• Thứ Bảy, 06/08/2005 10:00 (GMT+7)

    Chẩn bệnh bằng đo nhiệt độ

    Phương pháp chẩn bệnh bằng đo nhiệt độ kinh lạc do lương y Lê Văn Sửu tìm ra đã góp phần hiện đại hóa y học cổ truyền. Phương pháp này lại được môn đệ của cụ Sửu vi tính hóa làm giảm thời gian khám, tăng độ chính xác, và đặc biệt có thể ứng dụng ở các tuyến y tế cơ sở rất hiệu quả.

    Phương pháp chẩn bệnh bằng đo nhiệt độ kinh lạc do lương y Lê Văn Sửu tìm ra đã góp phần hiện đại hóa y học cổ truyền. Phương pháp này lại được môn đệ của cụ Sửu vi tính hóa làm giảm thời gian khám, tăng độ chính xác, và đặc biệt có thể ứng dụng ở các tuyến y tế cơ sở rất hiệu quả.

    Ước muốn hiện đại hóa Đông y

    Các phương pháp xét nghiệm của Tây y mặc dù rất chính xác và chi tiết nhưng chỉ về một mặt, một tính chất hoặc một chức năng của mỗi cơ quan trong cơ thể, chứ không cùng một lúc biết được chức năng của tất cả các tạng phủ (vốn liên hệ mật thiết với nhau). Đây chính là thế mạnh của Đông y. Thầy thuốc Đông y dùng “tứ chẩn” là vọng, văn, vấn, thiết (nhìn, hỏi, nghe, bắt mạch) để chẩn bệnh. Phổ biến nhất là vấn và thiết. Tuy nhiên, mức độ chính xác của việc chẩn bệnh bằng bắt mạch vẫn tùy thuộc cảm giác chủ quan cũng như kinh nghiệm của người thầy thuốc, cho nên có nhiều sai số.

    Năm 1960, lương y người Nhật tên là Xích Vũ đưa ra phương pháp chẩn bệnh “tri nhiệt cảm độ” (dùng hương châm hơ nóng các đầu ngón tay, đo xem khả năng chịu nóng của bệnh nhân là bao lâu rồi dựa vào đó chẩn bệnh). Phương pháp này dựa trên nguyên lý công sinh nhiệt (khi công năng tạng phủ hoạt động mạnh thì nhiệt tăng, và ngược lại. Sự tăng giảm ấy thể hiện qua tỉnh huyệt thông qua quan hệ kinh lạc). Phương pháp này được đánh giá rất cao do đưa ra nguyên lý mới trong chẩn bệnh, không phụ thuộc vào cảm giác chủ quan của thầy thuốc. Tuy nhiên, kết quả vẫn phụ thuộc vào cảm nhận của người bệnh, độ chênh giữa thời gian bắt đầu hơ và bấm giờ. Hơn nữa, việc đặt các đầu hương xa, gần huyệt cũng gây ra sự khác nhau.

    Lương y Lê Văn Sửu đã dày công nghiên cứu và tìm cách khắc phục những điểm yếu đó. Từ năm 1983, khi tham gia đề tài nghiên cứu diễn biến sinh học của Học Viện Quân Y, cụ Sửu có điều kiện tiếp xúc với các thiết bị hiện đại. Nhờ đó, cụ đã tìm ra không chỉ phương pháp mà cả các nguyên lý chẩn bệnh mới. Lương y Lê Văn Sửu đã dùng nhiệt kế điện tử để đo các tỉnh huyệt. Sáng kiến này bước đầu đưa lại kết quả khả quan. Nhiệt kế điện tử có độ nhạy và chính xác cao, thời gian đo giảm chỉ còn 10-20 phút (giảm được nhiễu do ngoại cảnh gây nên). Bên cạnh đó, thay vì so sánh nhiệt độ với con số cố định như trước đây, cụ Sửu đánh giá nhiệt độ các huyệt cao hay thấp dựa trên mối tương quan với nhiệt độ môi trường bên ngoài. Điều này làm cho việc chẩn bệnh thêm chính xác vì nhiệt độ của các huyệt bị ảnh hưởng bởi thân nhiệt của mỗi người và nhiệt độ môi trường.

           

     

     

     

    “Hiện nay, ở các tuyến y tế cơ sở, các trang thiết bị cho chẩn đoán và điều trị bệnh chưa đáp ứng được nhu cầu của nhân dân. Vì vậy, bệnh nhân đi khám và điều trị ở tuyến trên nhiều, gây quá tải. Chẩn bệnh bằng phép đo nhiệt độ kinh lạc giúp phát hiện bệnh ở những giai đoạn sớm, có tác dụng sàng lọc để gửi người bệnh lên tuyến trên kịp thời”. - Bà Đỗ Thị Tỵ, giám đốc Trung Tâm Y Tế thị xã Hà Đông, Hà Tây.

    Trải qua hơn 20 năm nghiên cứu, công trình của lương y Lê Văn Sửu đã đạt được giá trị đáng kể: dễ thao tác, cho kết quả nhanh chóng, toàn diện. Ngoài ra, phương pháp này có thể tìm ra mô hình bệnh lạ do rối loạn nhiều chức năng đồng thời mà phương tiện chẩn đoán của y học hiện đại chưa cập nhật; đánh giá tức thời hiệu quả bài thuốc vừa dùng, một bài tập dưỡng sinh hay một giai đoạn điều trị. Phương pháp này được Hội Sinh Lý Học Việt Nam đánh giá cao và Nhà Xuất Bản Y Học in thành sách.

    Từ định tính sang định lượng

    Theo đánh giá của giới Đông y, phương pháp này thực sự tạo ra một bước ngoặt trong y học cổ truyền, chuyển phương pháp định tính của Đông y sang định lượng. Nếu như trước kia, việc khám bệnh chỉ dựa vào cảm nhận nóng, lạnh của người bệnh thì nay được cụ thể hóa qua các con số đo được. Từ các con số cụ thể, thầy thuốc lập ra công thức tính (còn gọi là mô hình bệnh) trong chẩn bệnh.

    Dựa trên cơ sở phương pháp của lương y Lê Văn Sửu, đầu năm 2003, các lương y bệnh viện Hòe Nhai (nay là bệnh viện Y Học Cổ Truyền Hà Nội) cùng nhóm nghiên cứu đã chế tạo hệ thống máy đo nhiệt độ kinh lạc. Thiết bị nhiệt kế điện tử được kết nối với máy vi tính cài đặt phần mềm ghi lại kết quả đo, tự động tính toán theo công thức để đưa ra bảng tổng kết số liệu, thậm chí đưa ra kết luận về một số loại bệnh phổ biến.

    Lương y Lê Văn Sửu tâm sự: “Từ năm 1986 sau khi kết thúc đợt tham gia đề tài nghiên cứu của Học Viện Quân Y, nhiều người đề nghị tôi mở lớp dạy về Đông y châm cứu trong đó có phép đo nhiệt độ kinh lạc để chẩn đoán bệnh. Chúng tôi dùng máy đo nhiệt độ đơn chiếc ghi lại nhiệt độ tỉnh huyệt hai bên 12 đường kinh và tính nhẩm để tìm ra những thông số. Tuy nhiên, tôi và các học trò vẫn thấy trăn trở vì đo thủ công rất lâu, dẫn đến sai số. Cho đến khi môn sinh của tôi là anh Đinh Lai Thịnh đã cùng với các kỹ sư của Viện CNTT, Bộ Quốc Phòng nghiên cứu hoàn chỉnh phần mềm, trong đó lưu trữ cơ sở dữ liệu của các bệnh danh theo lý luận Đông y và 15 bệnh danh theo Tây y, giúp tiết kiệm thời gian. Ngoài ra, phần mềm có khả năng lưu trữ cơ sở dữ liệu tiền sử bệnh của bệnh nhân, thuận tiện hơn cho việc chẩn trị bệnh”.

    Hiện nay, phần mềm “Đo nhiệt độ kinh lạc chẩn bệnh” được triển khai bằng hai cách: dùng máy đo đơn chiếc, đo tỉnh huyệt, ghi số rồi nạp vào máy tính toán và in ra kết quả chẩn bệnh; dùng máy đo kết nối với máy tính truyền thẳng kết quả đo vào máy để nó tự tính toán và in ra kết quả chẩn bệnh. Mặc dù vậy, cần nhấn mạnh rằng máy không thay được thầy thuốc mà chỉ hỗ trợ thầy thuốc cũng như tăng hiệu quả của phương pháp.

    Triển vọng phục vụ cộng đồng

    Hiện nay, ở các tuyến y tế cơ sở, trang thiết bị chẩn đoán và điều trị bệnh chưa đáp ứng nhu cầu của nhân dân nên thường gây quá tải cho các bệnh viện ở tuyến trên. Theo bà Đỗ Thị Tỵ, giám đốc Trung Tâm Y Tế thị xã Hà Đông, Hà Tây, hiện nay mỗi xã có một trạm y tế với khoảng 5-6 nhân viên, chăm sóc sức khỏe cho khoảng 5000 – 10.000 người. Một lực lượng mỏng như vậy, lại thiếu thốn về cơ sở vật chất, thuốc, trình độ ... sẽ không thể đảm đương tốt công việc. Phần mềm đo nhiệt độ kinh lạc có thể giúp giải quyết bớt tình trạng đó.

    Với phần mềm, việc đào tạo bác sỹ đông y sẽ được rút ngắn. Nhân viên y tế đã có kiến thức đông y có thể chỉ cần đào tạo 3 tháng là khám bệnh được. Sở Y Tế Hà Tây đã xét duyệt đề tài “Ứng dụng phương pháp đo nhiệt độ kinh lạc trong chẩn đoán một số bệnh nội khoa” do Trung Tâm Y Tế thị xã Hà Đông thực hiện. Dự kiến cuối năm nay, tỉnh sẽ triển khai tại các tuyến y tế cơ sở. Hiện nay, anh Thịnh vẫn đang tiếp tục cải tiến, tích hợp phần mềm vào máy đơn chiếc để có thể lưu trực tiếp thông tin đo được, mang theo người đi khám bệnh ở mọi nơi mà không cần kết nối với máy tính.

    Thu Nga

    ID: B0508_47