• Thứ Năm, 07/09/2006 09:30 (GMT+7)

    Quảng cáo qua e-mail: đâu là giải pháp?

    Bên cạnh những mặc ưu, nhiều hình thức quảng cáo trực tuyến (QCTT) đang bị lạm dụng và gây tổn hại không nhỏ cho xã hội, người dùng Internet. Nổi cộm là thư QC điện tử (email). QC qua email có nhiều ưu điểm, nhất là chi phí rẻ. Tuy nhiên, một thống kê cho thấy, 90% thư QC không cần thiết cho người đọc.

    Quảng cáo tực tuyến (QCTT) đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam với nhiều hình thức đa dạng, từ QC trên website cho đến QC qua e-mail. QCTT tạo ra nhiều cơ hội hơn cho việc quảng bá dịch vụ, sản phẩm của doanh nghiệp (DN). Đồng thời, giúp DN giảm chi phí so với các kênh quảng bá truyền thống. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt ưu, nhiều hình thức QCTT đang bị lạm dụng và gây tổn hại không nhỏ cho xã hội, người dùng Internet. Nổi cộm là thư QC điện tử và thư rác (spam).

    VỊ KHÁCH KHÔNG MỜI

    QC qua e-mail có rất nhiều ưu điểm, nhất là chi phí rẻ. Tuy nhiên, một thống kê cho thấy, 90% thư QC không cần thiết cho người đọc. Chỉ 5% là e-mail tiếp thị cần thiết.

    Phát tán công khai

    Từ địa chỉ e-mail có cái tên rất kêu Vietnam E-marketing, hàng ngày gửi đi khoảng hơn 2 triệu e-mail tiếp thị với nội dung chào hàng hấp dẫn như: "Quý vị đã biết gì về công nghệ E-marketing chưa? Đó là công nghệ tạo ra khách hàng và quảng bá sản phẩm nhanh nhất hiện nay...". Cũng từ địa chỉ e-mail này, người ta rao bán hơn 2 triệu địa chỉ e-mail Việt Nam cùng một phần mềm có khả năng gửi 20.000 e-mail/giờ. Chuyên nghiệp hơn, họ còn cung cấp các công cụ kiểm tra chất lượng, tìm kiếm các địa chỉ e-mail khác hay quản lý địa chỉ e-mail. Giá dịch vụ cài đặt và phần mềm để chạy chương trình chỉ vài trăm ngàn đồng. Không riêng địa chỉ này, hiện có hàng trăm nhà cung cấp tương tự sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng về QC qua e-mail. Thậm chí có nơi QC có tới 9 triệu địa chỉ e-mail Việt Nam. Theo lời QC, họ nắm trong tay hầu như toàn bộ các điạ chỉ e-mail của các ISP tại Việt Nam cùng với các địa chỉ e-mail của người Việt từ các dịch vụ e-mail miễn phí khác... Việc liên hệ đến các nhà cung cấp này khá dễ dàng do số điện thoại, địa chỉ e-mail của họ đều công khai. Hầu như các địa chỉ e-mail ở Việt Nam, đều ít nhất một lần nhận được thư quảng bá của họ.

     

     

     

    QC qua e-mail có rất nhiều ưu điểm, nhất là chi phí rẻ. Tuy nhiên,
    một thống kê cho thấy, 90% thư QC không cần thiết cho người đọc. Chỉ 5% là e-mail tiếp thị cần thiết.

     

     

     

    Với mức chi phí "rẻ như cho", hình thức QC qua e-mail hấp dẫn khá nhiều DN, nhất là các DN nhỏ, tiểu thương, cá nhân có nhu cầu mua bán... Cách đây hai năm, thư QC hầu như đến từ nước ngoài thì hiện đang ngày càng xuất hiện nhiều thư QC về sản phẩm, dịch vụ ở Việt Nam, từ dịch vụ lắp đặt, bảo hành, bán mỹ phẩm, thiết bị công nghiệp, sản phẩm điện tử, phần mềm... đến rao bán nhà đất trị giá vài trăm triệu đồng.

    QC qua e-mail đang đi đến mọi ngóc ngách của cuộc sống bất chấp hiệu quả đo đếm được thế nào. Một DN tính toán rằng, để đến với hàng triệu khách hàng, nếu QC qua truyền hình tốn trung bình 150-200 đồng/lượt người xem, báo giấy 80-100 đồng/lượt người đọc, website 20-60 đồng/lượt người xem. Còn nếu QC qua e-mail chỉ tốn 1 đồng/lượt khách hàng, thậm chí còn rẻ hơn nữa.

    Lợi bất cập hại

    Các loại e-mail QC gửi với số lượng lớn và không hữu ích với phần lớn người đọc được gọi chung là thư rác (spam). Hầu hết người dùng đang bội thực vì e-mail QC và bày tỏ sự khó chịu với những e-mail "không mời mà đến" này. Con số thư rác vào các hộp e-mail ngày một tăng, có khi tới vài trăm e-mail một ngày. Không chỉ thế, e-mail còn đang dần trở thành công cụ để lừa đảo trực tuyến khi ngày càng có nhiều kẻ sử dụng e-mail để phát tán virus, khủng bố bom thư (gửi nhiều thư gây nghẽn hệ thống), giả mạo để lừa đảo người dùng cung cấp mật khẩu, số tài khoản ngân hàng... Với sự gia tăng từ những biến thái qua e-mail, hiệu quả QC qua hình thức này đang giảm mạnh.

    Ông Vũ Bảo Thạch, giám đốc kỹ thuật của Misoft phân tích: "Nếu là người dùng, không phải trả tiền thì không thấy tổn hại lắm ngoài sự khó chịu. Nhưng nếu là DN, tổ chức bạn sẽ thấy thực sự thiệt hại. Thay vì chỉ phải trả tiền cho đường truyền, thiết bị lưu trữ đủ sử dụng để tải thư công việc, công ty lại phải tính dôi thêm phần lưu lượng để chứa thư rác. Không những thế lại phải phòng vệ thêm bằng việc mua các chương trình chống spam, chống virus...".

    Bên cạnh đó, thư rác còn kéo theo một số thiệt hại ngoài khả năng kiểm soát. Như trường hợp một số hộp thư bị tê liệt, không sử dụng được do máy chủ của nhà cung cấp trong nước bị chặn do nằm trong danh sách đen (black list). Nguyên nhân cũng vì các máy chủ của Việt Nam thiếu hệ thống kiểm soát thư rác. Trong khi các hộp thư miễn phí của nước ngoài như Yahoo, Gmail lại làm rất tốt chuyện này.

    Nỗ lực nào để ngăn chặn

    Từ thực tế trên dẫn tới câu chuyện dài tập giữa người chống thư rác và kẻ tạo thư rác. Việc này được ví như giết con rắn có nhiều đầu, chẳng bao giờ có hồi kết vì giải pháp kỹ thuật nào đưa ra cũng chỉ hiệu nghiệm trong một thời gian nhất định. Vấn đề là phải có các nỗ lực chung, nhất là từ cơ chế chính sách của Nhà Nước cho tới ý thức của DN/tổ chức trong việc quảng bá.

    Tại một số nước tiên tiến như Anh, Úc, Mỹ... do sớm nhận thấy những tác hại của thư rác đã ban hành các dự luật, chỉ thị cấm DN gửi e-mai tới người nhận cá nhân mà không có sự cho phép của họ hay đưa ra các khung hình phạt nặng để nghiêm trị đối với những kẻ gửi thư rác.

    Việt Nam cho đến thời điểm này đang thiếu các quy định đối với QC thương mại trực tiếp (tiếp thị) nói chung và qua các phương tiện điện tử nói riêng như e-mail, điện thoại di động... Việt Nam cũng chưa có quy định nào bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhất là quyền lợi riêng tư trong QC qua phương tiện điện tử. Trong khi đó, hình thức QC qua phương tiện điện tử sẽ còn phát triển nhanh chóng trong thời gian tới.

       

    . Qua phân tích hàng triệu e-mail, chuyên viên của Return Path đã kết luận: Chỉ 4% băng thông đường truyền được dùng cho việc gửi và nhận 5% e-mail có nội dung thực sự. Đồng nghĩa với việc 96% công suất của băng thông được dùng để phục vụ cho các thư rác không mời mà đến.
    Hiện Mỹ đang đứng đầu danh sách với 23,2% số lượng spam có nguồn gốc từ quốc gia này. Tiếp đến là Trung Quốc (20%), Hàn Quốc (7,5%), Pháp (5,2%)...

     

    Trước những bất cập trên, Vụ Thương Mại Điện Tử (TMĐT), Bộ TM đưa ra quan điểm phải sớm có văn bản hướng dẫn về lĩnh vực này nhằm điều chỉnh các hoạt động QC qua thư điện tử, tin nhắn di động, trang tin điện tử... Tại buổi tọa đàm diễn ra ngày 16/8/2006 tại Hà Nội, đại diện các bên DN, người dùng Internet, Vụ TMĐT đều khẳng định tính cần thiết của văn bản trên. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, văn bản hướng dẫn cần mở rộng hơn tới các hình thức khác của QC qua phương tiện điện tử chứ không nên chỉ bó hẹp với QC qua e-mail.

    Được biết, trong bản dự thảo thông tư hướng dẫn trên, một số phương án xử phạt đã được đưa ra: mức xử hành chính từ 5-20 triệu đồng và phương án căn cứ Nghị Định số 175 của Chính Phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại.

    "DỄ PHẢN TÁC DỤNG"

    Là một trong những nhà kinh doanh hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực QC trực tuyến, ông Phan Minh Tâm, giám đốc công ty Cổ Phần Dịch Vụ QC Trực Tuyến 24H đã chia sẻ với độc giả TGVT quan điểm về hiệu quả của QC qua e-mail.

    Hộp thư của ông có bị nạn Spam quấy nhiễu không? Thái độ của ông với các thư QC qua e-mail?

    Cách đây hơn 2 năm, chúng tôi đã từng thử nghiệm QC qua e-mail trong 2-3 tháng, nhưng không hiệu quả nên dừng.

    Hiện tại tôi thấy có quá nhiều e-mail QC. Nếu spam có nội dung hấp dẫn thì cũng có chút ít hiệu quả (khoảng 2% số thư có người click vào đường link với điều kiện là nội dung phải hấp dẫn cho số đông và vào thời kỳ nhiều người mới bắt đầu dùng e-mail), còn như hiện nay thì 1/1000 cũng khó.

    Là một nhà kinh doanh trong lĩnh vực QC trực tuyến, ông đánh giá sao về hiệu quả QC qua e-mail?

    Rất thấp, vì 3 lý do:

    - Số người quan tâm (nghĩa là click vào QC đó) dưới 1/1000.

    - Ấn tượng không tốt, 900/1000 người ấn tượng xấu về sản phẩm, 99 người không quan tâm, 1 người quan tâm.

    - Hiện thư công việc, việc riêng đã quá nhiều (mỗi nhân viên văn phòng trung bình có thể nhận 20 e-mail/ngày, sếp có thể tới hàng trăm e-mail), nên sự quan tâm đến thư QC gần như bằng không.

    Theo ông vấn đề QC qua thư điện tử cần được nhìn nhận thế nào về phía DN khi bỏ tiền đầu tư?

    Spam chỉ có tác dụng nếu người xem đón nhận, hiện nay không được đón nhận nữa vì quá nhiều nơi sử dụng. Tôi nghĩ trong điều kiện tài chính hạn hẹp, buộc phải lựa chọn hình thức QC spam thì nên dè chừng vì có thể dễ bị "phản tác dụng"

    Các DN cho rằng QC qua e-mail là rẻ nhất. Theo ông điều đó có thực sự đúng không?

    Các DN cần hình thức QC hiệu quả chứ không cần QC rẻ. Nếu e-mail của bạn có 5 người click vào trên 1000 thư là hiệu quả quá cao. Tuy nhiên, tính toán này phi thực tế. Theo tôi, mức khả thi hiện nay chỉ là 1/1000 và vẫn tiếp tục giảm nhanh. Gửi 1 triệu thư chưa chắc đã bán được 1 sản phẩm, đó là thực tế.

    Các DN sẽ mau chóng nhận ra hình thức QC qua e-mail không hiệu quả. Nếu để ý, họ sẽ thấy rất hiếm sản phẩm nào quảng bá dài hơi theo kiểu này (mặc dù chi phí rẻ như vậy thừa sức để QC dài kỳ). Mặt khác, thương hiệu của sản phẩm qua hình thức gửi e-mail khó lòng tăng dần mà ngược lại có thể giảm dần theo thời gian (do số người ác cảm tăng mạnh). Vậy là ngược với nguyên lý của QC là bồi đắp thương hiệu đi lên theo thời gian.

    Vậy theo ông hình thức QC nào hiện nay phù hợp với những DN nhỏ, ngân sách hạn hẹp?

    Giải pháp thường đi liền với chi phí. Vấn đề là anh sẽ dành ngân sách bao nhiêu cho việc này. Như tôi vừa nói, DN cần quan tâm đến hiệu quả chứ không nên chỉ quan tâm đến rẻ. Nếu chỉ rẻ mà không hiệu quả thì vẫn phí hoài đồng tiền bỏ ra, cho dù chỉ vài trăm nghìn. Tệ hại hơn, nó có thể tạo những ấn tượng không tốt cho thương hiệu và sản phẩm của bạn.

    SẼ CÓ THÔNG TƯ HƯỚNG DẪN

    Tạp chí TGVT-PCW VN sêri B đã phỏng vấn bà Lại Việt Anh, trưởng phòng Chính Sách, Vụ TMĐT, Bộ TM về quan điểm cũng như những nội dung trong dự thảo của thông tư hướng dẫn QC thương mại trên các phương tiện điện tử:

    Được biết Bộ TM đang xây dựng dự thảo một văn bản pháp quy về thư điện tử QC thương mại. Văn bản này được xây dựng căn cứ trên thực tế nào?

    Khi mức độ phổ cập Internet ngày càng tăng và chi phí giao dịch giảm đi, rất nhiều DN đã nhận thấy tác dụng của việc tiếp thị hình ảnh DN, sản phẩm, dịch vụ của mình thông qua thư điện tử. Phải công nhận từ góc độ kinh doanh, việc gửi thư điện tử QC cùng một lúc đến nhiều người khác nhau là một công cụ tiếp thị hiệu quả với chi phí thấp. Nói cách khác, đây là một cách đa dạng hóa kênh QC. Tuy nhiên, QC thương mại thông qua thư điện tử khác với QC thương mại thông thường là động chạm đến quyền riêng tư của người nhận QC. Nếu người tiêu dùng phải nhận quá nhiều thư điện tử QC đối với những mặt hàng mà mình không quan tâm, không có nhu cầu thì đó sẽ là một sự khó chịu, thậm chí làm ảnh hưởng đến băng thông đường truyền, dung lượng hộp thư điện tử của người nhận. Do vậy, cần phải có quy định pháp lý điều chỉnh hoạt động này.

     

    Một website công khai rao bán địa chỉ email

    Quan điểm của Bộ TM khi soạn thảo văn bản này như thế nào?

    Quan điểm của chúng tôi là hỗ trợ DN tận dụng lợi ích, hiệu quả của việc tiếp thị qua thư điện tử, đồng thời phải tôn trọng tối đa quyền lựa chọn của khách hàng hoặc người nhận thư QC thương mại khi họ không muốn tiếp tục nhận các thư loại này.

    Một số nước hiện nay có quy định rất khắt khe về gửi thư điện tử QC thương mại, ví dụ DN chỉ được gửi thư QC nếu như người nhận chủ động đăng ký nhận các thư QC đó. Việt Nam chúng ta có đi theo hướng này?

    Xu hướng quy định như trên được giới chuyên môn gọi là opt-in. Bên cạnh đó còn có opt-out. Theo xu hướng này, DN được gửi thư QC lần đầu tiên, sau đó nếu người nhận từ chối nhận tiếp thì phải tôn trọng quyết định của người nhận. Ở Việt Nam, các DN đang trong giai đoạn đầu tiếp cận thương mại điện tử, quy định theo hướng opt-in sẽ là quá chặt chẽ, hạn chế khả năng của DN sử dụng một kênh tiếp thị tiềm năng, vì vậy chúng tôi đi theo hướng opt-out.

    Bạn đọc quan tâm đến vấn đề này có thể tìm hiểu và góp ý cho văn bản này được không?

    Chúng tôi rất hoan nghênh bạn đọc tạp chí Thế Giới Vi Tính và tất cả các DN, chuyên gia, người dùng góp ý, đưa ra đề xuất để văn bản này có tác dụng thực tế. Các ý kiến góp ý xin gửi lên diễn đàn của website Bộ TM tại địa chỉ http://www.mot.gov.vn/forum/forum/viewthread?thread=534.

    Thu Hiền

    ID: B0609_15