• Thứ Sáu, 09/01/2004 11:34 (GMT+7)

    Đào tạo cử nhân CNTT: Tập trung hay phân tán?

    Mùa thi 2003 sắp đến và trong năm nay sẽ có 9.000 chỉ tiêu cho CNTT (năm 2001 là 6.000 và 2002 là 7.500). Với đà tăng trưởng này, các yếu nhân trong Bộ GD-ĐT tin rằng chỉ tiêu 25 ngàn lập trình viên chuyên nghiệp vào năm 2005 có thể đạt được. Thế nhưng đếm số lượng theo kiểu “cá kể đầu, rau kể mớ” chưa nói lên được gì. Vấn đề đào tạo cử nhân CNTT đang có nhiều việc cần đổi mới tận gốc.

    Theo thống kê, hiện ta có khoảng 200 cơ sở đào tạo về CNTT từ cấp trung học chuyên nghiệp trở lên, trong đó có 20 cơ sở đào tạo trình độ đại học (ĐH) chuyên về CNTT (không kể các ngành có liên quan như toán tin, điện tử, tự động hoá...). Con số 20 cơ sở này sẽ còn tăng lên bởi xu hướng các trường ĐH đều đua nhau lập khoa CNTT. Đứng trên quan điểm đào tạo mà xét, ở cấp trung học chuyên nghiệp và dạy nghề càng nhân rộng càng tốt, nhưng ở cấp ĐH lại cần phải tập trung và chuyên sâu. Cố giáo sư Tạ Quang Bửu từ năm 1975 đã từng dũng cảm đấu tranh bảo vệ quan điểm này. Dù thời ấy ông không được ủng hộ nhưng lịch sử đã chứng minh ông đúng. Sự phát triển ồ ạt mạng lưới trường ĐH vào thập niên 70 của thế kỷ trước, không tương xứng với cơ sở vật chất và đội ngũ người thầy, đã để lại di chứng nặng nề về sự xuống cấp chất lượng đào tạo suốt một thời gian dài. Ngày nay, sự bùng nổ các khoa CNTT ở các trường ĐH có hạ tầng CNTT yếu kém, chất lượng thầy chưa cao, tỷ lệ sinh viên trên giảng viên cơ hữu quá lớn (có nơi 20-30 SV/thầy) chứng tỏ ta đang giẫm lại vết xe cũ 30 năm trước.

    Sự phân tán các khoa CNTT về nhiều trường ĐH kéo theo sự phân tán chất lượng đầu vào, thể hiện rõ qua điểm chuẩn tuyển sinh năm 2002. Những nơi cao nhất là ĐHQG Hà Nội (22), ĐHBK Hà Nội (21), ĐHQG TP.HCM (19); còn những nơi thấp nhất là ĐH Nông Lâm TP. HCM (10,5), ĐH An Giang và ĐH Mở bán công TP.HCM (8).

    Một khoa đào tạo chuyên về CNTT đạt tiêu chuẩn ngang tầm khu vực và thế giới đòi hỏi đầu tư khá lớn. Sự phân tán trong đào tạo sẽ kéo theo gánh nặng đầu tư. Dự án “Nâng cao chất lượng đào tạo đại học về CNTT” dự chi 600 tỷ, dư luận cho là con số ảo vọng vì quá tải với ngân sách nhà nước. Nhưng 600 tỷ chia đều cho 20 cơ sở vẫn là nhỏ so với yêu cầu hiện đại hoá. Ngược lại 200 tỷ có thể sẽ là khả thi để tập trung đầu tư  cho 4 trường ĐH có uy tín,̀ từ đó sẽ dồn chỉ tiêu đào tạo hàng năm cho các trường này, và bằng cách đó chất lượng đầu ra được nâng cao. Các trường ĐH khác chỉ nên đào tạo ít mà tinh theo hướng gắn với nghề đào tạo chính của trường như ở ĐH Kinh Tế TP.HCM đang đào tạo tin học quản lý, hay Phân Viện Báo Chí Hà Nội sẽ chiêu sinh 50 người trong năm 2003 để đào tạo phóng viên cho báo điện tử. Thật lạ khi nghe tin năm 2003 ĐH Sư Phạm Hà Nội sẽ chiêu sinh đào tạo kỹ sư  CNTT! Sự nghiệp đưa tin học vào các trường phổ thông đang rất cần những giáo viên thạo tin học, giỏi ứng dụng CNTT vào các bài giảng, thiết nghĩ ĐH Sư Phạm Hà Nội chỉ nên  xây dựng cho mình một bộ môn CNTT đủ mạnh để đưa tin học vào chương trình đào tạo như một môn khoa học cơ bản bắt buộc với tất cả các sinh viên thuộc mọi khoa sư phạm. Lại nữa, lâu nay ở ĐH Mỏ – Địa Chất có khoa kinh tế mỏ, ĐH Nông Nghiệp Hà Nội có khoa kinh tế nông nghiệp, ... nhưng lại  không có khoa tin học mỏ, tin học nông nghiệp mà chỉ đào tạo kỹ sư CNTT chung chung với số lượng ngày một lớn.

    Nhu cầu về một trường ĐH hoặc CĐ đào tạo tập trung, chuyên sâu CNTT được TS. Nguyễn Trọng nêu trên PC World B năm 2002 là rất sát thực. Gần đây, theo kết quả hợp tác Việt -Hàn, bạn sẽ giúp ta xây dựng một trường cao đẳng CNTT đạt chuẩn quốc tế. Thế nhưng qua báo cáo của Bộ GD-ĐT gửi Ban Chỉ Đạo Quốc Gia về CNTT (6/2/2003), xem ra Bộ còn đang lúng túng chưa biết nên đặt nó ở Hà Nội hay TP.HCM hoặc đâu đó ở miền Trung. Thiết nghĩ, trường CĐ này phải lấy một khoa CNTT mạnh thuộc ĐH Bách Khoa hay ĐHQG ở Hà Nội hoặc TP.HCM làm nòng cốt để xây dựng mới hợp quy luật.

    Vũ Ngọc Tiến

    ID: B0305_36