• Thứ Hai, 19/04/2004 09:25 (GMT+7)

    e-Logistics: Dịch vụ hậu cần điện tử

    e-Logistics, tạm dịch là dịch vụ hậu cần điện tử, là một giải pháp hiện đại giúp các doanh nghiệp tạo cho mình một tiềm lực mạnh mẽ để cạnh tranh trên thương trường. Nói đến hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong các doanh nghiệp, chắc chắn e-Logistics là một ví dụ khá hấp dẫn vì lĩnh vực ứng dụng này sẽ giúp đơn vị bạn gia tăng doanh số một cách rõ ràng...

    Dịch vụ hậu cần (Logistics)

    Vào thập niên 1960, khái niệm Logistics, tạm dịch là dịch vụ hậu cần, bắt đầu xuất hiện trong nền kinh tế thế giới và được dùng để chỉ một loạt những hoạt động biệt lập với nhau: dự báo nhu cầu tiêu thụ hàng hóa trên thị trường, mua hàng hóa, quản trị kế hoạch sản xuất, quản lý kho, xử lý nguyên vật liệu, đóng gói thành phẩm, vận chuyển, giao nhận, quản trị kế hoạch phân phối, dịch vụ khách hàng... Đến cuối thế kỷ XX, các hoạt động này được kết nối lại thành một chuỗi mắt xích gọi là dây chuyền cung ứng (supply chain), mà PC World B số tháng 8/2002 vừa qua đã giới thiệu qua một case study về tái lập chuyền cung ứng.

    Trong nền kinh tế hiện đại, dịch vụ hậu cần được hiểu là sự cung cấp các dây chuyền cung ứng. Theo kinh nghiệm của nhiều công ty thành công trên thế giới, ví dụ như HP, Acer, Cisco, Nokia, Ericsson, Colgate-Palmolive, Nestlé..., hoạt động hậu cần là một yếu tố rất quan trọng để quyết định ưu thế cạnh tranh của một doanh nghiệp.

    Tuy nhiên, việc xây dựng một đội ngũ nhân viên hậu cần hiệu quả đến mức có thể tạo được ưu thế cạnh tranh trên thương trường lại là việc làm hết sức tốn kém. Hiểu được điều đó, những nhà cung cấp dịch vụ hậu cần chuyên nghiệp đã xuất hiện. Đến nay, đã có những công ty đa quốc gia - ví dụ như  tập đoàn TNT Express and Logistics Worldwide - chuyên cung cấp các dây chuyền cung ứng hậu cần tích hợp (Integrated Logistics Supply Chain) với quy mô hoạt động trải rộng trên nhiều quốc gia, xuyên qua nhiều châu lục, liên kết hoạt động của rất nhiều ngành nghề khác nhau.

    Là một nhà sản xuất, nếu bạn giao phó toàn bộ hoạt động hậu cần của mình cho một công ty cung cấp dịch vụ hậu cần chuyên nghiệp như vậy, có thể bạn sẽ rảnh tay hơn để tập trung vào những vấn đề chuyên môn trong lĩnh vực sản xuất của mình. Điều chắc chắn là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bạn sẽ được gia tăng lên nhiều lần do những giải pháp mà dịch vụ này mang đến.

    Thử xem một ví dụ trong lĩnh vực sản xuất máy tính cá nhân. Các nhà sản xuất trong lĩnh vực này luôn phải đối diện với hai vấn đề đau đầu: Thứ nhất là vấn đề dự trữ các phụ kiện để lắp ráp máy, và sau đó là vấn đề lưu kho các máy tính thành phẩm đã được lắp ráp. Thông thường, các phụ kiện chiếm đến 80% trị giá của một máy tính thành phẩm. Thế nhưng giá thị trường của các phụ kiện máy tính lại liên tục giảm khoảng 30% mỗi năm. Nếu mức dự trữ ít, sẽ có nguy cơ không đáp ứng kịp cho việc sản xuất. Ngược lại,  nếu mức dự trữ cao, sẽ có nguy cơ thua lỗ do phần cứng bị rớt giá không ngừng. Hơn nữa, tốc độ phát triển của CNTT luôn đặt ngành sản xuất máy tính trước một hiểm họa: mỗi bước tiến của CNTT có thể khiến cho hàng triệu đô-la máy tính thành phẩm nằm trong kho biến thành những thứ rẻ mạt chỉ sau một đêm. Để thoát khỏi những cơn ác mộng như vậy, các nhà sản xuất máy tính trên thế giới phải tìm đến những công ty chuyên nghiệp có khả năng cung cấp một loại dịch vụ hậu cần được gọi là dây chuyền cung ứng vừa-kịp-lúc (Just-In-Time Supply Chain, gọi tắt theo thông lệ quốc tế là JIT Supply Chain). Các dây chuyền cung ứng JIT cho phép nhà sản xuất thu nhận đơn đặt hàng trước từ khách hàng của mình, sau đó mới đặt mua phụ kiện từ các nhà cung cấp. Phụ kiện sẽ được vận chuyển nhanh đến nơi sản xuất; sau đó thành phẩm được vận chuyển nhanh đến khách hàng. Một dây chuyền JIT phải hoạt động với tốc độ đủ nhanh để khách hàng thấy như thể là mặt hàng đó luôn có sẵn trong kho, cho dù họ đặt hàng vào lúc nào.

    Một công ty máy tính khổng lồ gốc châu Á là Acer đã thực hiện điều đó qua đối tác hậu cần là tập đoàn TNT. Hàng năm, dây chuyền cung ứng vừa-kịp-lúc của TNT vận chuyển cho Acer khoảng vài ngàn tấn máy tính xách tay từ hai nhà máy ở Đài Loan và một nhà máy ở vịnh Subic (Philippines) sang châu Âu, rồi giao hàng kịp thời đến tận mỗi điểm bán lẻ trong mạng lưới phân phối của Acer. Dây chuyền cung ứng  này đã giúp Acer cắt giảm hầu như toàn bộ chi phí kho bãi đối với máy tính xách tay xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Hơn nữa, nó còn cho phép Acer điều tiết việc sản xuất một cách đồng bộ giữa các nhà máy tại Đài Loan và Philippines.

    Mô hình tổng quát của một dây chuyền cung ứng được trình bày trên Sơ đồ 1. Đây là một dây chuyền được kết nối từ năm mắt xích, theo thứ tự sau: (1) Nhà cung cấp, (2) Nhà sản xuất, (3) Người bán buôn, (4) Người bán lẻ, (5) Người tiêu dùng. Năm mắt xích này được liên kết lại nhờ ba "dòng chảy": sản phẩm, tiền tệ, và thông tin. Dòng sản phẩm sẽ "chảy" theo chiều từ nhà cung cấp (dịch vụ hoặc hàng hoá), thông qua nhà sản xuất, rồi nhờ người bán buôn, bán lẻ để đến tay người tiêu dùng cuối. Dòng tiền tệ sẽ "chảy" theo hướng ngược lại, từ người tiêu dùng đến nhà cung cấp. Còn dòng thông tin, do tính chất đặc thù của mình, sẽ "chảy" theo cả hai chiều.

    Trong ba dòng chảy này, quan trọng nhất là dòng thông tin, bởi hai dòng chảy kia chỉ có thể chảy đến đúng chỗ và đúng lúc nếu có sự trao đổi thông tin chính xác. Ví dụ, khi đặt hàng, nhà sản xuất gọi điện thoại hoặc gởi fax cho nhà cung cấp nguyên vật liệu ("thông tin" ở đây chính là đơn đặt hàng, còn dòng thông tin là những cuộc gọi điện thoại hoặc fax). Nếu đơn đặt hàng bị fax sai địa chỉ, chắc chắn việc cung cấp nguyên vật liệu sẽ bị ảnh hưởng. Trong ví dụ này, dòng thông tin là yếu tố dẫn đường cho dòng sản phẩm. Trong trường hợp thanh toán, chỉ cần hình dung tương tự rằng các chứng từ thanh toán do nhà cung cấp nguyên vật liệu gởi cho nhà sản xuất bị lạc địa chỉ, ta sẽ thấy rằng dòng thông tin cũng là yếu tố dẫn đường cho dòng tiền tệ.

    Trong các dây chuyền cung ứng "cổ truyền", dòng thông tin được thực hiện thông qua các phương tiện "cổ truyền" như điện thoại, fax, các chứng từ trên giấy trắng mực đen... Bây giờ, nếu tất cả những phương tiện này được thay thế bằng internet hoặc đường truyền số liệu do các doanh nghiệp thuê riêng thì dịch vụ hậu cần "cổ truyền" sẽ bắt đầu trở thành một cái gì đó rất gần với dịch vụ hậu cần điện tử.

    Hậu cần điện tử và sự đầu tư của bạn

    Trong xu hướng dịch chuyển từ thương mại truyền thống sang thương mại điện tử của kinh tế thế giới hiện đại, ngành dịch vụ hậu cần cũng có những thay đổi nhanh chóng và đã theo kịp hầu như tức thời xu hướng chung đó. Kết quả là ngành dịch vụ hậu cần điện tử (e-Logistics) ra đời.

    Dịch vụ hậu cần điện tử, về căn bản, cũng là dịch vụ hậu cần, nhưng sự luân chuyển của dòng thông tin giữa các mắt xích - từ nhà cung cấp đầu tiên đến người tiêu dùng cuối cùng - được thực hiện thông qua môi trường internet.

    Tuy nhiên, không đơn giản là chỉ thay thế các "đồ cổ" như giấy tờ, điện thoại, fax... bằng những thứ "thời thượng" như email, hay website..., dịch vụ hậu cần điện tử đòi hỏi nhà kinh doanh dịch vụ phải đầu tư vào nhiều lĩnh vực, trong đó, hai lĩnh vực sau đây là quan trọng nhất.

    Thứ nhất: Phải xây dựng cho mình một cơ sở hạ tầng đủ mạnh về CNTT.

    Thứ hai: Phải có một hệ thống phần mềm thích hợp với lĩnh vực mà dịch vụ hậu cần được cung cấp, và hệ thống đó phải cho phép người sử dụng trao đổi dữ liệu thông qua các trang web.

    Trong khi nhà cung cấp dịch vụ hậu cần điện tử phải đầu tư rất nhiều, thì ngược lại, để sử dụng dịch vụ này, những công ty khách hàng chỉ cần đầu tư rất ít. Về cơ bản, doanh nghiệp bạn chỉ cần trang bị một máy tính cá nhân có cài sẵn trình duyệt internet, một modem và đường điện thoại là đã có đủ cơ sở vật chất để sử dụng dịch vụ. Khi đó, bạn có thể truy cập vào website của nhà cung cấp để mở các chương trình quản lý dây chuyền cung ứng, cập nhật số liệu và khai thác các tiện ích quản lý liên quan đến các công việc chuyên môn của bạn.

    Nhưng làm sao để mỗi doanh nghiệp biết rằng mình phải trang bị những gì cho thích hợp? Một nhà cung cấp dịch vụ hậu cần điện tử tốt luôn luôn phải là một nhà tư vấn tốt cho doanh nghiệp của bạn về những vấn đề liên quan đến đầu tư, trang bị hệ thống máy tính để sử dụng dịch vụ của họ.

    Dịch vụ hậu cần điện tử tại Việt Nam: nhu cầu sẽ tăng cao

    Với những kinh nghiệm thực tế của tập đoàn TNT trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ hậu cần điện tử, có thể nói nhu cầu về dịch vụ này trong nhiều lĩnh vực sản xuất và kinh doanh tại Việt Nam đang khá cao và sẽ tiếp tục tăng cao hơn nữa, đặc biệt là đối với những nhà sản xuất nước ngoài đang đầu tư tại Việt Nam và những doanh nghiệp Việt Nam muốn xây dựng một mạng lưới phân phối hàng hóa của mình ở thị trường nước ngoài. Riêng với ngành CNTT của Việt Nam, dịch vụ hậu cần điện tử chắc chắn sẽ đem đến những giải pháp thiết thực cho việc mở rộng thị trường và gia tăng doanh số. 

    Chúng ta thử suy nghĩ đến vấn đề sau: Liệu các loại máy tính thương hiệu Việt Nam có thể được bán ra thị trường nước ngoài, ví dụ thị trường các nước châu Á? Liệu thương hiệu máy tính Việt Nam có thể chiến thắng các thương hiệu của các nước châu Á khác? Về nguyên tắc, điều này hoàn toàn có thể, vì hầu hết các nhà "sản xuất" máy tính ở châu Á đều là nhà "lắp ráp" máy tính từ những phụ kiện (CPU, mainboard...) đã được sản xuất sẵn. Vậy thì điều gì làm cho thương hiệu này chiếm được thế thượng phong so với thương hiệu khác? Chính là nhờ guồng máy hậu cần của nhà sản xuất.

    Trên thực tế, các công ty máy tính Việt Nam chưa tạo được tiếng tăm trên thị trường nội địa và thương trường châu Á không phải do chất lượng lắp ráp kém hơn, mà do chưa có một guồng máy hậu cần đủ sức tạo ra tiềm lực để chiến thắng.

    Nếu bạn không thể tự đầu tư xây dựng guồng máy hậu cần của mình, hãy tìm đến một nhà cung cấp dịch vụ hậu cần chuyên nghiệp và giàu kinh nghiệm. Thực tế, tất cả những thương hiệu máy tính hùng mạnh nhất đều được hậu thuẫn bởi những "siêu cường" về dịch vụ hậu cần mà trường hợp của Acer kể trên là một ví dụ.ÿ
    Email: tntsgn@hcm.vnn.vn

    Phan thị Hoài Thương, Võ Thành Văn
    TNT Express and Logistics Worldwide TNT Vietrans

    ID: B0209_38