zuckerberg. Facebook sẽ đánh mất nền tảng của sự thành công của mình khi chăm chăm tiêu diệt đối thủ bằng tiền.

    Đây là một thách thức lớn đối với Facebook khi sở hữu nguồn dữ liệu khổng lồ thì kết hợp với các thuật toán như thế nào để tạo ra các ứng dụng thỏa mãn được người dùng? Làm thế nào Facebook có thể tận dụng sức mạnh của chính mình để phát triển tốt hơn?

    Tính riêng tư
    Những người trẻ tuổi sử dụng trung thành với Facebook có nhiều ý kiến khác nhau về sự riêng tư so với những người lớn sau này và đã thường xuyên có những bất đồng. Người dùng tuổi teen đang ngày càng có nhiều nhu cầu chia sẻ thông tin cá nhân trên các trang mạng truyền thông xã hội, một xu hướng có khả năng thúc đẩy sự phát triển nền tảng của thanh thiếu niên.

    Theo nghiên cứu của Pew, 91% người dùng trẻ tuổi đăng hình ảnh của mình lên mạng xã hội, còn với người lớn tuổi thì chỉ 41%, Và 82% người trẻ tuổi chia sẻ ngày sinh nhật, 71% chia sẻ về nhà của mình, 53% hiển thị email trên đó. Người sử dụng trẻ tuổi không nghĩ nhiều khi tiết lộ thông tin cá nhân, trong khi đó đây là chủ đề nhạy cảm của người lớn tuổi. Trong suốt lịch sử của mình Facebook luôn muốn người dùng chia sẻ nhiều và kể cả trong tương lai họ vẫn muốn như vậy. Đây là phần tất yếu để lấy lại thị phần người dùng trẻ nhưng họ cũng có khả năng đánh mất những người lớn tuổi. 10 năm đầu tiên của Facebook là cực kỳ thành công, vượt qua sự mong đợi của bất cứ ai. Mạng xã hội này đã tích lũy được hơn 1 tỷ người dùng và liên tục báo cáo doanh thu kỷ lục. 10 năm tới sẽ khó khăn hơn: cơ sở người dùng của mạng xã hội không quá bền vững và đối thủ cạnh tranh của nó rất nhiều. Facebook cần phải tạm dừng, lắng nghe, và đổi mới. Một câu hỏi đặt ra là trong tương lai Facebook phải làm gì để thỏa mãn đa số người dùng như hiện nay?



     PCWorld VN, 05/2014

    ID: A1405_66