• Thứ Sáu, 09/01/2004 21:15 (GMT+7)

    CNTT Việt Nam, 20 năm quản lý gập ghềnh

    Ngày 20/2/2003, Thủ Tướng Chính Phủ đã ban hành Quyết Định số 28/2003/QĐ-TTg, theo đó  tên gọi trong các giao dịch và văn bản chính thức của “Ban Chỉ Đạo Chương Trình Hành Động Triển Khai Chỉ Thị số 58-CT/TW của Bộ Chính Trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa giai đoạn 2001-2005” là Ban Chỉ Đạo Quốc Gia Về Công Nghệ Thông Tin.

    BBT Thế Giới Vi Tính – PC World VN cho rằng không nên xem đây chỉ thuần túy là vấn đề tên gọi mà là trách nhiệm của Ban Chỉ Đạo trước vận mệnh CNTT VN, trước trách nhiệm của CNTT VN với toàn đất nước.

    20 năm trước

    Ngành máy tính mà bây giờ gọi là CNTT khi đó đã có một hộ tịch chính thức. Đó là Cục Máy Tính thuộc Uỷ Ban Khoa Học Nhà Nước (nay là Bộ KHCN). Sau đó “căn nhà” Cục Máy Tính trở nên chật chội so với tình hình thực tế. Người ta phải nghĩ tới một ngôi nhà lớn hơn.

    15 năm trước

    “Tổng Cục Điện Tử và Tin Học” ra đời thay cho Cục Máy Tính bé nhỏ. Tiếc rằng ngôi nhà “Tổng Cục Điện Tử và Tin Học” vừa xây ra, chưa dùng được vào việc gì thì đã bị “giải toả”! Có người nói rằng vì những người đầu tiên vào sống trong căn nhà đó không hoà thuận nên phải giải toả ngôi nhà! Không hiểu thực hư ra sao, nhưng giá mà giữ được ngôi nhà này thì CNTT VN hôm nay chắc không quá tụt hậu như hiện nay.

    10 năm trước

    Những bậc đàn anh trong ngành CNTT VN lại gắng công xây nên một căn nhà mà theo thuật ngữ hành chính thì thuộc loại nhà “không kiên cố”! Đó là “Ban Chỉ Đạo Chương Trình Quốc Gia về CNTT”. Thoạt đầu Ban nằm trong Bộ KHCNMT, sau đó tách ra thành một hộ độc lập. Ban có trách nhiệm tổ chức thực hiện Nghị Quyết 49/CP của Thủ Tướng Chính Phủ về việc phát triển CNTT ở nước ta trong những năm 90. Nghị Quyết ra năm 1993. Hai năm sau mới ra được chương trình hành động để thực hiện Nghị Quyết này. Đó là Chương Trình Quốc Gia về CNTT (của những năm 90). Chẳng được bao lâu (khoảng 3 năm), khi còn những gần 3 năm nữa mới hết những năm 90 thì không hiểu vì sao cơ ngơi (dù tạm!) về CNTT của nước ta lại bị giải toả.

    Hai lần giải toả trắng! Xây dựng lại quả không dễ!

    5 năm qua

    CNTT Việt Nam chia 4 (bộ) sẻ 6 (việc):

    • Bộ KHCN&MT lo 3 chuyện: lo chung về CNTT, lo về CNpPM, lo về một chương trình gọi là “chương trình kinh tế kỹ thuật về CNTT”. Ở Bộ không có một tổ chức chính thức mà chỉ có vài ba anh em chụm lại trong một nhóm gọi là Văn Phòng CNTT để lo 3 chuyện đại sự đó. Dù sao thì nhóm này đã làm được nhiều việc có ý nghĩa khá căn bản.

    • Bộ Công Nghiệp lo về công nghiệp phần cứng. Bộ cũng chưa làm được gì nhiều ngoài những nỗ lực của Tổng Công Ty Điện Tử và Tin Học.

    • Bộ Giáo Dục – Đào Tạo lo về nguồn nhân lực cho CNTT, khâu yếu nhất hiện nay để có được  ngành CNTT mạnh ở nước ta.

    • Tổng Cục Bưu Điện lo về hạ tầng viễn thông – Internet. Có lẽ dù chưa thật bằng lòng thì đây cũng là phần việc có nhiều kết quả khá nhất. Lý do cơ bản vì Tổng Cục Bưu Điện lo đúng chuyện của mình, còn với 3 Bộ nói trên thì CNTT chỉ là món gia vị thứ yếu nhất trong vô vàn món ăn mà các Bộ ấy phải nấu nướng.

    Năm ngoái

    Dân CNTT như những người Digan. Gần cuối năm họ nghĩ rằng sẽ được về cư ngụ lâu dài ở một tổ chức thống nhất về CNTT và viễn thông như chính sự hội tụ của 2 ngành này đang diễn ra trên thế giới. Cuối cùng thì ngôi nhà cũng được dựng lên cho Bưu Chính và Viễn Thông! Đó là Bộ Bưu Chính - Viễn Thông. Người ta bảo ngôi nhà này là của cả CNTT. Lãnh đạo Bộ BCVT cũng muốn cho CNTT vào trú trong ngôi nhà này nên mới nghĩ ra cái tên quốc tế là Ministry of Post & Telematics. Dù tình cảm thật sự của chủ nhân ngôi nhà BCVT ra sao, dù đã dùng cái tên tiếng Anh MPT (đảm bảo rằng không ai giải mã chữ T là cái gì khác với Telecommunications!) để làm an lòng phần nào thì có lẽ dân CNTT vẫn có cảm giác là dân tạm cư.

    Nỗi buồn vì cái long đong của CNTT thì ít mà buồn nhiều vì nước ta chưa thấu hiểu, chưa thực sự công nhận vai trò của CNTT như Chỉ Thị 58 của Bộ Chính Trị nhận định “là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”. Tâm lý này không chỉ của riêng giới CNTT sau khi MPT ra đời. Chả lẽ “phương tiện chủ lực” để chống tụt hậu cho cả nước mà chỉ được chăm chút đến mức phải chia đôi cái chữ “telematics” để tạm ẩn trong phần MATICS chẳng hiểu liên quan đến mức nào với chữ CNTT hay chữ INFORMATION TECHNOLOGY (theo tiếng Anh).

    Và hôm nay

    Dù sao cũng phải ghi nhận rằng Bộ BCVT đang cố gắng. Trong khu vườn MPT rộng lớn đã bắt đầu thấp thoáng CNTT. Cùng trong những ngày MPT ở Việt Nam ra đời thì bên Thái Lan cũng làm những việc rất giống ta. Họ cũng cho ra đời 2 Bộ mới. Hai công việc trước do Bộ KHCN&MT đảm trách thì nay phần môi trường về Bộ Môi Trường, còn CNTT thì về Ministry of Information Technology & Communications (đúng nguyên nghĩa tiếng Thái tên Bộ mới này và viết tắt tên giao dịch là MICT). Ít ra về hình thức họ đã xác nhận vai trò CNTT đối với Thái Lan giống như Chỉ Thị 58 của Bộ Chính Trị Đảng ta đã nêu cho Việt Nam.

    Mới đây, như một nỗ lực mới, Chính Phủ đã thành lập “Ban Chỉ Đạo  Chương Trình Hành Động Triển Khai Chỉ Thị số 58-CT/TW của Bộ Chính Trị về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa giai đoạn 2001-2005” do Phó Thủ Tướng Phạm Gia Khiêm đứng đầu. Thật ra một Ban Chỉ Đạo như vậy cũng đã có từ vài năm trước và do Bộ Trưởng Bộ KHCNMT làm Trưởng Ban. Ban Chỉ Đạo mới là sự nâng cấp về nhiều mặt của Ban Chỉ Đạo cũ. Điểm quan trọng nhất có lẽ là Ban Chỉ Đạo mới phải làm cho CNTT được hiểu và được triển khai ngang tầm một “phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”.

    Ngày 20/2/2003, Thủ Tướng Chính Phủ đã ban hành Quyết Định số 28/2003/QĐ-TTg, theo đó  tên gọi trong các giao dịch và văn bản chính thức của Ban Chỉ Đạo nói trên là: Ban Chỉ Đạo Quốc Gia về CNTT. Nhớ lại những ngày tháng của các năm 1995, 1996, khi Ban Chỉ Đạo Chương Trình Quốc Gia về CNTT ra đời, nhiều chuyên gia đã nói đại ý rằng: nên bớt đi 2 chữ “chương trình” vì chương trình chỉ có thời hạn ngắn, còn sự nghiệp CNTT thì ta chỉ mới bắt đầu. Phải đến 8 năm sau ta mới bớt đi được 2 chữ đó!

    Tuy vậy chữ chỉ là bắt đầu, còn hiểu cho đúng nghĩa của chữ lại là chuyện khó và làm cho đúng chữ nghĩa lại càng khó nữa.

    BBT Tạp Chí Thế Giới Vi Tính – PC World Vietnam

    ID: B0304_10