• Thứ Sáu, 16/04/2004 15:28 (GMT+7)

    Phát triển Công nghệ thông tin: Đường nào cho Thừa Thiên - Huế ?

    Huế, mảnh đất trầm lắng như một câu thơ, yên ả như dòng Hương Giang nay đang cựa mình bởi một nhịp sống rất mới. Từ hai năm qua, đã có những chuyển động ngày càng mạnh mẽ, có tính hệ thống để Huế sẽ không chỉ là một Thành Phố Festival mà sẽ có cả 'chợ' công nghệ thông tin (CNTT), trở nên một trung tâm CNTT của cả nước. Tuy vậy, tỉnh Thừa Thiên - Huế lại không phải chỉ là Huế, nên con đường phát triển CNTT trong cả tỉnh chắc chắn sẽ khó hơn...

    Khi chủ tịch tỉnh biết xới dậy những vấn đề CNTT...

    Chúng tôi có mặt tại Huế đúng vào hôm khai trương khoá đào tạo tin học (một tháng, từ 15/7 đến 14/8/2002) cho lãnh đạo các ban ngành trong tỉnh. Rất thích thú vì trong dịp này sẽ diễn ra cuộc đối thoại giữa các chuyên viên CNTT, lãnh đạo các ban ngành của tỉnh với các nhà tư vấn đến từ Hà Nội và TP.HCM.

    Tuy vậy, mặt khác, cũng thật tiếc vì không kịp gặp và trao đổi trực tiếp với ông Nguyễn Văn Mễ, chủ tịch UBND tỉnh, do ông vừa bay ra Hà Nội hôm trước để dự phiên khai mạc Quốc Hội khoá XI. Tiếc thật sự, vì đây là một trong những vị chủ tịch tỉnh trong cả nước có nhận thức sâu sắc và quyết tâm sử dụng 'đòn bẩy CNTT' trong chiến lược phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội của địa phương.

    'Tôi phải học, phải đọc, phải nghe, đặc biệt là phải dự các cuộc họp chuyên sâu của các nhà chuyên môn. Thực chất với vai trò là nhà quản lý, chúng tôi chỉ nắm CNTT về mặt phương pháp luận. Để đi đến những quyết định cuối cùng, kinh nghiệm của tôi trước một đề án liên quan đến CNTT là: căn cứ vào chính nội dung của đề án để tham khảo ý kiến của những tỉnh làm trước; căn cứ vào các đề án quốc gia của Nhà Nước; hỏi ý kiến chuyên gia đầu ngành. Sau khi cân nhắc các vấn đề trên, tôi mới đi đến quyết định cuối cùng' - ông Mễ đã có lần tâm sự với tạp chí Thế Giới Vi Tính như vậy.



    Toàn cảnh Công Viên Công Nghệ Phần Mềm Huế (HSP) năm 2005

    Được biết ông từng vào TP.HCM mấy lần để tham khảo ý kiến một số chuyên gia CNTT về hướng phát triển đặc trưng của tỉnh; thăm và tìm hiểu mô hình Trung Tâm Công Nghệ Phần Mềm Sài Gòn (Saigon Software Park - SSP). Sau đó, ông đã thường xuyên mời các nhà tư vấn ngoài tỉnh đến Huế trao đổi; và mời cả lãnh đạo SSP ra Huế trình bày thêm với các vị lãnh đạo tỉnh và một số ban ngành, doanh nghiệp. Từ đó, tháng 10/2000 đã ra đời Trung Tâm Công Nghệ Phần Mềm Huế (HueSoft) - đơn vị then chốt làm đầu mối hợp tác với các cơ quan, cá nhân trong và ngoài nước nhằm phát triển CNTT trên địa bàn Huế;  đào tạo nguồn nhân lực CNTT; sản xuất phần mềm phục vụ trước hết cho việc đẩy mạnh các ứng dụng CNTT ở địa phương... Tiếp theo, ra đời dự án xây dựng Công Viên Công Nghệ Phần Mềm Huế (HSP), do công ty Tư Vấn và Xây Dựng Giao Thông, thuộc Sở Giao Thông Vận Tải, làm chủ đầu tư. 

    Cũng từ đó, từ bí thư tỉnh ủy Hồ Xuân Mãn cho đến ông chủ tịch tỉnh Nguyễn Văn Mễ nhận thức càng sâu sắc hơn về mục tiêu xây dựng, phát triển CNTT thành một nền kinh tế mới, có giá trị gia tăng cao. Lãnh đạo tỉnh cũng đã có những quyết sách khá mạnh bạo để thúc đẩy nhanh chương trình CNTT: quy định lãnh đạo các ngành, địa phương, cán bộ công chức phải sắp xếp để học các lớp bồi dưỡng, đào tạo về CNTT; công bố chính sách thu hút chất xám trong và ngoài địa bàn, hợp đồng với các chuyên gia đầu đàn ở Hà Nội và TP.HCM trong quá trình xây dựng và thực hiện dự án, đào tạo nhân lực...

    Tuy vậy, làm thế nào để Thừa Thiên - Huế trở nên một trung tâm CNTT của cả nước theo con đường phát triển 'đặc trưng' của mình vẫn là câu hỏi ám ảnh các vị lãnh đạo tỉnh.

    Được biết trước khi đi họp Quốc Hội, đêm trước ông Mễ đã kịp gặp gỡ TS Nguyễn Tuấn Hoa (giám đốc Data Bank, phó giám đốc Sở Văn Hoá - Thông Tin TP.HCM) và TS Phạm Văn Cự (giám đốc Trung Tâm Viễn Thám và GEOMATIC, Viện Địa Chất) để một lần nữa nghe hai nhà tư vấn này góp ý về cách tiếp cận riêng của Thừa Thiên - Huế đến nền kinh tế tri thức.

    Riêng với TS Phạm Văn Cự, ông Mễ đã fax một bức thư để mời bay gấp từ Hà Nội vô Huế tư vấn cụ thể cho tỉnh sáu nội dung về hệ thông tin địa lý (GIS): một số đề án xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) nền; nội dung GIS trong quản lý tài nguyên thiên nhiên, quản lý môi trường, quản lý di tích lịch sử, quản lý đô thị, và quản lý cơ sở hạ tầng điện nước. 'Bởi vì việc thiết lập các CSDL và hệ thống GIS sẽ phục vụ đắc lực cho việc nâng cao chất lượng các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội; một mục tiêu quan trọng của việc cải cách hành chính' - ông Mễ khẳng định. Còn TS Phạm Văn Cự nhận xét: 'Sáu yêu cầu của anh Mễ về GIS quả thật đã bao hàm tất cả những vấn đề cốt lõi của việc ứng dụng công nghệ GEOMATIC (viễn thám, thông tin địa lý và hệ thông tin định vị toàn cầu) đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh!'.

    Con đường , hay... chặng đường Huế?

    TS Đỗ Nam, giám đốc Sở KHCN&MT, phó trưởng ban thường trực Ban Điều Hành Các Chương Trình, Dự Án CNTT tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho biết: Hiện nay, công việc là cực nhiều. Ví dụ: Phải đào tạo và nâng cao năng lực tin học cho cán bộ, công chức trong giai đoạn 2002-2003. Phải xây dựng đội ngũ kỹ thuật viên tin học trong các cơ quan hành chính có khả năng quản lý, khai thác tốt hệ thống mạng máy tính phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành (đến năm 2005 phải bồi dưỡng, đào tạo 2.600 người). Xây dựng mạng diện rộng của tỉnh và Trung Tâm Tích Hợp Dữ Liệu. Mặt khác, trước mắt phải sản xuất các phần mềm chuyên dụng cho các cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp; chưa kể phải tổ chức đấu thầu để chọn phần mềm điều hành cảng Chân Mây, quản lý đường hầm Hải Vân...

    'Trong tương lai, Huế phải hướng tới thị trường khu vực, trước hết là  khu vực bắc Trung bộ để tạo thế liên kết, hợp tác và phát triển thị trường CNTT tại các tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An...' - TS Đỗ Nam nói.

    'Để phát triển CNTT, Thừa Thiên - Huế có tiềm năng thuận lợi hơn nhiều tỉnh bạn, dẫu cho đây vẫn còn là một tỉnh nghèo nếu xét về cơ sở vật chất kỹ thuật, về tổng sản phẩm, về thu nhập đầu người. Cái giàu của tỉnh nằm ở chỗ có một môi trường đại học (Đại Học Huế mỗi năm có hàng trăm sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành CNTT, chưa kể hàng ngàn sinh viên các ngành khoa học khác) có thể cung cấp một phần nguồn nhân lực trong khi vẫn tạo các chính sách ưu đãi để  khuyến khích lớp trẻ, thu hút và trọng đãi người tài từ các nơi khác, cả ở nước ngoài, đến với mình' - TS Lê Viết Dũng, giám đốc HueSoft, nhận xét.

    Thừa Thiên - Huế đã có chính sach thu hút nguồn nhân lực trẻ trong CNTT: Tăng lương vượt khung bình thường, hỗ trợ tiền thuê nhà...Trong ảnh: Một nhóm lập trinh viên trẻ của HueSoft đang trao đổi về một dự án đang làm.

    Không chỉ con người Huế giàu truyền thống hiếu học, cần cù, chăm chỉ và chịu khó, tỉnh còn có một môi trường thiên nhiên trong lành, yên tĩnh và đặc biệt là có Huế như một di sản văn hoá thế giới, tạo nên tiềm năng cực kỳ lớn và độc đáo để đẩy mạnh giao lưu thông tin với thế giới. 'Vấn đề là làm sao phát triển CNTT tập trung vào những khía cạnh có tiềm năng nhất và với bản sắc riêng, tạo được một phong cách riêng của Huế với tính cộng đồng cao' - TS Nguyễn Tuấn Hoa nêu vấn đề.

    'Trước hết, Thừa Thiên - Huế phải khai thác tốt các thế mạnh riêng của mình để hoàn chỉnh các thiết chế của một trung tâm văn hoá du lịch; một trung tâm giáo dục đào tạo; một trung tâm y tế chuyên sâu của miền Trung và cả nước. Để trở thành một trung tâm giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học, việc phát triển CNTT được xem là một nhân tố có tính quyết định. CNTT và công nghệ phần mềm còn đảm bảo cho Thừa Thiên - Huế đạt mức tăng trưởng cao hơn, trước hết là trong những ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh nhà như du lịch - dịch vụ, thuỷ sản, công nghiệp nhẹ và công nghiệp chế biến... để vươn lên thành một tỉnh có tiềm lực kinh tế mạnh và là một trong những đầu mối giao thông đối ngoại' - chủ tịch Nguyễn Văn Mễ trả lời phỏng vấn của chúng tôi tại Hà Nội.

    Và ông cũng nhấn mạnh: 'Trở ngại lớn là nhận thức của các cấp, các ngành trong tỉnh về CNTT và CNPM hiện vẫn chưa chuyển biến đồng bộ; tri thức quản lý và chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt còn hạn chế; hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng kịp yêu cầu; việc đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực vẫn còn nhiều mặt chưa hợp lý...'.

    Dường như bài toán của Thừa Thiên - Huế trong phát triển CNTT không chỉ có vậy. Chẳng hạn, có một vấn đề do giám đốc HSP Dương Đình Thanh nêu ra: 'Nếu không có thị trường, việc phát triển CNTT ở Huế sẽ gặp nhiều khó khăn. Tuy vậy, trong các cuộc họp bàn về CNTT của tỉnh thường chỉ thấy không đến 10% doanh nghiệp tham gia!'. Đó quả là một tỷ lệ thấp, trong khi tỉnh đã có phương châm huy động mọi thành phần kinh tế tham gia chương trình CNTT và công nghệ phần mềm. Trở ngại xuất hiện từ phía thói quen nhận thức của những đơn vị chủ trì các cuộc họp ấy, hay từ phía nhu cầu chưa có (nếu chưa thì làm sao để kích cầu?) nơi các doanh nghiệp?

    Không kể nhiều bài toán về ứng dụng CNTT vốn lệ thuộc vào sự chỉ đạo còn thiếu tính hệ thống ở tầm vĩ mô, ngay cả nếu chọn mô hình ứng dụng CNTT để hỗ trợ xây dựng Huế trở nên Thành Phố Festival thì cũng vẫn chưa đủ, một khi mục tiêu là cần biến Huế thành một đầu tàu cực mạnh để kéo cả con tàu Thừa Thiên - Huế. Và như vậy, vấn đề xoá dần khoảng cách số giữa Huế với các vùng phát triển kém của tỉnh như A Lưới chắc chắn là một thách thức không thể giải quyết sớm trong vài năm...

    Con đường phát triển CNTT có vẻ chỉ mới sáng tỏ đặc biệt cho thành phố Huế. Đó có phải là chặng đường đã rõ cho Huế, còn các chặng đường tiếp theo của con đường Thừa Thiên - Huế vẫn cần được nghiên cứu tiếp? ÿ

    Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế:'Vừa xây chợ, vừa phải đào tạo... người đi chợ'

    Ông Nguyễn Văn Mễ, chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế (TT-H), đã khẳng định như vậy về quyết tâm của tỉnh để vững bước trên con đường phát triển CNTT theo đặc trưng của mình. Cuộc trao đổi giữa tạp chí  Thế Giới Vi Tính với vị đại biểu Quốc Hội, chủ tịch tỉnh này đã diễn ra giữa các cuộc họp đầu tiên của khoá đầu tiên Quốc Hội khoá XI ở Hà Nội... 

    Yếu tố văn hoá sẽ chiếm vị trí nào trong sự nghiệp phát triển CNTT của TT-H, thưa ông?

    - Chủ tịch Nguyễn Văn Mễ: Huế là một trung tâm giáo dục dạy nghề lớn thứ ba trong cả nước, đồng thời là một trung tâm văn hoá du lịch lớn. Yêu cầu cao về mặt văn hoá là bảo tồn, trùng tu các di sản văn hoá, cũng như xây dựng cơ sở dữ liệu văn hoá. Do vậy, ứng dụng CNTT để giải quyết các bài toán này được TT-H đặt thành ưu tiên hàng đầu. Mục tiêu trùng tu, bảo vệ và phát huy di sản văn hoá thế giới; kế hoạch xây dựng Huế trở nên một Thành Phố Festival sẽ chi phối mạnh mẽ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh TT-H nói chung, càng chiến lược phát triển CNTT và công nghệ phần mềm nói riêng.

    Trong đó, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng hạ tầng kỹ thuật là hai nhiệm vụ lớn. Chương trình CNTT và công nghệ phần mềm sẽ hướng vào việc đáp ứng yêu cầu về đội ngũ cán bộ hoạt động trên lĩnh vực văn hoá du lịch, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá lịch sử; trong việc nghiên cứu, hệ thống hoá các tư liệu, tài liệu quý giá về văn hoá vật thể, phi vật thể của dân tộc Việt Nam và vùng văn hoá Thuận Hoá - Phú Xuân - Huế. Bên cạnh đó, hệ thống thông tin địa lý không gian ba chiều sẽ tạo hỗ trợ cho việc bảo vệ cảnh quan, môi trường ở các di tích và danh thắng, đáp ứng yêu cầu xây dựng và chỉnh trang đô thị phù hợp với nhiệm vụ bảo tồn các giá trị của đô thị cổ; tạo ra sự hài hoà giữa đô thị cổ với đô thị mới. CNTT và công nghệ phần mềm còn có vai trò to lớn trong công tác quảng bá du lịch, trao đổi thông tin, đảm bảo giải quyết kịp thời những yêu cầu giao lưu kinh tế - văn hoá của một thành phố du lịch, một Thành Phố Festival.

    Tỉnh sẽ cất cánh như thế nào khi hiện trạng phát triển CNTT từ những năm cuối thế kỷ XX là 'chậm và tản mạn, nặng tính tự phát, thiếu sự hoạch định rõ về mặt khoa học - công nghệ và về mặt quản lý...', như Đề Án 112 của TT-H đã nhận định?

    - Quan điểm của TT-H là phổ cập tin học trước rồi phát triển phần mềm sau. Phải tạo ra một nền tảng xã hội hoá tin học tốt thì mới phát triển được phần mềm. Chiến lược của TT-H là: Vừa xây 'chợ', vừa phải đào tạo 'người đi chợ' vì ở TT-H số doanh nghiệp hoạt động thực sự trên lĩnh vực này còn quá ít ỏi.

    Chúng tôi sẽ vừa phải đào tạo nguồn nhân lực để tạo ra 'người đi chợ', vừa phải khuyến khích họ, cho họ vay vốn để tạo điều kiện phát triển 'chợ'; đồng thời tạo những biện pháp khuyến khích vốn đầu tư để mời những doanh nghiệp ngoài tỉnh, trong và ngoài nước cùng đến. Tất nhiên, sẽ có hiện tượng lãng phí nhất thời vì 'chợ' xây ra chưa có đông 'người đi chợ'; nhưng đó là nghịch lý ở một địa bàn mà CNTT chưa phát triển như TT-H. Nếu chờ đến khi TT-H phát triển mạnh CNTT mới xây 'chợ' thì phải 10 năm sau chúng tôi mới có 'chợ CNTT'.

    Trong những bước đi đầu tiên, TT-H phải xây dựng những chính sách dịch vụ tốt để thu hút họ, mời họ đến 'chợ': giá cả phải chăng, dịch vụ tốt... Tỉnh sẽ dành ưu đãi tối đa cho những doanh nghiệp CNTT và công nghệ phần mềm, cho những cơ sở đào tạo tương đối chính quy, đồng thời có chính sách khuyến khích các đơn vị ứng dụng các phần mềm nghiệp vụ trong hoạt động của mình. Khi các doanh nghiệp tham gia đầu tư ở TT-H, tôi xin cam đoan họ sẽ nhận được ở đây một sự mở cửa thật sự, một chính sách ưu đãi thực sự.
    Thu Hiền thực hiện

    Hữu Thiện - Kim Long - Thu Hiền

    ID: B0208_21