• Thứ Ba, 14/06/2005 14:37 (GMT+7)

    Thư Viện Âm Nhạc điện tử tại Việt Nam

    Nhạc sĩ Đặng Hoành Loan – người khởi xướng và điều hành đề án tâm sự: “Cùng với văn học và ngôn ngữ, âm nhạc cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định bản sắc văn hóa dân tộc để khẳng định giá trị văn hóa của một nước. Vì vậy, Viện Âm Nhạc Việt Nam đã nghĩ đến việc xây dựng một thư viện âm nhạc dân tộc để các thế hệ có điều kiện tham khảo, tra cứu”.

    Ngân Hàng Dữ Liệu Âm Nhạc Dân Gian và Nghệ Thuật Biểu Diễn Truyền Thống

    Các thể loại âm nhạc dân gian của Việt Nam hết sức phong phú, đa dạng cả về ngữ nhạc, hình thức diễn xướng, nhạc cụ... Chẳng hạn, âm nhạc dân thuật biểu diễn gồm nhiều thể loại: các làn điệu dân ca, bài hát cổ truyền, điệu múa cổ truyền, múa rối... Trong các làn điệu dân ca âm nhạc lại có hát quan họ, đồng dao, giao duyên, hát ru... Ngoài ra còn nhiều loại tư liệu liên quan như tư liệu hình, tiếng, các bản ký âm, thông tin về nghệ nhân, về thể loại nhạc... Vì thế, nếu chỉ lưu trữ những băng ghi âm thôi thì không đủ. Điều quan trọng hơn, thư viện phải dễ tra cứu. Sau nhiều năm tìm hiểu, so sánh các hệ thống lưu trữ trên thế giới, Nhạc sĩ Đặng Hoành Loan, Viện Âm Nhạc Việt Nam, thấy hệ thống lưu trữ điện tử là tối ưu hơn cả. Ý tưởng đã có nhưng tìm được thiết bị và người có khả năng triển khai mới quyết định thành công của dự án. Anh Nguyễn Thế Đức - cán bộ phòng Máy – Công Nghệ của Viện cho biết: “Đây là dự án lớn và rất mới ở Việt Nam nên tiếp cận với các đối tác cung cấp thiết bị rất khó. Sau nhiều tháng tìm hiểu, công ty Art Sum của Pháp đã được lựa chọn để viết phần mềm quản lý kho tư liệu. Phải mất vài năm số hóa các tư liệu, số liệu từ dạng băng từ, hình... chuyển vào sơ sở dữ liệu trong phần mềm quản lý, Ngân Hàng Điện Tử Âm Nhạc Truyền Thống Việt Nam đã ra đời. Giai đoạn một của dự án - số hóa toàn bộ kho tư liệu đã hoàn thành. Thông qua các màn hình cảm ứng, độc giả dễ dàng tìm, nghe và xem được những bản nhạc truyền thống của dân tộc. Hiện nay, trung bình mỗi tháng Ngân Hàng phục vụ 100 lượt độc giả vào tra cứu. Một độc giả phát biểu: “Nếu như trước kia, phải mất hàng ngàn trang giấy người ta mới hình dung được hình dáng của Kim Tự Tháp thì nay, chỉ trong vài giây, có thể so sánh Kim Tự Tháp với các hình ảnh khác”.

    Nhạc sĩ Đặng Hoành Loan cho biết: Ngay cả các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc hiện vẫn chưa xây dựng được một thư viện âm nhạc như thế. Độc giả khi vào đây, ngoài tra cứu những tư liệu họ còn có thể mua những đĩa CD cung cấp đầy đủ và chi tiết về những điều họ quan tâm. Nhiều nhạc sĩ tên tuổi như Nguyễn Cường, Phó Đức Phương đều là những độc giả quen thuộc. Giai đoạn 2 của dự án, Ngân Hàng số trên Internet để độc giả ở khắp nơi đều tra cứu được, tìm hiểu về văn hóa Việt Nam.

    Thư viện âm nhạc ELIB của Nhạc viện Hà Nội

    Từ năm 1994, một nhóm kỹ sư của Viện Nghiên Cứu Vi Điện Tử (sau này là công ty MITEC) thuộc Bộ KH-CN và Nhạc Viện Hà Nội đã có ý tưởng xây dựng một phần mềm có tính mở tại đây. Công ty MITEC đã cử một nhóm kỹ sư sang khảo sát thư viện âm nhạc, đồng thời học hỏi ở các thư viện lớn khác ở nước ngoài. Với một kho tư liệu về âm nhạc đồ sộ, vấn đề đặt ra là phải sắp xếp làm sao để bạn đọc có thể tra cứu được dễ dàng nhất. Hàng loạt các tài liệu về xây dựng thư viện điện tử của nước ngoài đã được dịch ra để nghiên cứu như: khung chủ đề thư viện Quốc Hội Mỹ, hệ thống phân loại thập phân, quá trình tin học hóa các thư viện... Ngoài ra, nhóm đã biên tập sách về “các danh từ âm nhạc bằng tiếng Anh”, bảng mã các nhạc cụ, bảng mã các hình thức, thể loại âm nhạc... phục vụ việc xây dựng danh mục tra cứu. Các danh mục, bảng mã khác nhau này giúp việc tra cứu được thuận tiện, bạn đọc có thể tra cứu theo nhiều tiêu chí khác nhau, càng nhiều tiêu chí càng dễ tìm kiếm.

    Tháng 12/2000, ELIB – PM điều khiển của thư viện âm nhạc điện tử theo các chuẩn quốc tế do người Việt thiết kế, bằng tiếng Việt ra đời. Các cơ sở dữ liệu audio và video đều được quản lý dựa trên những tiêu chuẩn quốc tế về quản lý thư viện, mô tả tài liệu (tiêu chuẩn mô tả thư mục của Việt Nam TCVN 4743-89, thư mục quốc tế ISBD... và tuân theo chuẩn khổ mẫu thư mục MARC21 Việt Nam do Trung Tâm Thông Tin Tư Liệu Khoa Học Công Nghệ Quốc Gia (Bộ KH-CN) biên soạn. Nhờ đó, mặc dù lưu trữ hơn 4000 đầu sách, 4000 đĩa CD, VCD, DVD và laser, bạn đọc vẫn dễ dàng tra cứu. Thư viện còn có hệ thống kho tự chọn (kho mở) cho phép bạn đọc tham khảo không chỉ tài liệu chuyên ngành mà cả những tài liệu liên quan.

    Theo giáo viên và học sinh trong trường, kể từ khi có thư viện, chương trình dạy và học được mở rộng, bài học phong phú hơn, không bị trùng lặp, giảng viên có điều kiện mở rộng và cập nhật những thông tin mới nhất về âm nhạc trong nước và thế giới cho học sinh. Ngược lại, học sinh cũng chủ động tìm kiếm những tài liệu, tìm hiểu chuyên sâu những vấn đề mình quan tâm, mở rộng hiểu biết.

    Với hệ thống điều hành mạng gồm máy chủ và hơn 20 máy tính, Thư Viện Âm Nhạc Điện Tử ở Nhạc Viện Hà Nội đã làm nhiều bạn đọc, nhạc sĩ hết sức bất ngờ: đây là một thư viện chuyên ngành hẹp (âm nhạc) nhưng lại rất hiện đại. Năm 2004 vừa qua, Viện Nghệ Thuật bang Victoria tại Melbourne (Úc) cũng đã ngỏ ý đến trao đổi, học tập.

    Thu Nga

    ID: B0506_44