• Thứ Sáu, 05/08/2005 08:46 (GMT+7)

    Bản quyền phần mềm đăng ký thế nào?

    Trước thực tế tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao như ở Việt Nam, nhiều công ty phần mềm đã không thể không nghĩ tới các biện pháp bảo vệ sản phẩm trí tuệ của mình. Một trong các biện pháp đang được nhiều công ty lựa chọn là đăng ký bản quyền phần mềm.

    Trước thực tế tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm cao như ở Việt Nam, nhiều công ty phần mềm đã không thể không nghĩ tới các biện pháp bảo vệ sản phẩm trí tuệ của mình. Một trong các biện pháp đang được nhiều công ty lựa chọn là đăng ký bản quyền phần mềm.

    Đăng ký bản quyền: việc nên làm!

    Theo quy định tại điều 747 của Bộ Luật Dân Sự thì phần mềm (PM) máy tính là một trong các loại hình tác phẩm được nhà nước bảo hộ quyền tác giả (bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả đối với tác phẩm do mình tạo ra). Chủ thể được bảo hộ quyền tác giả bao gồm tác giả và chủ sở hữu tác phẩm. Ví dụ, công ty DOTACO giao cho các lập trình viên viết các PM thì các lập trình viên này là đồng tác giả còn chủ sở hữu tác phẩm lại là công ty DOTACO.

    Quyền tác giả và bản quyền tác phẩm thường khó phân biệt. Quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo dưới hình thức nhất định. Tác phẩm không đăng ký thì tác giả vẫn được hưởng sự bảo hộ đối với tác phẩm của mình. Việc đăng ký bản quyền không phải là thủ tục bắt buộc hay là cơ sở để xác lập bản quyền tác giả. Tuy vậy, không có nghĩa là việc đăng ký bản quyền là không cần thiết. Giấy chứng nhận bản quyền tác giả là tài liệu quan trọng thể hiện quyền tác giả đối với tác phẩm. Đó là cơ sở thực hiện các quyền lợi hợp pháp như bán, chuyển nhượng, cho phép sử dụng, đưa vào KD. Đặc biệt, nó cũng là bằng chứng quan trọng trong việc yêu cầu các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý việc xâm phạm bản quyền tác giả. Vì lẽ đó, các công ty PM nên đăng ký bản quyền đối với các tác phẩm.

    Làm sao biết PM của mình đã bị đăng ký chưa?

    Khác với loại hình tác phẩm khác như mỹ thuật ứng dụng, thơ, bài hát... đối với PM máy tính, rất khó biết tác phẩm do mình sáng tạo đã bị đăng ký hay chưa nếu PM đó chưa phổ biến, chưa được nhiều người sử dụng. Nếu tác giả chưa đăng ký, hay công bố đứa con tinh thần của mình bằng một cái tên cụ thể, ví dụ “PM kế toán ACOU”, thì rất có khả năng PM đó bị người khác đăng ký với cái tên khác như “PM kế toán RULE” mà tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm không biết. Do vậy, cách tốt nhất là tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm nên tự đăng ký hoặc ủy quyền cho tổ chức đại diện bản quyền tác giả đăng ký. Qua quá trình làm thủ tục cấp giấy chứng nhận, Cục Bản Quyền có thể phát hiện sự trùng lặp và thông báo cho tác giả. Một cách đơn giản nữa là có thể tiến hành tra cứu trên website của Cục Bản Quyền Tác Giả tại địa chỉ
    http://www.cov.org.vn

    Việc đăng ký bản quyền có thể tự làm được nhưng để tiết kiệm thời gian và công sức, nên tìm đến các tổ chức đại diện bản quyền. Hiện có 30 công ty thực hiện các nhiệm vụ tư vấn pháp luật về quyền tác giả; thực hiện các dịch vụ theo uỷ quyền của tác giả, chủ sở hữu tác phẩm; làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền tác giả; tham gia các quan hệ pháp luật khác về quyền tác giả.

    Đòi bản quyền thế nào?

    Để chứng minh mình là tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm khi có tranh chấp là việc rất khó và tốn nhiều công sức. Trong trường hợp này tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm nên ủy quyền cho tổ chức đại diện bản quyền tác giả làm đại diện, thay mặt thu thập chứng cứ và căn cứ pháp lý để chứng minh tác phẩm đó do mình sáng tạo, đã có trước so với thời điểm bên vi phạm làm thủ tục đăng ký tại Cục Bản Quyền. Qua đó, tổ chức đại diện yêu cầu phía vi phạm bản quyền tác giả: chấm dứt ngay hành vi vi phạm; xin lỗi trước công luận; bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp từ chối hoặc không đáp ứng đầy đủ theo yêu cầu, tổ chức đại diện có quyền cung cấp chứng cứ và phối hợp với các cơ quan chức năng như quản lý thị trường, thanh tra nhà nước về văn hóa thông tin, công an kinh tế, tòa án để xử lý theo quy định của pháp luật.

     

    HỒ SƠ XIN CẤP GIẤY CHỨNG NHẬN BẢN QUYỀN TÁC GIẢ GỒM:

     

     

    a) Đơn xin cấp giấy chứng nhận bản quyền tác giả (theo mẫu).
    Đơn xin cấp giấy chứng nhận bản quyền tác giả phải được viết bằng tiếng Việt và do chính tác giả, chủ sở hữu tác phẩm hoặc người được ủy quyền nộp đơn ký tên. Nếu pháp nhân nộp đơn thì phải ký tên đóng dấu theo quy định.
    b) Tác phẩm đăng ký quyền tác giả, quyền sở hữu tác phẩm, 2 bản.
    Đối với những tác phẩm có đặc thù riêng như tranh, tượng, tượng đài, phù điêu, tranh hoành tráng gắn với công trình kiến trúc và những loại hình tương tự, tác phẩm trong hồ sơ đăng ký là bản thiết kế, phác thảo hoặc ảnh chụp (đen trắng) thể hiện đầy đủ ý tưởng sáng tạo.
    c) Giấy tờ tùy thân (CMT, hộ chiếu) của người đến nộp hồ sơ.
    Ngoài các giấy tờ quy định trên, nếu người nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận bản quyền tác giả là người được ủy quyền; chủ sở hữu tác phẩm không đồng thời là tác giả thì phải có giấy tờ chứng minh mình là chủ sở hữu hợp pháp. Các giấy tờ này nếu bằng tiếng nước ngoài thì phải kèm theo bản dịch tiếng Việt có dấu công chứng nhà nước.
    Lệ phí nhà nước được áp dụng theo Thông tư 166/1998/TT-BTC cho việc đăng ký bản quyền phần mềm máy tính là 400.000đ. Thủ tục đăng ký bản quyền thường kéo dài từ 7-10 ngày.

     

    LS Phạm Thành Long

    ID: B0508_23