• Thứ Năm, 03/08/2006 10:09 (GMT+7)

    M-commerce tỏa sáng

    mATM và mBay là 2 làn gió mới thổi vào mảnh đất thương mại điện tử còn trống trải của Việt Nam.

    Những số liệu mới nhất của Hội Tin Học TP.HCM (HCA) và tập đoàn Dữ Liệu Quốc Tế IDG cho thấy: Giai đoạn 2005-2006, Internet - Viễn Thông Việt Nam phát triển nhanh. Kết thúc giai đoạn này, số thuê bao Internet qui đổi tăng 86%, số người dùng Internet tăng 80%. Nếu giai đoạn trước (2004-2005) đánh dấu tỷ lệ người dùng Internet Việt Nam vượt ngưỡng trung bình châu Á (8,4%) thì năm nay con số này của Việt Nam đạt gần 16%, vượt ngưỡng trung bình của thế giới (15,7% - số liệu tháng 6/2006 của Internet World Stats). Tính đến tháng 5/2006, theo VNNIC, Việt Nam đạt 3.541.000 thuê bao Internet với số người dùng là 12.912.000.

    Thế nhưng thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam tính đến 6/2006 phát triển còn hạn chế. "Dù luật Giao Dịch Điển Tử đã có hiệu lực từ tháng 3/2006 nhưng đến nay vẫn chưa có một website nào nhận thanh toán bằng thẻ ATM của các ngân hàng nội địa", ông Vũ Hoàng Long, giám đốc công ty eVina nói, "Chúng tôi nhận định dịch vụ TMĐT ở Việt Nam chỉ có thể chia thành 3 loại: Các website rao vặt đáp ứng nhu cầu mua bán của các cá nhân, các website của doanh nghiệp (DN) để quảng cáo sản phẩm và chăm sóc khách hàng và các cửa hàng điện tử (e-store)". Điều này có nghĩa TMĐT Việt Nam hiện chỉ phát triển mạnh ở khâu cung cấp thông tin (quảng cáo, đưa thông tin lên website...) chứ chưa đẩy mạnh được khâu thanh toán. Số lượng mặt hàng được bày bán trực tuyến cũng còn ít; ngoài ra, việc thanh toán chủ yếu vẫn là thu tiền trực tiếp...

    Rất nhiều người đã nhận ra "nút thắt cổ chai" của TMĐT Việt Nam là khâu thanh toán. Và hiện đã và đang có không ít các dự án nghiên cứu và phát triển các hệ thống thanh toán, liên kết thẻ phục vụ thanh toán. Nhưng chỉ đến tháng 7/2006, tình hình mới "sáng sủa" hơn với 2 giải pháp được công bố chính thức: mATM của công ty Quốc Tế Minh Việt (QTMV) và mBay của eVina.

    Đặt ATM vào điện thoại di động

     

    Giao diện www.mbay.com.vn

    Việc công ty QTMV công bố mATM đã tạo nên "tiếng vang" nhất định trong khuôn khổ hội thảo Toàn Cảnh CNTT-TT 2006 và triển lãm Vietnam ComputerElectronics World Expo 2006. Nếu như trong cùng sự kiện này năm 2005, QTMV chỉ mới công bố giải pháp in ảnh qua mạng và trên các máy in ảnh di động mà chưa có phương thức thanh toán trực tuyến thì mATM, dự kiến sẽ chính thức hoạt động vào quí 4/ 2006, chính là câu trả lời tiếp theo của QTMV.

    Ông Adreas Junaidy, tổng giám đốc QTMV, cho biết mATM là mô hình hợp tác liên kết QTMV - ngân hàng Á Châu (ACB) - Vinaphone-eMobile. Trong đó, eMobile là nhà cung cấp giải pháp DĐ của Singapore. Theo mô hình này, khách hàng của ACB có dùng Vinaphone (bất kể thuê bao hay trả trước) đều có thể kiểm tra tài khoản bằng điện thoại di động (ĐTDĐ) ghi nợ tài khoản để thanh toán tiền mua hàng tại các điểm bán lẻ thay vì sử dụng tiền mặt, rút tiền mặt từ tài khoản ở các điểm bán lẻ, mua một số dịch vụ trực tuyến hay không trực tuyến chấp nhận thanh toán bằng mATM, thậm chí còn cho phép các điểm bán lẻ thực hiện dịch vụ chuyển và nhận tiền điện tử cho khách hàng (không nhất thiết người gửi và nhận tiền phải có tài khoản tại ngân hàng). Ông Kandry Mutheardy, phó chủ tịch công ty eMobile Vietnam, cho biết tất cả các điện thoại GSM đều sử dụng được dịch vụ mATM. Tuy nhiên, điện thoại bàn truyền thống hay PDA (không có tính năng điện thoại) sẽ không ứng dụng được mATM. QTMV cũng cho biết sẽ cung cấp thêm dịch vụ ví điện tử (digital wallet) để người dùng có thể thanh toán cho những dịch vụ chấp nhận thanh toán bằng mATM trên Internet.

    Có thể những khách hàng của ACB và các mạng khác (VMS-Mobfone, S-Fone, Viettel...) sẽ hơi thiệt thòi vì không được hưởng dịch vụ mATM sớm. Ông Junaidy cho biết nhóm đối tác sẽ tiếp tục thỏa thuận với các ngân hàng, các hãng cung cấp mạng DĐ và các hệ thống bán lẻ để mở rộng mạng lưới mATM.

    Toàn bộ hệ thống hơn 1200 cửa hàng tráng rọi ảnh của Fujifilm khắp Việt Nam sẽ "trưng biển" mATM. Các điểm dịch vụ này sẽ hoạt động từ khoảng 6 giờ - 22giờ hàng ngày.

    mBay: Nỗ lực của người Việt

    Không hẹn mà gặp. Cuối tháng 7/2006, công ty eVina cũng bắt đầu đưa vào thử nghiệm hệ thống mua bán trực tuyến, thanh toán DĐ mBay tại www.mBay.com.vn. Bà Nguyễn Thị Minh Thư - giám đốc dự án mBay, cho biết eVina quyết định tự thân vận động trước khi những hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng hình thành. "Hàn Quốc và Nhật Bản đã đi tiên phong trong thương mại di động (m-commerce) và đã đạt những kết quả khả quan. M-commerce tại Việt Nam sẽ có tầm vóc lớn trong tương lai", bà Thư nói.

    Tin nhắn chủ tài khoản mBay nhận được sau khi đã nạp tiền từ PC ATM

     

    Bất kỳ ai có số ĐTDĐ đều được quyền đăng ký làm thành viên mBay miễn phí. Website mBay là nơi các DN và cá nhân chào bán hàng hóa. Khi khách cần mua hàng, họ sẽ thanh toán dễ dàng nhờ vào hệ thống thanh toán DĐ của mBay. Bà Thư mô tả: "Khi người dùng tham gia mBay, chúng tôi sẽ tạo thêm một tài khoản mBay độc lập bên cạnh tài khoản Vinaphone hay Mobifone ngay trên thẻ sim trong ĐTDĐ của người dùng đó. Chủ tài khoản mBay sẽ nạp tiền vào tài khoản thông qua các điểm nạp tiền mBay ứng dụng phần mềm PC ATM của eVina. Với lượng tiền đó, các chủ tài khoản có thể mua bán các sản phẩm và dịch vụ trên hệ thống mBay. Dĩ nhiên, để đảm bảo giao dịch, eVina sẽ giấu tên và địa chỉ của người bán. Khi người dùng Internet quyết định mua sản phẩm, mBay sẽ tính phí giao dịch đồng thời cung cấp thông tin để hai bên gặp nhau". Hệ thống mBay sẽ nhận đặt cọc 5% tính vào tài khoản của người mua nếu người này ra lệnh mua. Việc đặt cọc nhằm đảm bảo thành ý mua hàng của khách. Sau khi ghi nhận việc đặt cọc, hệ thống sẽ tự động rút tên món hàng ra khỏi các mục trưng bày trên website, đồng thời cung cấp thông tin để 2 bên mua bán có thể gặp nhau. Nếu giao dịch không thành công, hệ thống sẽ tự động trả lại 5% tiền cọc và trừ 2.000 VND trong tài khoản của người mua. Đây là chi phí dịch vụ của mBay và cũng là cơ sở để mBay đỡ thiệt thòi nếu hai bên mua bán "ăn rơ” với nhau.

    Với cách thức nạp tiền và thanh toán như trên, mBay chỉ đơn thuần bán sản phẩm và dịch vụ. "Chúng tôi hoàn toàn thực hiện mua bán trong hệ thống riêng của mBay và chưa thực hiện dịch vụ chuyển tiền qua ĐTDĐ mặc dù công nghệ hoàn toàn cho phép. eVina sẽ mở ra dịch vụ này khi bắt tay với các ngân hàng trong các bước phát triển sau này", bà Thư nói.

    Mặc dù mang tên na ná eBay nhưng mBay chưa cung cấp dịch vụ đấu giá như www.chodientu.com. Trước mắt, mBay chỉ là một sàn giao dịch cho mọi loại sản phẩm và dịch vụ. Bên cạnh vai trò cầu nối C2C (mua bán cá nhân với nhau), mBay cũng đứng ra bán lại sản phẩm cho các DN. "Chúng tôi đều thể hiện rõ sản phẩm của cá nhân và DN trên mBay. Dĩ nhiên sản phẩm của DN sẽ đáng tin cậy hơn vì chúng tôi đòi hỏi họ phải cung cấp các loại giấy tờ pháp lý cần thiết. Còn cá nhân họ chỉ cần có 1 số điện thoại. mBay luôn cung cấp cho người dùng thông tin về mức độ tin cậy của chủ hàng", bà Thư cho biết. Với hệ thống mua bán của mBay, một người ở Bạc Liêu có thể mua đặt hàng và thanh toán 1 chiếc ĐTDĐ mới nhất chỉ được bán tại TP.HCM hay tìm các điểm hay người bán hàng với giá cả hợp lý tại địa phương sinh sống.

     

    Ông Kandry Mutheardy, phó chủ tịch công ty eMobile Vietnam

    Điểm nổi bật của mBay là dịch vụ bán hàng cho DN. Theo những gói dịch vụ chuẩn (vàng, bạc, kim cương...), mBay dự kiến sẽ đứng ra cung cấp nhiều dịch vụ hỗ trợ cho DN; từ quảng cáo tên tuổi sản phẩm và thương hiệu DN, đến dropshipping (DN chỉ cần bán hay kí gửi hàng giá sỉ cho mBay, eVina sẽ đứng ra tổ chức bán và giao hàng).

    Kiểu ra lệnh đặt hàng bằng tin nhắn qua mBay đơn giản. Chẳng hạn, gửi tin nhắn "Evina9a" đến số 0903979797 để mua 1 bao thuốc lá. Ông Long nhận định cách ra lệnh này sẽ thay đổi cách thức tiêu dùng của khách hàng: "Chúng ta hoàn toàn có thể để bên dưới những sản phẩm giá trị không cao (điện thoại, mỹ phẩm, quần áo... chứ không phải xe hơi) những đoạn mã lệnh mua hàng trong các biển quảng cáo ngoài trời, mọi người khi cần có thể mua ngay sản phẩm cần thiết". Dĩ nhiên, người Việt Nam chưa quen kiểu mua hàng này và cần thời gian để làm quen.

    Con đường phía trước

    Có thể thấy tuy QTMV và eVina có cách triển khai hệ thống khác nhau: QTMV bắt tay với nhiều đối tác khác (ACB, Vinaphone, eMobile, các hệ thống bán lẻ, tận dụng hệ thống tráng rọi ảnh trên toàn quốc) và tiếp tục mở rộng. eVina tự phát triển công nghệ và triển khai mạng lưới kinh doanh. Khả năng của mạng lưới cũng khác biệt: mATM chỉ thanh toán trong mạng di động của Vinaphone còn mBay chưa có chức năng ngân hàng. Tuy nhiên, họ đã bước đầu hiện thực hóa một phần e-commerce và m-commerce tại Việt Nam.

    Bà Nguyễn Thị Minh Thư, giám đốc dự án mBay

     

    Trong trường hợp của QTMV, không những công ty này sẽ có thể nhờ hệ thống tăng khả năng thanh toán cho dịch vụ in ảnh qua mạng mà còn chuyển mình trở thành một nhà cung cấp dịch vụ thanh toán qua hệ thống DĐ. Ngân hàng ACB, hiện chưa có hệ thống ATM, sẽ không phải đầu tư nhiều tiền vào hệ thống máy ATM mà còn tận dụng được hơn 2000 điểm giao dịch của Fujifilm để triển khai mATM.

    Khát vọng của eVina không chỉ dừng ở mBay. "Chúng tôi có các giải pháp về phần mềm ATM có thể biến chiếc máy tính thành máy rút tiền tự động, cũng như các giải pháp về ngân hàng và tiền điện tử. mBay trước mắt là nơi eVina tạo ra để mọi người làm quen với e-commerce và m-commerce", bà Thư nói, "sinh viên có thể xem nơi đây là một trường đời để cọ xát, tập kinh doanh".

    Việt Nam hiện có khoảng 10 triệu thuê bao DĐ (bao gồm trả trước, trả sau), theo VASC. Trong đó, chỉ có 7 triệu thuê bao thực còn 3 triệu là ảo (mua sim dùng 1 thời gian lại chuyển sang sim khác do khuyến mãi). So với hơn 12 triệu người dùng Internet nói trên, lượng người dùng ĐTDĐ là một đối tượng có khả năng ứng dụng các giải pháp DĐ. Không chỉ QTMV, eVina mà toàn thị trường hiện đang mong mỏi Nhà Nước có những chính sách và cơ chế thích hợp nhằm khuyến khích người Việt Nam mua bán qua mạng Internet và DĐ. "Mua bán giao dịch qua mạng để giảm chi phí, chứ không phải là dịch vụ xa xỉ”, bà Thư nói.

    Phi Quân

    ID: B0608_50