• Thứ Hai, 09/01/2006 11:05 (GMT+7)

    Hiểu đúng về chính phủ điện tử

    Ông Curthbert Shepherdson (chuyên gia Singapore) hiện là tư vấn viên quốc tế về CNTT, hỗ trợ Văn Phòng Chính Phủ Việt Nam về việc hiện đại hóa nền hành chính, bao gồm tin học hóa quản lý hành chính và xây dựng chính phủ điện tử (CPĐT). Ông Curthbert đã có nhiều nghiên cứu cũng như đưa ra những đề xuất cho việc triển khai CPĐT ở Việt Nam, được tổng kết trong bài viết “Lộ trình nào cho CPĐT ở Việt Nam?” đã dành riêng cho độc giả của PC World VN. BBT sẽ tách thành nhiều số để giới thiệu đầy đủ đến bạn đọc.

     
    Ông Curthbert Shepherdson (chuyên gia Singapore) hiện là tư vấn viên quốc tế về CNTT, hỗ trợ Văn Phòng Chính Phủ Việt Nam về việc hiện đại hóa nền hành chính, bao gồm tin học hóa quản lý hành chính và xây dựng chính phủ điện tử (CPĐT). Ông Curthbert đã có nhiều nghiên cứu cũng như đưa ra những đề xuất cho việc triển khai CPĐT ở Việt Nam, được tổng kết trong bài viết "Lộ trình nào cho CPĐT ở Việt Nam?" đã dành riêng cho độc giả của PC World VN. BBT sẽ tách thành nhiều số để giới thiệu đầy đủ đến bạn đọc.

    Ba thành tố chủ yếu của CPĐT

    CPĐT (e-Government) đã trở thành một từ nổi bật. Các nước đã và đang phát triển đều bắt tay vào xây dựng CPĐT. Việt Nam cũng dành một sự quan tâm, đồng thuận cao trong việc xây dựng CPĐT. CP Việt Nam đã khởi xướng một kế hoạch tổng thể về CPĐT và nhiều dự án ở các bộ, ngành, tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, cũng giống như các quốc gia khác, có rất nhiều phê phán về lộ trình xây dựng CPĐT. Cần lưu ý CPĐT không đơn thuần chỉ là CNTT và truyền thông. TS. Trần Văn Nam, giảng viên ĐH Kinh Tế Quốc Dân đã chỉ rõ "mọi người chỉ nghĩ đến khía cạnh điện tử (nghĩa là chỉ nghĩ đến công nghệ) mà không hề quan tâm đến vấn đề quản lý, đặc biệt là quản lý điện tử".

    Thực chất, CPĐT bao gồm 3 thành tố chủ yếu:

    1. Các dịch vụ công: CP tập trung vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả dịch vụ, cung cấp cho các đối tác liên quan như doanh nghiệp, người dân, các tổ chức phi CP. Điều đó được thực hiện thông qua các kênh khác nhau. Đây là một hình thức giao dịch khác ngoài những hình thức đang tồn tại hiện nay là gặp trực tiếp (face to face), chẳng hạn qua Internet, các ki-ốt (trạm giao dịch điện tử) và thậm chí qua điện thoại di động. Mục đích là để tạo thuận lợi cho khách hàng có thể sử dụng các dịch vụ của CP mọi lúc, mọi nơi. Ví dụ, một công dân có thể đăng ký làm hộ chiếu và gửi ảnh qua Internet.

    2. Tiếp cận thông tin: CP phải mở rộng việc kết nối với các đối tác liên quan. Họ có thể kết nối vào hệ thống thông tin của CP thông qua Internet và qua các ki-ốt. Mọi người không phải tới các cơ quan quản lý nhà nước để lấy thông tin. Thay vào đó, người ta sẽ tiếp cận thông tin theo phương thức tự phục vụ. CPĐT giúp những người quản lý có trách nhiệm hơn vì tính minh bạch cao hơn; giảm thiểu những gì không hiệu quả và tệ quan liêu. Một trong những thách thức lớn nhất đối với các CP là tổ chức lại quy trình hoạt động hiện tại để khai thác các lợi ích của CNTT-TT. Đồng thời, CP phải xem xét và cải tổ lại chính sách hành chính, đào tạo lại cán bộ nhà nước về CNTT và kỹ năng hành chính công mới.

    3. Sự tương tác giữa chính phủ và công chúng: CNTT sẽ làm cho CP quản lý cởi mở và dễ tiếp cận hơn bằng việc cho phép công chúng cùng tham gia vào các công việc của các cơ quan nhà nước. CPĐT cũng tạo thêm cơ hội phát triển cho các đối tác liên quan, đặc biệt là cộng đồng người nghèo ở những nước kém phát triển hay những người ở nông thôn. Nhờ hiệu quả của CNTT-TT, CP có thể vươn tới cả những đối tượng ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

    Các cụm từ liên quan đến CPĐT như G2G, G2B... là các cụm từ chung để xác định cơ hội về CNTT-TT trong CPĐT. Tuy nhiên, các cụm từ này cũng có khi gây ra sự hiểu lầm trong người dân rằng CPĐT đơn thuần chỉ là CNTT-TT. Ở đây, cần hiểu G2G (Government to Government) nghĩa là nâng cao sự phối hợp và giao dịch giữa các cơ quan nhà nước với nhau; G2E (Government to Employees) là sử dụng CNTT để xử lý thông tin và nâng cao hiệu quả làm việc của cán bộ nhà nước; G2B (Governemnt to Business) là cung cấp những thông tin trực tuyến và các dịch vụ điện tử cho doanh nghiệp; G2C (Government to Citizens) nghĩa là cung cấp thông tin trực tuyến và dịch vụ cho người dân.

    Điều gì quan trọng nhất khi triển khai CPĐT?

    Hội thảo về CPĐT diễn ra tại TP Đà Nẵng ngày 2-3/12/2005 với chủ đề "Thành phố điện tử và tiến trình tin học hóa quản lý hành chính nhà nước" đã bàn thảo những vấn đề rất thiết thực. Các tham luận tập trung vào nhận thức về CPĐT và nền tảng của CPĐT. Các câu hỏi đáng chú ý được đưa ra thảo luận bao gồm: Làm thế nào để giải quyết thách thức đặt ra đối với CPĐT cũng như đẩy mạnh sáng kiến về CPĐT? Quyết tâm xây dựng CPĐT, vượt qua bước khởi đầu về CPĐT như thế nào?

    Ông James Yong, giám đốc công ty Cisco Systems, đồng thời là tác giả cuốn sách "CPĐT ở châu Á" cho rằng, hội thảo này rất có ích cả về việc chia sẻ nhận thức cũng như thiết lập mạng lưới hợp tác giữa các chuyên gia về lĩnh vực này. James Yong cũng đưa ra một cái nhìn sâu sắc qua tham luận "Kết nối CP: Chìa khóa để chuyển giao các dịch vụ công". Trong tham luận này, ông đã nhắc lại với các đại biểu về vai trò của một CP tốt, nghĩa là nơi đưa ra các dịch vụ công tốt. Ông cho rằng việc cung cấp thành công các dịch vụ công đòi hỏi phải có sự tập trung cân bằng vào 4 lĩnh vực:

    - Cung cấp các dịch vụ liên quan và phù hợp nhu cầu người dân.

    - Nâng cao sự tham gia của người dân trong việc hoạch định chính sách, đưa ra những quyết định của khu vực công.

    - Nền hành chính hiệu lực, hiệu quả.

    - Đưa ra các chính sách hỗ trợ chương trình nghị sự quốc gia.

    - Sự tham gia của CNTT sẽ giúp đẩy nhanh các hoạt động trong 4 lĩnh vực trên.

    Một tham luận sắc sảo khác là "CP theo yêu cầu" (On Demand Government) của Anthony Satydas, giám đốc marketing nhóm sản phẩm phần mềm, công ty IBM. Anthony nhấn mạnh các CP cần thực hiện chuyển đổi, tiến tới mức độ dịch vụ cao hơn. CP theo yêu cầu chú trọng vào việc chuyển đổi quy trình và vai trò hỗ trợ của CNTT.

    Theo đó, CNTT hỗ trợ linh hoạt cho CP trong các lĩnh vực sau:

    - Làm gọn nhẹ việc quản lý các chương trình

    - Cung cấp một cách thống nhất các dịch vụ và thông tin

    - Cải thiện sự tác động lẫn nhau giữa thông tin dịch vụ và khách hàng

    Anthony cũng chia sẻ 6 bước để tiến tới "CP theo yêu cầu": Tầm nhìn; Văn hóa của tổ chức; Quy trình hoạt động; Hạ tầng về công nghệ; Lộ trình chuyển đổi;

    Hoạt động và mở rộng.

    Tuy nhiên, theo James, bước quan trọng nhất trước khi triển khai CPĐT là lãnh đạo cần nghiên cứu thật kỹ lưỡng nhu cầu của người dân. Mỗi nước đều có những yêu cầu, mục tiêu riêng. Vì vậy, CPĐT phải phù hợp với những mục tiêu này. Để triển khai thành công CPĐT lãnh đạo các nước cần xem xét những yếu tố sau:

    - Cơ cấu, quy trình trong khu vực công.

    - Công nghệ phù hợp đã được kiểm chứng.

    - Độ sẵn sàng của người dân.

    - Hiệu suất thu hồi vốn.

    Tóm lại, quan điểm được thống nhất là: CPĐT là việc CP tạo ra các dịch vụ công phục vụ người dân thông qua CNTT-TT. Với CPĐT, CP phải trở nên năng động hơn, có hiệu lực hơn, phục vụ hiệu quả các đối tác trong môi trường toàn cầu và ngày càng cạnh tranh hơn.

    Thu Nga (biên dịch)
    (Phần 2: Thách thức và cơ hội khi triển khai CPĐT ở Việt Nam).

    ID: B0601_16