• Thứ Tư, 17/03/2004 08:03 (GMT+7)

    Cộng đồng phần mềm nguồn mở - Cổ pháo đa nòng

    Có vẻ như chúng ta đang có nhiều ý kiến trái ngược nhau trong việc đánh giá lợi ích và hiệu quả của PMNM, cũng như chưa có được sự thuyết phục hoàn toàn từ các lý lẽ, số liệu được đưa ra. Tôi muốn bộc lộ rõ ngay từ đầu quan điểm ủng hộ tuyệt đối PMNM và đưa ra một yếu tố mà chỉ riêng nó đã đủ thuyết phục hơn bất cứ số liệu nào khác: Đó chính là tính cộng đồng của PMNM. Tại sao khía cạnh này lại quan trọng đến vậy? Đơn giản vì nó giải quyết được những khó khăn thuộc về bản chất của công nghệ PM và đồng thời mở ra cơ hội mới chia đều cho các nhà phát triển trên toàn thế giới, cũng có nghĩa là cho một ngành CNpPM của một quốc gia như Việt Nam. Chúng ta cùng xem xét ý kiến này từ 3 góc độ khác nhau dưới đây.

     

    Có vẻ như chúng ta đang có nhiều ý kiến trái ngược nhau trong việc đánh giá lợi ích và hiệu quả của PMNM, cũng như chưa có được sự thuyết phục hoàn toàn từ các lý lẽ, số liệu được đưa ra. Tôi muốn bộc lộ rõ ngay từ đầu quan điểm ủng hộ tuyệt đối PMNM và đưa ra một yếu tố mà chỉ riêng nó đã đủ thuyết phục hơn bất cứ số liệu nào khác: Đó chính là tính cộng đồng của PMNM. Tại sao khía cạnh này lại quan trọng đến vậy? Đơn giản vì nó giải quyết được những khó khăn thuộc về bản chất của công nghệ PM và đồng thời mở ra cơ hội mới chia đều cho các nhà phát triển trên toàn thế giới, cũng có nghĩa là cho một ngành CNpPM của một quốc gia như Việt Nam. Chúng ta cùng xem xét ý kiến này từ 3 góc độ khác nhau dưới đây.

    Công nghệ phần mềm

    Không tồn tại một qui trình phát triển PM nào có thể phát triển mọi PM máy tính theo yêu cầu thực tế một cách tuyệt đối hoàn chỉnh. Điều đó lý giải tại sao trong khi qui trình làm phần cứng trong nhiều năm qua liên tục được cải thiện theo cấp số cộng về hiệu quả (tốc độ của processor) thì qui trình PM vẫn gần như dậm chân tại chỗ bất chấp sự ra đời của những ngôn ngữ, môi trường lập trình mới. Như vậy, chìa khóa không nằm ở qui trình mà cũng như trong tất cả các lĩnh vực khác, chìa khóa chính là con người. Nhưng không phải là những con người đơn lẻ, mà phải là một mô hình phát huy được khả năng của rất nhiều người để tạo nên một sức mạnh lớn lao. PMNM chính là một mô hình như vậy, dự án Linux và 10.000 phát triển viên trên toàn thế giới đã và đang thách thức những giới hạn của một trong những PM phức tạp nhất - HĐH.

    Phát triển viên trong cộng đồng PMNM

    Nếu như một bác sĩ cần 5 - 10 năm thực hành để trở thành một bác sĩ giỏi thì một phát triển viên cũng vậy, họ cần thời gian cọ xát khoảng 3 - 5 năm thực tế. Sự cọ xát này cũng phải đủ nghiêm khắc như những luật lệ của bệnh viện. Điều này còn quan trọng hơn đối với nước ta khi các kiến thức được trang bị trong trường học  bị giới hạn vì nhiều yếu tố. Theo xu hướng này, để có được một Microsoft Việt Nam thì hẳn phải có hàng ngàn phát triển viên sang thung lũng Sillicon thực tập hàng năm. Quả là khó! Nhưng thật may là với cộng đồng PMNM, chúng ta có thể dễ dàng có được những môi trường thực tập chỉ bằng kết nối Internet. Một phát triển viên chắc hẳn luôn mong muốn làm ra những sản phẩm đồ sộ với kỹ thuật tiên tiến nhất và nhận được những đánh giá chính xác nhất. Cộng đồng PMNM đem lại cả ba điều này, bạn có thể ngay lập tức tham gia vào phát triển hệ điều hành Linux,  những gì bạn làm ra sẽ được đông đảo người đủ trình độ đánh giá chính xác. Quan trọng hơn nữa, nếu làm chưa đúng bạn có thể hỏi, có thể tham khảo những cách làm đúng hơn. Nếu bạn dành ¼ thời gian ngoài học tập ở trường để tham gia cộng đồng PMNM thì ngay khi ra trường bạn đã có hàng năm kinh nghiệm phát triển PM đỉnh cao - điều mà ngay cả các trường danh tiếng trên thế giới cũng chẳng thể giúp bạn được. Đó là cách tự đào tạo lý tưởng nhất.

    Nhà hoạch định chính sách

    Vì không là nhà doanh nghiệp nên tính hiệu quả chứ không phải lợi nhuận làm cho các nhà hoạch định chính sách đau đầu. Nếu như 'lối thoát hiểm duy nhất' dành cho một chính sách ngắn hạn thì hai yếu tố vừa trình bày ở trên sẽ đóng góp vào kế hoạch lâu dài cho nền công nghệ PM Việt Nam. Theo thời gian, nhu cầu về PM của một quốc gia sẽ như một mục tiêu di động mà không một kế hoạch nào có thể hạ gục trong 5 hay 10 năm. Nhưng nếu chúng ta có một cộng đồng công nghệ PM Việt Nam huy động được tiềm năng trí tuệ thì cũng như có một khẩu pháo đa nòng thượng thặng nhắm vào mục tiêu di động đó. Có thể bây giờ chúng ta cần HĐH như MS Windows và PM văn phòng như MS Office, nhưng 10, 20 năm nữa nó có thể là những hệ thống PM phức tạp hơn nhiều lần. Một kế hoạch phát triển PM một cách đóng (kể cả khi mã nguồn mở) sẽ không đủ đảm bảo cho một yêu cầu lớn như vậy. Với những phân tích ở trên thì hệ thống giáo dục cũng không thể giúp chúng ta được (thực tập mới là quan trọng), còn hy vọng vào các công ty PM trong nước (theo cách làm hiện nay) thì hẳn chúng ta không lạc quan đến như vậy. Cộng đồng theo mô hình PMNM là cách lựa chọn duy nhất trong tình hình này.

    Tuy nhiên, có thể có những ý kiến cho rằng chúng ta hãy đợi thế giới làm và mở ra trước rồi chúng ta thừa hưởng. Cách nghĩ này không hoàn toàn sai, nhưng còn một yếu tố rất quan trọng nữa chúng ta chưa nói đến - yếu tố công nghệ. Tham gia vào PMNM một cách đích thực cũng chính là con đường ngắn nhất để tiếp cận công nghệ hiện đại, tạo tiền đề cho những công nghệ mới. Càng chờ đợi, chúng ta càng tụt hậu và càng mất nhiều thời gian hơn, có thể chắc chắn như vậy!
    Xây dựng và phát triển cộng đồng PMNM là bước tiến chúng ta cần đạt được cho một mục đích xa hơn: trở thành một quốc gia hùng mạnh về CNTT.

    Nguyễn Thế Trung
    trung@dttvietnam.com

     

    ID: B0403_15