• Thứ Hai, 10/01/2005 14:27 (GMT+7)

    CAD/CAM cho làng dệt

    Mỗi năm, hơn 800 người dân làng dệt lụa Vạn Phúc (thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây) dệt được khoảng 2 triệu mét lụa với mẫu mã đa dạng. Với sự góp mặt của máy tính cùng các công nghệ tự động hoá, khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường của làng nghệ truyền thống này ngày càng tăng


    Tin học 'Giao duyên' cùng dệt tay

    Mỗi năm, hơn 800 người dân làng dệt lụa Vạn Phúc (thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây) dệt được khoảng 2 triệu mét lụa với mẫu mã đa dạng. Giá mặt hàng lụa này có khi lên đến 240.000/m2, đáp ứng ngay cả những thị trường khó tính nhất. Sản phẩm lụa Vạn Phúc đã tham dự nhiều hội chợ quốc tế và hiện đang xuất khẩu sang nhiều nước như Pháp, Thụy Sĩ, Ba Lan, Tiệp Khắc, Lào, Campuchia... Có được khả năng đáp ứng nhu cầu cho thị trường rộng lớn như vậy dù sản xuất thủ công chính nhờ người dân Vạn Phúc đã vận dụng thành công những yếu tố CNTT vào công việc truyền thống.

    Đó là công đoạn tạo mẫu, cả làng hiện chỉ còn 2 người theo nghề nhưng vì họ đã biết sử dụng PM tạo mẫu nên luôn đáp ứng yêu cầu. Ông Đỗ Văn Hiển, 1 trong 2 nghệ nhân thiết kế đó cho biết: Vẽ tay một mẫu mất từ 20 - 30 ngày, nhưng từ khi sử dụng máy tính (năm 1997) với các PM Corel Draw, Photoshop, thời gian chỉ còn 3 - 4 ngày. Thật ngạc nhiên vì ông Hiển chinh phục Corel Draw nhờ tự mày mò, học dần dần qua sách vở và máy tính, sau một lần tình cờ thấy người khác thiết kế thiệp cưới trên máy.

    Công đoạn 'gian khổ' sau khi thiết kế là đục bìa. Do mặt hàng tơ lụa chỉ có thể sử dụng máy dệt jarquard (dệt hoa) cơ với tốc độ vừa phải (nếu máy dệt quá hiện đại, tốc độ quá nhanh, tơ sẽ bị đứt) nên phải sử dụng bìa lỗ tạo hoa. Mỗi hoa văn sau khi thiết kế phải được phóng to hàng nghìn lần trên giấy kẻ ca-rô, người thợ sẽ căn cứ vào các ô để đục lỗ cho bìa, mỗi lỗ bìa ứng với một sợi vải được bỏ qua khi dệt. Các sợi bỏ qua đó sẽ tập hợp thành một hoa văn sau khi dệt. Mỗi hoa văn trung bình cần từ 3000 - 4000 bìa với thời gian đục trung bình 4-5 phút/bìa, một khoảng thời gian không nhỏ lại khá cực nhọc và buồn tẻ. Song cuối cùng, công đoạn này cũng đã được cải tiến bằng một dạng máy CAD/CAM trong ngành dệt với công sức đóng góp của ông Hiển và ông Vũ Văn Hiều - cán bộ Viện Kinh Tế -Kỹ Thuật Dệt May. Với sự góp mặt của máy tính cùng các công nghệ tự động hoá, thiết bị tự động đục bìa đã ra đời tại làng Vạn Phúc, cho phép chỉ mất 45 giây để đục xong một tấm bìa.

    Máy đục bìa tự động 'Made in Viet Nam'

    Việt Nam cũng như nhiều nước đang phát triển như Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Lào... vẫn đang sử dụng hàng ngàn chiếc máy dệt jacquard cơ. Hiện 100% các làng dệt thủ công ở Hà Tây, Thái Bình, Bắc Ninh, Hà Nam... đều sử dụng máy này.

    Với jacquard cơ, khâu đục bìa tốn nhiều thời gian nhất. Bộ bìa thủ công thường phải mất nửa tháng đến một tháng mới thực hiện xong (cho một mẫu hoa văn). Dùng máy đục bìa cơ khí cũng phải mất cả tuần mới thiết kế và đục xong. Có được máy đục bìa tự động là mong muốn của các nhà thiết kế vải jarquard (vải dệt hoa văn). Hiện trên thị trường cũng có máy đục bìa tự động ngoại nhưng giá khá cao (200 - 400 triệu đồng/máy).
     

    Trước nhu cầu đó, Bộ Công Nghiệp đã phê duyệt đề tài 'Nghiên cứu chế tạo thiết bị đục bìa tự động cho máy dệt jacquard cơ', do Viện Kinh Tế Kỹ Thuật Dệt May thực hiện. Cùng với sự am hiểu kỹ thuật của Viện và thực tế tại làng Vạn Phúc, chiếc máy đục bìa tự động đã ra đời như đã nói ở trên, với tốc độ đục nhanh gấp 6 lần đục thủ công. Theo ông Vũ Văn Hiều, giá máy này sẽ khoảng 40 - 50 triệu đồng (bằng 1/5 giá máy ngoại nhập).

    Với máy đục bìa tự động, một thư viện mẫu hoa văn sẽ được lưu giữ trên máy và liên tục cập nhật khi có mẫu mới. Khi sử dụng, máy tính sẽ tự động phóng to mẫu dệt trên nền caro (gọi là bản vẽ kỹ thuật) ứng với các ô trên bìa và chuyển các dữ liệu thiết kế này thành tín hiệu điện. Thiết bị điện tử trong máy sẽ tự động điều khiển máy cơ hoạt động, đục các lỗ theo bản vẽ kỹ thuật của mẫu dệt.

    Thông tin liên quan đến bài :
            - Sơ đồ: Cơ chế làm việc của máy đục bìa tự động

    Thu Nga

     

    VIÊN KINH TẾ KỸ THUẬT DÊT MAY

     

     

    Địa chỉ: 478 Minh Khai - Hà Nội
    Điện thoại: (04) 8 624 025

     

     

    ID: B0501_32