• Thứ Hai, 30/08/2004 10:15 (GMT+7)

    Bàn tròn PMNM (tiếp theo): Phần mềm nguồn mở ở Nhật Bản và kinh nghiệm cho Việt Nam

    Phần mềm nguồn mở - PMNM (Open Source Software) được quan tâm, phát triển và ứng dụng hàng chục năm nay ở Nhật Bản. Những lợi ích của PMNM được thể hiện rất rõ qua việc hình thành những cộng đồng (CĐ) PMNM với những sản phẩm có giá trị sử dụng cao đồng thời tác dụng tích cực trong đào tạo, huấn luyện người phát triển phần mềm (PM) nói chung. Tìm hiểu kinh nghiệm thực tế từ Nhật sẽ rất bổ ích cho Việt Nam và cả cộng đồng PMNM châu Á.


    Trào lưu PMNM ở Nhật Bản

    Ở Nhật, doanh nghiệp (DN) thường đi đầu và là nơi tiếp nhận, khuếch trương các hoạt động về PMNM. Nhà Nước chỉ đưa ra những định hướng và hỗ trợ DN về mặt chính sách. Trong số các DN tiên phong phải kể đến công ty SRA (Software Research Associates, Inc.,), website: http://www.sra.co.jp. SRA thành lập năm 1967, có gần 1.300 nhân viên với trụ sở chính tại Tokyo, các chi nhánh ở Nhật Bản, Mỹ, châu Âu và trung tâm nghiên cứu tại Mỹ (http://www.sra.co.jp/public/sra/company/office/boulder.shtml). Ngay mùa hè năm 1980, SRA đã tiếp nhận BSD Unix (một phiên bản Unix) như hoạt động PMNM đầu tiên. SRA có vai trò chính trong tổ chức và dẫn dắt các cộng đồng PMNM ở Nhật Bản, ngoài vai trò chủ đạo về nghiên cứu và phát triển PM (thương mại) nói chung...


    Chiến lược PMNM của SRA

    Là công ty dẫn đầu ở Nhật Bản về phát triển PMNM, do vậy chiến lược PMNM của SRA cũng có thể xem là chiến lược PMNM ở Nhật Bản. SRA định hướng phát triển PMNM từ quy mô nhỏ dần sang quy mô lớn, dựa theo các mô hình kinh doanh nguồn mở (tham khảo http://www.opensource.org). Trình tự thực hiện từng bước như sau:

    Bước 1: Thực hiện 'người bán hàng hỗ trợ' (support sellers), cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, tập hợp những người tâm huyết để thành lập ra hội người dùng PMNM, phân phối PM định kỳ, tổ chức thảo luận, cung cấp tư vấn và những dịch vụ hỏi đáp thông qua thư điện tử.

    Bước 2: Lập ra một nhóm khoảng 15 người từ phòng kinh doanh PMNM để từng bước triển khai tìm hiểu và mở rộng thị trường PMNM. Ngoài ra, nhóm đó được ủy thác việc khai thác các ứng dụng khách-chủ (client-server applications) trên nền Linux.

    Bước 3: Giải tỏa bớt những bất an của người dùng PMNM về sự thiếu vắng hỗ trợ kỹ thuật và bảo trì khai thác.

    Bước 4: Thực hiện 'bổ trợ hóa' (accessorizing), kinh doanh các hệ thống đầy đủ có cài đặt sẵn những PMNM trên nền phần cứng và đảm bảo tính tương thích.

    Bước 5: Thực hiện kinh doanh PMNM ở phạm vi quốc tế. Thực tế, SRA đã có những đóng góp quan trọng cho các dự án PMNM tầm quốc tế thông qua các hỗ trợ được cung cấp tại http://www.sra.co.jp/people/aoki/jun.

    Theo điều tra của Nhật Bản, gần đây các công ty, xí nghiệp, trường học, tổ chức hành chính đã đưa PMNM vào sử dụng ngày càng nhiều. Dự báo trong 3 năm nữa ở Nhật Bản có thể có tới 40% xí nghiệp và công ty sẽ dùng Linux trên các máy chủ của mình, nhất là những công ty mới bắt đầu sử dụng PMNM. Nhưng SRA, với kinh nghiệm 35 năm làm PM của mình, vẫn xem việc phát triển PMNM chỉ là một mảng việc nhỏ của họ, mặc dù trên thực tế họ là DN tiên phong trong lĩnh vực này.

    Kinh nghiệm cho Việt Nam

    Như đã đề cập ở trên, PMNM có từ lâu và Nhật Bản quan tâm đến PMNM hàng chục năm qua. Những điều dưới đây được rút ra từ những quan sát và tìm hiểu thực tế về PMNM của tác giả trong thời gian nghiên cứu học tập tại Nhật Bản:

    - Nhật Bản có khá nhiều tạp chí phổ biến kiến thức về công nghệ thông tin (CNTT), trao đổi kinh nghiệm và trao đổi nghiên cứu. Các bài viết của họ đều mang tính chuyên nghiệp rất cao và chính nhờ có những tạp chí này mà sinh viên tiếp cận nhanh với thông tin và kiến thức mới nhất mà mình quan tâm.

    - PMNM được dùng khá nhiều ở Nhật Bản, nhất là tại các trường. Ngay tại các phòng thí nghiệm hoặc trung tâm tính toán cỡ vừa trở xuống, việc cài đặt và sử dụng PMNM đều được khuyến khích và nhận được sự trợ giúp chuyên môn từ các tạp chí, các đồng nghiệp hoặc qua tư vấn trên mạng. Tất nhiên, để dùng được những PMNM này đôi khi phải có môi trường tính toán ở mức độ nhất định và tri thức của người dùng cũng phải ở trình độ cho phép.

    - Kỷ luật nghề nghiệp ở Nhật Bản rất cao, kể cả sinh viên. Họ tôn trọng bản quyền và cũng chú ý sử dụng PMNM đúng mức theo những quy định của từng loại. PMNM thực sự giúp cho sinh viên và kỹ sư CNTT học hỏi được rất nhiều qua mã nguồn mở.

    Nguyễn Ngọc Bình - Khoa CNTT, ĐHBK Hà Nội

    ID: B0408_14