• Thứ Ba, 31/08/2004 10:00 (GMT+7)

    Hướng tới Hội thảo Kiên Giang (8/2004): Ngành nuôi - trồng cần phần mềm

    Trong nuôi - trồng, để lai tạo thành công giống cây, đanh giá giá trị của một con bò sữa... đều cần dữ liệu. Lâu dần, dữ liệu sẽ bị lẫn lộn nếu không được quản lý chặt chẽ. Ứng dụng CNTT trong nuôi - trồng chính là để quản lý tốt dữ liệu, từ đó nâng cao chất lượng chăn nuôi

    Trong nuôi - trồng, để lai tạo thành công giống cây mới cần số liệu về gen, đặc tính di truyền; để lên khẩu phần ăn dủ chất dinh dưỡng mà giá rẻ cho gà cũng cần dữ liệu... Thí dụ, để đánh giá giá trị một con bò sữa, chúng ta phải ghi chép hàng trăm sự kiện liên quan đến nó như ngày sinh; giống bố, mẹ, ông, bà; thời điểm đẻ, lượng sữa hàng ngày... Lâu dần, dữ liệu sẽ bị lẫn lộn nếu không được quản lý chặt chẽ. Ứng dụng CNTT trong chăn nuôi - trồng trọt chính là để quản lý tốt dữ liệu, từ đó nâng cao chất lượng chăn nuôi.

    Trên thế giới, ứng dụng CNTT vào nông nghiệp (NN) có cách đây 30 năm. Tại Hungary, ngay từ 1974, người ta đã sử dụng máy tính quản lý bò sữa. Còn ở Việt Nam, ứng dụng CNTT trong NN mới chỉ xuất hiện từ 1995 với  việc thu thập số liệu di truyền.

    Từ PM ngoại nhập...

    Viện Chăn Nuôi Quốc Gia (VCN) được coi là một trong những đơn vị đi đầu ứng dụng CNTT trong NN. Viện đã từng nhập PM quản lý giống PIGMANIA (Úc), PIGCHAMP (Mỹ) về sử dụng. Hiện VCN vẫn đang dùng PIGBLUP - PM đánh giá năng suất giống lợn; SAS - hệ thống PM xử lý thống kê được nhiều công ty nuôi - trồng trên thế giới sử dụng.

    Nhiều PM nước ngoài hỗ trợ trồng trọt như: Mapmaker (Mỹ) - PM lập bản đồ phân tử có xác định vị trí gen di truyền, phục vụ lai tạo giống mới; NTSYS1.8 - PM tính hệ số tương đồng di truyền của giống phục vụ công tác định hướng lai... hiện cũng đang được sử dụng tại Viện Di Truyền NN, Viện Lúa ĐBSCL .

    Tuy nhiên, ứng dụng PM nước ngoài có nhiều bất cập: PM dùng khóa cứng nên mỗi khi hỏng hóc phải gửi về bản quốc sửa chữa, mất 1-2 tháng/lần, gây ảnh hưởng đến công việc; PM giao diện tiếng Anh nên ứng dụng đại trà rất khó; Chưa kể giá thành mỗi PM từ 1.000 - 2.000 USD, không phù hợp với đại đa số cơ sở chăn nuôi trong nước.

     

    SỐ HÓA QUẢN LÝ BÒ GIỐNG

     

     

    Cách TP. Hồ Chí Minh 120 km về phía Tây - Nam, theo quốc lộ 13, xuyên qua con đường đất đỏ giữa bạt ngàn cao su và xà cừ là trang trại Hoàng Tùng - một nơi chưa có điện và điện thoại. Chủ nhân trang trại 400 ha này, đôi vợ chồng từng là giảng viên ĐH ở TP.HCM, luôn khát khao hiện đại hóa việc quản lý đàn bò giống. Họ đã chọn ứng dụng CNTT.
    Bà Mai Thị Hằng, vợ ông Lý Hoàng Tùng - chủ nhân trang trại - cho biết: Điện chưa có nên không thể sử dụng máy tính tại trang trại. Mọi số liệu, dữ kiện quanh việc chăn nuôi 800 con bò giống đều được thu thập, ghi nhận bằng tay vào sổ, sau đó chuyển về văn phòng ở TP.HCM nhậpliệu vào 
    chương trình VDM để xử lý, theo dõi. 

     

           Bà Mai Thị Hằng

     

     

    Trước đây, việc ghi chép và lưu trữ dữ liệu bò hoàn toàn làm bằng tay rất vất vả. Năm 2002, trong đợt tập huấn kỹ thuật chăn nuôi bò sữa do VCN tổ chức, ông Tùng đã tiếp cận với Phần Mềm Quản Lý Chăn Nuôi Bò Sữa VDM (Vietnam Dairy Manager). Thấy phù hợp, ông nhờ chuyên gia viết bổ sung vào PM  khả năng quản lý bò giống theo nhu cầu trang trại. PM đi sâu quản lý lý lịch, xuất nhập (tăng giảm số lượng đàn, giá cả, doanh thu); chu kỳ sinh sản (phối giống, chăm sóc bò đẻ); thức ăn (khẩu phần ăn cho từng giống bò, chế độ dinh dưỡng đặt biệt); thú y (bệnh lý, tiêm chủng, dịch bệnh)...
    Sau 2 năm ứng dụng, PM không những giúp tiết kiệm thời gian, công sức, quản lý chặt chẽ bò giống từ trước lúc sinh đến sau khi  khách hàng (KH) mua mà còn là cơ sở bảo vệ uy tín trang trại. Có trường hợp, KH khiếu nại vì bò đang có thai của trang trại mua về một thời gian thì bị sẩy thai. Nhờ dữ liệu lưu trữ, ông chứng minh được ngày tháng phối giống, kết luận khám bệnh của bác sĩ thú y... và cuối cùng truy ra bò sẩy thai do ăn cỏ có thuốc trừ sâu ở chỗ KH. Trường hợp KH cần biết lai lịch, dòng tinh bò để phối giống, trang trại luôn có dữ liệu lưu trữ để cung cấp.
    Công việc quản lý, chăm sóc và kinh doanh trang trại ngày càng phát triển. Từ 200 con bò giống cách đây 2 năm, trang trại Hoàng Tùng đến nay có hơn 800 con bò thuộc 5 giống. Mỗi năm trang trại xuất chuồng 250 con, doanh thu 2 tỷ đồng. Hiện ông Tùng đang lập website để phát triển kinh doanh, trao đổi  thông tin với các trang trại ngoài nước.
    Nguyên Nam

     

    ...Đến PM trong nước

    Xuất phát từ thực tế trên, GS.Võ Văn Sự - trưởng bộ môn Động Vật Quý Hiếm và Đa Dạng Sinh Học (VCN) cùng nhóm cộng sự quyết tâm xây dựng PM phục vụ nhu cầu trong nước. Năm 1995, PM đầu tiên về quản lý bò sữa VDM (Vietnam Dairy Manager) ra đời tạo bước ngoặt trong công tác quản lý bò sữa. PM này đã được triển khai ở nhiều đơn vị phục vụ Dự Án Phát Triển Bò Sữa cả nước (xem thêm bài 'Bảo mẫu' điện tử cho bò sữa, TGVT-PCW B, tháng 11/2002)

    Từ thành công ban đầu, TS. Võ Văn Sự kêu gọi VCN, Trung Tâm Tin Học Bộ NN&PTNT, công ty ISC, ĐH Bách Khoa Hà Nội và một số chuyên gia cùng xây dựng bộ PM Quản Lý Chăn Nuôi VN. Đến nay, bộ PM này đã hoàn thiện với 10 PM chuyên biệt. Thông qua đó, quản lý số liệu trong chăn nuôi sẽ hiện đại, hiệu quả hơn. Đến nay có 39 cơ sở sử dụng PM quản lý bò sữa, 12 nơi dùng PM VIETPIG. Đặc biệt, nhiều nông dân đã quan tâm, bỏ tiền túi mua và ứng dụng các PM này.

    Mới đây, PM quản lý giống cây trồng SEEDMAN do các chuyên gia Bộ NN-PTNT xây dựng cũng được triển khai cho 9 Viện, trường cả nước. Trước đây, nông dân thường chọn giống cây theo kinh nghiệm. Nhờ PM, việc quản lý giống cây sẽ thống nhất theo biểu mẫu chung, từ đó đơn vị quản lý sẽ giúp bà con chọn được giống cây trồng thích hợp với thổ nhưỡng từng vùng đất.

    Cần thêm phần mềm

    Số PM nói trên - quá ít đối với một đất nước 80% làm NN - có được chủ yếu nhờ vào nỗ lực của một số cá nhân. Nhìn chung, PM phục vụ khuyến nông trong nước thời gian qua triển khai còn mang tính lẻ tẻ, tự phát. Mãi đến đầu năm 2004, dự án hỗ trợ tin học cho NN mới được phê duyệt. Trong khi đó, ở nhiều nước, CNTT khuyến nông đã tiến tới xây dựng mạng nội bộ kiểm soát số hiệu của từng con vật.

    Chúng ta còn thiếu rất nhiều PM quản lý, phân tích số liệu bò đàn, trâu đàn, bồ câu, đà điểu, cá sấu; quản lý làng nghề chăn nuôi... trong nước. Bắt tay vào xây dựng những PM đó từ bây giờ, chẳng những có thể cải tiến chăn nuôi, giảm tải việc nhập giống từ nước ngoài mà còn giúp hiện đại hóa nông thôn.

    Thu Nga

    ID: B0408_32