• Chủ Nhật, 11/01/2004 20:34 (GMT+7)

    Đánh số nhà theo khoảng cách. Hay “Phương án mã hóa số nhà cho các đô thị Việt Nam”

    Thực Trạng Và Yêu Cầu

    Mục tiêu quan trọng nhất của việc đánh số nhà là tạo nên cho mỗi ngôi nhà một địa chỉ và địa chỉ đó là duy nhất.

    Thông thường, tại các quốc gia trong đó có Việt Nam, người ta đánh số nhà dựa vào con đường, hướng của đường, số lượng các nhà đang có sẵn trên đường. Số nhà được chia thành hai loại chẵn lẻ trên hai lề đường, là những con số tăng dần tuần tự  (và tất nhiên, duy nhất) từ đầu đến cuối đường và bằng số lượng nhà khi đánh số. Như vậy, giữa hai nhà số 25 và 27 chẳng hạn lúc đó chắc chắn không có ngôi nhà nào, nhưng có thể có cả vài trăm mét đất trống. Do đó, khi có những biến động phức tạp về xây dựng (xây và phá các khu nhà...) trải qua thời gian dài có thể  dẫn đến không còn số nhà cho các nhà mới (ví dụ: nếu giữa hai nhà chen vào vài chục ngôi nhà mới thì không đủ chữ cái để thêm vào số nữa: 25A, 25B, ..., 25Z, tiếp đến là gì?).   

    Khi đó, do không đáp ứng việc cung cấp địa chỉ và là địa chỉ duy nhất cho từng nhà, chính quyền đành phải lập lại trật tự bằng cách tạo ra hệ thống số nhà mới. Hệ thống số nhà mỗi khi thay đổi đều dẫn đến những khó khăn trong cuộc sống của người dân và làm xáo trộn hoạt động xã hội (việc tìm kiếm nhà sẽ mất nhiều thời gian hơn lúc ban đầu), một khoản chi phí không nhỏ phải bỏ ra trong dân cư và các cơ quan quản lý các ban ngành (như UBND, các sở điện lực, bưu điện, y tế...) nhằm thay đổi địa chỉ trong giấy tờ mang tính pháp lý như hộ khẩu, các hồ sơ quản lý...

    Ngoài ra, theo cách đánh số trên, số nhà bên số chẵn và số lẻ không có quan hệ gì với nhau và không mang thông tin gì bổ trợ cho việc tìm đường.

    Do các đô thị lớn ngày càng phát triển, nhiều đường phố hơn và mật độ nhà dày đặc hơn, lượng xe cộ đi lại ngày càng nhiều, chúng ta lại chứng kiến thêm cảnh kẹt xe thường xuyên. Trong muôn vàn lý do gây kẹt xe có một lý do của hệ thống số nhà không thật tiện lợi hiện nay. Trong luồng xe cộ đi lại trên đường thì một bộ phận không nhỏ có nhu cầu tìm nhà. Do khó có khả năng định vị được nhà theo số nhà (dù đang đi trên con đường của địa chỉ) nên các xe có xu thế giảm tốc độ để lần mò địa chỉ. Và thật tệ hại khi người ta trót đi qua nhà cần tìm và phải vòng xe lại. Hãy hình dung chuyện này xảy ra thường xuyên đối với tất cả các phương tiện giao thông từ xe máy đến taxi, xe chở hàng, xe chuyên dụng, v.v... Và chính kiểu vừa đi chầm chậm vừa mò nhà (dù nhà ở mặt tiền) đã góp phần không nhỏ trong việc hạn chế tốc độ di chuyển và gây ách tắc giao thông. Nếu thống kê tác hại của việc hạn chế tốc độ do các xe đi chậm để tìm nhà, thống kê số lượng xe phải vòng lại vì đi quá địa chỉ trên toàn TP. HCM, có thể thấy sự mất mát lớn về thời gian, xăng dầu, rồi lượng khí ô nhiễm tăng lên đang diễn ra hàng ngày là không nhỏ.

    Cuộc sống ngày càng phát triển, có lẽ đã đến lúc chúng ta phải có giải pháp hiện đại hóa việc đánh số nhà nhằm đem lại hiệu quả cho quản lý đô thị, trợ giúp hữu hiệu cho giao dịch xã hội. Đây là công việc không quá khó nếu quyết tâm làm,  và hiệu quả xã hội thì thật sự rất lớn.

    Để tránh những khó khăn phát sinh do việc thay đổi số nhà vốn mang tính pháp lý trong rất nhiều giấy tờ quan trọng của căn nhà, chúng tôi đề nghị một phương án giải quyết trong bài viết này. Đó là phương án cấp cho mỗi nhà một “Mã Nhà” thông minh, chỉ dùng cho việc tìm kiếm nhà dễ dàng. Các mã nhà này sẽ đứng thêm vào số nhà nhằm trợ giúp tìm kiếm nhanh. Sau khi mã nhà trở nên phổ cập, chúng ta dần dần đưa nó vào giấy tờ pháp lý mà không phải lo thay đổi ngay lập tức các giấy tờ hiện hành.

     

    Phương Pháp Cấp Mã Nhà Thông Minh

    Trong bài báo “Phương pháp đánh số nhà có tính đến dùng công nghệ GIS”, PC World VN số tháng 7/1997, chúng tôi đã trình bày sơ bộ ý tưởng mã hóa số nhà. Ở đây, chúng tôi sẽ trình bày kỹ lưỡng và đầy đủ hơn về vấn đề này.

    Mục tiêu mà phương pháp cấp mã nhà thông minh nhắm đến là:

    • Dễ dùng cho người dân (không thay đổi nhiều nếp nghĩ về số nhà);

    • Có tính ổn định cao (ít thay đổi theo biến động xây cất);

    • Dễ dàng cho việc cấp mã nhà mới tại bất kỳ nơi nào phát sinh nhu cầu;

    • Thuận tiện cho người dân và các cơ quan kinh tế, hành chính trong hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội thông qua việc tìm kiếm dễ dàng theo địa chỉ có mã nhà;

    • Dễ dàng quản lý bằng công cụ tin học hiện đại.


                          Hình 1

    Phương pháp mã số nhà không nên chọn theo hiện trạng phân bố nhà mà chọn theo một đặc tính ổn định hơn. Mã hóa các ngôi nhà là việc trật tự hóa theo con đường (nhằm phục vụ giao dịch xã hội thông qua tìm nhà theo con đường) nên con đường là yếu tố hàng đầu để quyết định cấp mã nhà (các con đường thường ít biến động). Để bảo đảm các mục tiêu trên chúng tôi chọn phương pháp dùng khoảng cách từ đầu con đường (nơi bắt đầu đánh số – thông thường là đầu gần trung tâm thành phố) đến mép gần nhất của ngôi nhà trên đường làm cơ sở cho mã nhà. Vì con đường là bất dịch (trừ khi ta chia lại đường) nên thông số này có tính ổn định rất cao và duy nhất tại mọi điểm trên đường. Chúng ta mã hóa các ngôi nhà theo nguyên tắc chẵn lẻ như số nhà. Đi từ đầu đường đến cuối đường thì bên phải là mã nhà chẵn (cũng là bên số nhà  chẵn), bên trái là mã nhà lẻ (cũng là bên số nhà lẻ), và trị số mã nhà hay hẻm sẽ được xác định như sau. Mã nhà được tính dựa trên khoảng cách từ đầu con đường dọc theo tim đường đến vị trí chiếu của mép nhà gần nhất lên tim đường:

    • Bên mã chẵn lấy số chẵn gần nhất khoảng cách trên (làm tròn số đến đơn vị bằng mét).

    Ví dụ: Nhà bên số chẵn có mép phải nhà cách đầu đường 356,35 mét có mã nhà là 356.

    • Bên mã lẻ lấy số lẻ gần nhất khoảng cách trên (làm tròn số đến đơn vị bằng mét).

    Ví dụ: Nhà bên số lẻ có mép trái nhà cách đầu đường 466,81 mét có mã là 467. (Xem hình 1)

    Các hẻm cũng được cho mã như nhà, bên chẵn sẽ được cho mã chẵn, bên lẻ cho mã lẻ căn cứ theo mép hẻm gần đầu đường nhất. Dễ dàng giải quyết cho mã nhà trong hẻm, thậm chí 1 hẻm nối hai đường, hẻm có nhiều cách ra đường lớn, nhà dạng chung cư, v.v...

    Phương pháp này rõ ràng hơn hẳn hệ thống số nhà hiện nay, bởi ngoài những chức năng thông thường như đảm bảo tính duy nhất, mã tăng dần từ đầu đường đến cuối đường, còn có tính ưu việt mới như:

    • Chỉ nhìn mã nhà hay hẻm ta đã có được ngay khoảng cách gần chính xác (sai số không quá 1 mét) từ đầu đường đến ngôi nhà;

    • Rất dễ chèn mã nhà và hẻm trong trường hợp phát sinh nhu cầu mà không sợ ảnh hưởng đến các nhà sau;

    • Biết mã nhà có thể xác định chính xác vị trí nhà trên đường thông qua mã nhà bất kỳ trên con đường đó;

    • Khoảng cách giữa hai nhà trên một đường là hiệu của hai mã nhà (sai số không quá 2 mét);

    • Tính được khoảng cách cần đi chính xác đến một nhà;

    • Biết mã nhà có thể xác định chính xác vị trí nhà trên bản đồ;

    • Tính ổn định rất cao của mã nhà: mã nhà gần như bất dịch đối với một ngôi nhà bất chấp sự gia tăng xây dựng hay phá huỷ các khu nhà cũ (trừ khi phân chia lại con  đường);

    • Mã nhà mới không gây trở ngại gì cho việc ghi nhớ và sử dụng thông thường ngoại trừ  con số có thể lớn hơn số nhà hiện trạng bởi nhảy cóc nhiều hơn.

    Với hệ thống mã nhà này các giao dịch kinh tế, văn hóa, xã hội sẽ được cải thiện rõ rệt thông qua khả năng tìm kiếm nhà nhanh chóng. Khi bạn đã đến một dãy phố mà trên đó bạn cần tìm một ngôi nhà có mã nhà X, bạn chỉ cần liếc chung quanh và nhận dạng một mã nhà gần nơi bạn đứng bất kỳ bên chẵn hay lẻ là Y thì bạn có thể biết ngay bạn còn cách nhà bạn cần đến là bao xa (X-Y). Với quy định chuẩn về hướng đường với mã chẵn bên phải, mã lẻ bên trái khi bạn nhìn theo hướng con đường thì bạn có thể biết ngay bạn cần đi tới hay lui để đến nhà bạn cần.

    Phương pháp mã nhà mới này rất thuận tiện cho việc quản lý nhà cửa dùng công nghệ tin học là hệ thống thông tin địa lý (Geographic Information System). Với công cụ này chỉ cần bạn đưa ra một mã nhà là người ta có thể định vị rõ ràng vị trí nhà trong thành phố, nhờ đó các công tác cứu hỏa, cứu thương, trật tự  an ninh xã hội và quốc phòng sẽ được thực thi hiệu quả hơn trước nhiều.

    Việc thực hiện cấp mã nhà có thể triển khai theo hai bước:

    Bước 1: Sở Giao Thông Công Chính xác định các mốc tại các giao lộ;

    Bước 2: Các phường có trách nhiệm dựa trên các mốc trên để cấp mã cho các hẻm và nhà mặt tiền trong khu vực;

    Bước 3: Việc mở rộng cấp mã nhà có thể thực hiện được đối với các nhà trong hẻm ổn định, nơi có thể cho xe hơi qua lại. Đối với khu dân cư chưa được quy hoạch hoặc cần cải tạo lại, việc cấp mã có thể thực hiện sau khi ổn định lại trật tự quy hoạch.

    Các bước trên có thể thực hiện thông qua hệ thống thông tin địa lý nếu khu vực nào có sẵn bản đồ giải thửa đất đai tỷ lệ 1/500. Công nghệ DolGIS của DolSoft có thể trợ giúp việc cấp mã nhà một cách hiệu quả và chính xác.

    Tóm lại, với ý tưởng gắn khoảng cách vào mã nhà chúng ta sẽ có được hệ thống mã nhà hiệu quả hỗ trợ cho hệ thống số nhà hiện nay. Ngoài số nhà, các nhà sẽ có thêm mã nhà cho việc tìm kiếm dễ dàng. Các mã nhà sẽ được đưa vào sử dụng trong giao dịch xã hội. Mã nhà sẽ dần dần thay thế một cách hòa bình số nhà hiện tại và sẽ là số nhà của tương lai.

    Ts. Đinh Tiến Sơn – DOLSOFT

    ID: B0303_0